home
mijn Vragenboek
zoek 'n hexagram stel een vraag teken 'n hexagram
wat is de Yijing? de Tien Vleugels voorwoord van Jung inleiding door Wilhelm US and UK flag over ons
steun onze site
Orakelboek
易經
het Hexagrammenboek

Als je liever handmatig het orakel wilt raadplegen of als je een bepaald hexagram willen nalezen, dan zijn de onderstaande opzoek schema's heel handig.

Orakelmunten

易經
het Hexagrammenboek

Als je liever handmatig het orakel wilt raadplegen of als je een bepaald hexagram willen nalezen, dan zijn de onderstaande opzoek schema's heel handig.






Schema 1,

Selecteer een hexagram middels de trigrammen:


Trigrammemindeling
Trigrammemindeling


Schema 2,

Kies een hexagram uit de onderstaande lijst.
De hexagrammen staan op volgorde van hun rangnummer:








既济

63. Ji Ji

Na de Voleinding



<
上六:濡其首,厉。

Bovenaan een zes betekent:

Hij komt met het hoofd in het water. Gevaar.



Hier, aan het slot, wordt nogmaals een waarschuwing gegeven. Is men een rivier eenmaal overgestoken, dan kan men alleen nog maar met zijn hoofd in het water komen als men zo onvoorzichtig is om opnieuw te water te gaan. Zolang men vooruit loopt en niet omkijkt is men veilig. Er ligt iets verleidelijks in, te blijven staan en terug te blikken op het overwonnen gevaar, maar zulk een ijdele zelfbespiegeling brengt geen geluk. Men geraakt daardoor in allerlei strikken, en als men niet besluit tot onverwijld doorlopen valt men gemakkelijk.
九五:东邻杀牛,不如西邻之禴祭,实受其福。

Negen op de vijfde plaats betekent:

De buur in het Oosten, die een os slacht,
Krijgt niet zoveel werkelijk geluk
Als de buur in het Westen met zijn kleine offer.



Ook de religieuze houding wordt beïnvloed door de psychische stemming die in tijden na de voleinding heerst. In de plaats van de oude, eenvoudige vormen treedt een steeds rijker ceremonieel en een steeds grotere uiterlijke pronk op de voorgrond bij de godsdienstoefeningen. Helaas ontbreekt de innerlijke ernst bij deze ontplooiing van uiterlijke pracht en praal. Menselijke willekeur treedt in de plaats van plichtsgetrouwheid en onderwerping aan de goddelijke wil. Maar terwijl de mens slechts ziet wat hij voor ogen heeft, ziet God in het hart. Daarom rust er op een imposante godsdienstoefening, waaraan de innerlijke warmte ontbreekt, niet zoveel zegen als op een eenvoudig offer dat in oprechte vroomheid wordt gebracht.
六四:繻有衣袽,终日戒。

Zes op de vierde plaats betekent:

Ook de mooiste kleren worden lompen.
Wees heel de dag voorzichtig.



In tijden van culturele bloei doet zich van tijd tot tijd wel eens een schokkende gebeurtenis voor, die de een of andere voze plek van de maatschappij aan het licht brengt en dan aanvankelijk geweldig opzien baart. Daar de algemene toestand echter gunstig is, valt het niet zo moeilijk de ontstane schade te herstellen en voor het grote publiek te verdoezelen. Daarna wordt alles weer vergeten, en het lijkt als heerste er louter vrede. Voor iemand die nadenkt echter zijn dergelijke voorvallen ernstige vingerwijzingen, waaraan hij de nodige aandacht besteedt. Alleen daardoor kan men nadelige gevolgen vermijden.
九三:高宗伐鬼方,三年克之,小人勿用。

Negen op de derde plaats betekent:

De hoge voorvader tuchtigt het duivelsland.
Na drie jaar overwint hij het.
Gemenen mag men niet gebruiken.



De 'hoge voorvader' is de dynastische titel van de heerser Woe-Ting De 'hoge voorvader' is de dynastische titel van de heerser Wu Ding (±1250-1192 v.Chr.) uit de Yin-dynastie (1600-1046 v.Chr.; ook wel Shang-dynastie genoemd). Nadat hij met sterke hand de toestanden in het rijk in orde had gebracht, voerde hij langdurige koloniale oorlogen om de door de Hunnen bewoonde noordelijke grensgebieden te onderwerpen, van waaruit voortdurend aanvallen dreigden. De situatie die hier wordt getekend is deze: na tijden van voleinding - als een nieuwe macht aan het bewind is gekomen en in het binnenland alles naar wens verloopt - is het bijna onvermijdelijk dat een periode van koloniale expansie volgt. In dat geval moet men gewoonlijk met langdurige schermutselingen rekening houden. Daarbij is een juiste koloniale politiek echter van het grootste belang. Men mag de moeizaam verworven gebieden niet beschouwen als een liefdadigheidsinstelling voor mensen die zich in het vaderland op de een of andere manier onmogelijk hebben gemaakt, maar voor de koloniën nog net goed genoeg zijn. Daardoor maakt men elk succes bij voorbaat onmogelijk. Dat geldt in het groot zowel als in het klein; want niet alleen eerzuchtige staten voeren koloniale politiek. Elke opkomende onderneming zal de drang hebben naar expansie, met al de gevaren van dien.
een gele cirkel die aangeeft dat dit de beheersende heer van het hexagram is
六二:妇丧其茀,勿逐,七日得。

Zes op de tweede plaats betekent:

De vrouw verliest het gordijn van haar rijtuig.
Loop het niet na, op de zevende dag krijg je het.



Als een vrouw in een rijtuig reed had zij een gordijn dat haar aan de blikken der nieuwsgierigen onttrok. Als dit gordijn in het ongerede raakte zou doorrijden tegen de goede zeden zijn geweest. Toegepast op het openbare leven betekent dit dat iemand die graag iets zou willen presteren, van toonaangevende zijde niet het vertrouwen vindt dat hij voor zijn persoonlijke veiligheid nodig meent te hebben. Juist in tijden na de voleinding komt het vaak voor dat de heersers hovaardig en laatdunkend worden, en zich niet langer moeite geven om onbekende talenten belangstellend tegemoet te komen. Hieruit ontstaat nu in de regel de baantjesjagerij. Als iemand van bovenaf geen vertrouwen ondervindt, zal hij middelen en wegen trachten te vinden om tóch vooruit te komen en naam te maken. Zulk een onwaardige handelwijze wordt echter afgeraden. 'Zoek er niet naar.' Gooi jezelf niet weg aan de buitenwereld, maar wacht rustig af en werk zelfstandig aan je persoonlijke vorming. Andere tijden zijn op komst. Zijn de zes etappes van het teken voorbij, dan nadert het nieuwe tijdperk. Wat bij iemand behoort, dat kan hij niet voorgoed verliezen. Het komt vanzelf tot hem terug. Men moet slechts kunnen wachten.
初九:曳其轮,濡其尾,无咎。

In het begin een negen betekent:

Hij remt zijn wielen.
Hij komt met de staart in het water.
Geen blaam.



In tijden na een grote overgang is alles uit op vooruitgang en ontwikkeling en dringt voorwaarts. Maar dit voorwaarts dringen in het begin is niet goed en leidt regelrecht tot verliezen en bankroet, doordat men zijn doel voorbijschiet. Een sterk karakter laat zich door de algemene verdwazing niet aansteken, maar weet tijdig te remmen. Op deze manier zal hij weliswaar niet geheel gevrijwaard blijven voor de noodlottige gevolgen van het algemene opdringen, maar het treft hem alleen van achteren, evenals een vos, die al over het water heen is en alleen nog maar met de staart in het water komt, en veel schade kan het hem niet berokkenen, daar hij zich op de juiste wijze gedragen heeft.
het Teken van hexagram Na de Voleinding Ois:

de basistrigrammen:
   boven Trigram Kan , het Onpeilbare, het water
   beneden Trigram Li , het Zich-Hechtende, het vuur

de kerntrigrammen:
   boven Trigram Li , het Zich-Hechtende, het vuur
   beneden Trigram Kan , het Onpeilbare, het water

de omhullende trigrammen:
   boven Trigram Dui , het Blijmoedige, het meer
   beneden Trigram Zhen , het Opwindende, de donder

Dit hexagram is de evolutie van hexagram 11: Tai, Vrede. De overgang uit de verwarring naar de orde is voltooid, en nu is ook elk detail op zijn plaats. De sterke lijnen bevinden zich op de sterke, de zwakke lijnen op de zwakke plaatsen. Dat is een zeer gunstig aspect. Toch geeft het te denken. Juist wanneer het volkomen evenwicht is bereikt, kan elke beweging ertoe leiden dat de toestand van orde wederom omslaat in wanorde. Overeenkomstig hun aard volgen de overige sterke lijnen de éne sterke lijn die naar boven is gegaan en de orde in de details volkomen heeft gemaakt: zo ontstaat dan plotseling weer het teken Pi, de Stilstand (hexagram 12). Het teken wijst dus op de verhoudingen van een hoogtepunt, die de uiterste voorzichtigheid noodzakelijk maken.

De volgorde:
Wie boven de dingen staat, brengt ze tot voleinding. Daarom is het volgende teken: Na de Voleinding.

Vermengde tekens:
Na de Voleinding betekent consolidatie.
 
Dit is het enige hexagram waarin alle lijnen op hun correcte plaats staan. Dit teken is de overgang van Tai, Vrede, naar Pi, Stilstand. Het is samengesteld uit de beide trigrammen Kan en Li, terwijl dezelfde trigrammen in omgekeerde richting de kerntekens vormen. Kan streeft omlaag, Li omhoog. Door de uiterlijke en de innerlijke organisatie van het hexagram wordt een evenwichtstoestand geschapen, die als zodanig echter wel labiel is.
het Oordeel bij hexagram Na de Voleinding Ois:

既济:亨,小利贞,初吉终乱。

Welslagen in het kleine. Bevorderlijk is standvastigheid.
In het begin heil, aan het eind verwarring.



De overgang van de oude naar de nieuwe tijd is reeds voltrokken. In principe is alles reeds geregeld. Slechts in detail valt nog succes te behalen. Daarbij komt het er echter op aan dat men steeds de juiste gezindheid weet te bewaren. Alles gaat zijn gang, als kwam het vanzelf. Dat brengt ons maar al te licht in de verleiding ons minder in te spannen en de dingen op hun beloop te laten, zonder zich om al de details te bekommeren. Deze onverschilligheid echter is de wortel van alle kwaad. Het onherroepelijke gevolg ervan is dat er zich tekenen van verval beginnen te vertonen. Hier wordt de regel opgesteld hoe de loop der geschiedenis pleegt te zijn. Maar deze regel is geen onvermijdelijke wet. Wie de zin ervan begrijpt zal in staat zijn door nooit verslappende standvastigheid en voorzichtigheid haar consequenties te vermijden.

Commentaar op de beslissing:
 
既济,亨,小者亨也。利贞,刚柔正而位当也。初吉,柔得中也。终止则乱,其道穷也。

Na de Voleinding. Welslagen: In het kleine is welslagen. ‘Bevorderlijk is standvastigheid.’
De vasten en weken zijn correct, en hun plaatsen zijn de passende. ‘In het begin heil’:
Het weke heeft het midden bereikt.
‘Aan het eind verwarring.’
Als men aan het einde blijft staan, komt er verwarring; want de weg loopt ten einde.
 


Heer van het hexagram is de zes op de tweede plaats; hoewel deze lijn zwak is, heeft zij succes, daar zij in harmonische relatie staat met de sterke negen op de vijfde plaats. Standvastigheid is bevorderlijk, daar alle lijnen op de bij hen passende plaatsen staan en elke afwijking daarvan dus uit den boze is. Aanvankelijk gaat alles goed, omdat de weke zes op de tweede plaats het midden inneemt in het trigram Li, klaarheid. Het is een tijd van grote culturele bloei en hoogste verfijning. Als er echter geen vooruitgang meer mogelijk is ontstaat er ten slotte onherroepelijk verwarring, daar de weg niet verder gaat.
het Beeld van hexagram Na de Voleinding Ois:

水在火上,既济;君子以思患而预防之。

Het water is boven het vuur:
Het beeld van de toestand Na de Voleinding.
Zo is de edele op ongeluk bedacht
En wapent hij zich van tevoren daartegen.



Als het water in de ketel boven het vuur hangt staan beide elementen met elkaar in verbinding, en daardoor wordt kracht geproduceerd (ontstaan van de stoom). De spanning die daardoor ontstaat maant echter tot voorzichtigheid. Loopt het water over, dan wordt het vuur uitgeblust en de energie gaat verloren. Is de hitte te groot, dan verdampt het water: het gaat op in de lucht. De elementen die hier met elkaar in verbinding staan en aldus kracht opwekken, zijn op zichzelf vijandig aan elkaar. Slechts door de uiterste voorzichtigheid kan men schade voorkomen. Zo zijn er ook in het leven situaties waarin alle krachten in evenwicht zijn en samenwerken, zodat alles volkomen in orde schijnt. Alleen de wijze onderkent in zulke tijden de momenten waarin gevaar dreigt, en hij weet het te bezweren door tijdig zijn maatregelen te nemen.




het kernhexagram:
未济
64. Wei Ji
Voor de Voleinding

P
De basistrigrammen
Een hexagram bevat veel informatie. De meest aan de oppervlakte liggende informatie vinden we als we een hexagram in twee stukjes van elk drie lijnen opdelen; we zien dan de twee zogenaamde ‘trigrammen’ waar het hexagram uit bestaat. Er is een bovenste trigram en een onderste trigram: het bovenste trigram vertelt iets over je omgeving in relatie tot je situatie; deze gaat vaak over alles buiten jou. Het onderste trigram stelt jou voor, de vraagsteller, en vertelt iets over jezelf en je eigen houding. Mocht de vraag over iets of iemand anders gaan, dan is het onderste trigram die ander en het bovenste trigram alles buiten die ander, bijvoorbeeld een beoogde zakenpartner of een doel dat bereikt wil worden. Ook staan de twee trigrammen tot elkaar als oorzaak en gevolg – het onderste trigram is dan de oorzaak, het bovenste het gevolg.
De waarde van de acht trigrammen kan moeilijk onderschat worden. Ze zijn het fundament van de Yijing, en in de huidige indeling van het boek lijkt de volgorde van de hexagrammen dan ook op geheimzinnige wijze bepaald te worden door de trigrammen waaruit de hexagrammen zijn opgebouwd. Samen met de leer van de Vijf Fasen vormen de acht trigrammen de belangrijkste kern van het Chinese gedachtegoed. Ze worden toegepast bij feng shui (de eeuwenoude leer voor de plaatsing van huis en graf), bij verschillende vormen van Chinese astrologie, de traditionele Chinese geneeskunde, en er is zelfs een vorm van verdedigingskunst, Baguazhang, die geheel is afgestemd op de acht trigrammen. Wie zich gaat verdiepen in de Chinese filosofie zal altijd de acht trigrammen en hun associaties tegenkomen. Ze worden gekoppeld aan de acht windrichtingen, aan lichaamsdelen, getallen, landkenmerken, geur, kleur en smaak, kortom, ze vormen een belangrijke bron voor het systematiseren van vele dingen.

Fu Xi 'Earlier Heaven' bagua arrangement

Bovenstaande tekst is afkomstig uit het boek van Harmen Mesker, getiteld de I Tjing stap voor stap. Dit boek vormt een voortreffelijke inleiding tot het gebruik en de interpretatie van de Yijing. Door de afbeelding van het boek aan te klikken kun je het aanschaffen.
☰ De Hemel als bovenste basistrigram:
• Wat het vraagt: neem de leiding in je situatie. Geef sturing aan anderen, zet jezelf doelbewust in om je gekozen doel te bereiken. Focus je op externe factoren die leiding nodig hebben. Maak je intentie en ideeën duidelijk. Treed krachtig en sterk op.
• Wat het laat zien: mannelijke dominantie buiten jou, een wilskrachtige persoon of omgeving, een door ratio gedreven externe factor die wil sturen. Een vaderfiguur.
• Hoe je het uit: Hemel als bovenste trigram kan betekenen dat je plannen wilt uitvoeren; je hebt ideeën en wilt iets opzetten dat erkenning in je omgeving, en wellicht in de maatschappij geeft. Je wilt geestelijke waarden uitdragen in de wereld. Je wilt iets betekenen. In het uiterste geval kan het betekenen dat je drammerig bent, en koppig.

☰ De Hemel als onderste basistrigram:
• Wat het vraagt: vind je innerlijke drijfveer. Focus op je intentie, je motivatie en je doel. Richt je op je innerlijke kracht die alles in beweging zet, de onzichtbare energie die zorgt dat de dingen lo- pen volgens jouw plan. Gebruik je hoofd, je intellect. Wees innerlijk sterk.
• Wat het laat zien: innerlijke kracht, rationaliteit en focus op aspecten in jezelf. Leiding nemen over jezelf, de spiritualiteit ach- ter je handelen.
• Hoe je het uit: een innerlijke kracht die je zelfverzekerd en beslist maakt. Je hebt energie in je, maar voelt niet direct de behoefte daar concreet iets mee te doen. Het is je drijfveer, je motivatie. Je bent je eigen leider, en onafhankelijk van anderen. In het uiterste geval kan het betekenen dat je egoïstisch bent, en een binnenvetter.

☰ De Hemel als bovenste kerntrigram:
er is een drang om als leider op te treden of om de eigen creativiteit te laten zien. Je hebt ideeën die je wilt verwezenlijken, maar ze blijven in de conceptfase.

☰ De Hemel als onderste kerntrigram:
er is een sterke vaderbinding, of binding met het vaderlijke. De inspiratie die je van binnen voelt kan niet benut worden. Je hebt een richting maar geen doel.

☰ De Hemel als omhullend trigram:
Er is een sterke, mannelijke invloed die zijn wil oplegt. De
ratio heeft de overhand. Er wordt meer gedacht in abstracte theorieën waarbij de dagelijkse praktijk niet als leidend wordt gezien. Ideeën zonder concretisering zijn een belemmerende factor.

Bovenstaande tekst is afkomstig uit het boek van Harmen Mesker, getiteld de I Tjing stap voor stap. Dit boek vormt een voortreffelijke inleiding tot het gebruik en de interpretatie van de Yijing. Door de afbeelding van het boek aan te klikken kun je het aanschaffen.


Bovenstaande tekst is afkomstig uit het boek van Harmen Mesker, getiteld de I Tjing stap voor stap. Dit boek vormt een voortreffelijke inleiding tot het gebruik en de interpretatie van de Yijing. Door de afbeelding van het boek aan te klikken kun je het aanschaffen.
het Teken:

de basistrigrammen:
   boven Trigram Kan , het Onpeilbare, het water
   beneden Trigram Li , het Zich-Hechtende, het vuur

de kerntrigrammen:
   boven Trigram Li , het Zich-Hechtende, het vuur
   beneden Trigram Kan , het Onpeilbare, het water

de omhullende trigrammen:
   boven Trigram Dui , het Blijmoedige, het meer
   beneden Trigram Zhen , het Opwindende, de donder

Dit hexagram is de evolutie van hexagram 11: Tai, Vrede. De overgang uit de verwarring naar de orde is voltooid, en nu is ook elk detail op zijn plaats. De sterke lijnen bevinden zich op de sterke, de zwakke lijnen op de zwakke plaatsen. Dat is een zeer gunstig aspect. Toch geeft het te denken. Juist wanneer het volkomen evenwicht is bereikt, kan elke beweging ertoe leiden dat de toestand van orde wederom omslaat in wanorde. Overeenkomstig hun aard volgen de overige sterke lijnen de éne sterke lijn die naar boven is gegaan en de orde in de details volkomen heeft gemaakt: zo ontstaat dan plotseling weer het teken Pi, de Stilstand (hexagram 12). Het teken wijst dus op de verhoudingen van een hoogtepunt, die de uiterste voorzichtigheid noodzakelijk maken.

De volgorde:
Wie boven de dingen staat, brengt ze tot voleinding. Daarom is het volgende teken: Na de Voleinding.

Vermengde tekens:
Na de Voleinding betekent consolidatie.
 
Dit is het enige hexagram waarin alle lijnen op hun correcte plaats staan. Dit teken is de overgang van Tai, Vrede, naar Pi, Stilstand. Het is samengesteld uit de beide trigrammen Kan en Li, terwijl dezelfde trigrammen in omgekeerde richting de kerntekens vormen. Kan streeft omlaag, Li omhoog. Door de uiterlijke en de innerlijke organisatie van het hexagram wordt een evenwichtstoestand geschapen, die als zodanig echter wel labiel is.


het Oordeel:

既济:亨,小利贞,初吉终乱。

Welslagen in het kleine. Bevorderlijk is standvastigheid.
In het begin heil, aan het eind verwarring.



De overgang van de oude naar de nieuwe tijd is reeds voltrokken. In principe is alles reeds geregeld. Slechts in detail valt nog succes te behalen. Daarbij komt het er echter op aan dat men steeds de juiste gezindheid weet te bewaren. Alles gaat zijn gang, als kwam het vanzelf. Dat brengt ons maar al te licht in de verleiding ons minder in te spannen en de dingen op hun beloop te laten, zonder zich om al de details te bekommeren. Deze onverschilligheid echter is de wortel van alle kwaad. Het onherroepelijke gevolg ervan is dat er zich tekenen van verval beginnen te vertonen. Hier wordt de regel opgesteld hoe de loop der geschiedenis pleegt te zijn. Maar deze regel is geen onvermijdelijke wet. Wie de zin ervan begrijpt zal in staat zijn door nooit verslappende standvastigheid en voorzichtigheid haar consequenties te vermijden.

Commentaar op de beslissing:
 
既济,亨,小者亨也。利贞,刚柔正而位当也。初吉,柔得中也。终止则乱,其道穷也。

Na de Voleinding. Welslagen: In het kleine is welslagen. ‘Bevorderlijk is standvastigheid.’
De vasten en weken zijn correct, en hun plaatsen zijn de passende. ‘In het begin heil’:
Het weke heeft het midden bereikt.
‘Aan het eind verwarring.’
Als men aan het einde blijft staan, komt er verwarring; want de weg loopt ten einde.
 


Heer van het hexagram is de zes op de tweede plaats; hoewel deze lijn zwak is, heeft zij succes, daar zij in harmonische relatie staat met de sterke negen op de vijfde plaats. Standvastigheid is bevorderlijk, daar alle lijnen op de bij hen passende plaatsen staan en elke afwijking daarvan dus uit den boze is. Aanvankelijk gaat alles goed, omdat de weke zes op de tweede plaats het midden inneemt in het trigram Li, klaarheid. Het is een tijd van grote culturele bloei en hoogste verfijning. Als er echter geen vooruitgang meer mogelijk is ontstaat er ten slotte onherroepelijk verwarring, daar de weg niet verder gaat.


het Beeld:

水在火上,既济;君子以思患而预防之。

Het water is boven het vuur:
Het beeld van de toestand Na de Voleinding.
Zo is de edele op ongeluk bedacht
En wapent hij zich van tevoren daartegen.



Als het water in de ketel boven het vuur hangt staan beide elementen met elkaar in verbinding, en daardoor wordt kracht geproduceerd (ontstaan van de stoom). De spanning die daardoor ontstaat maant echter tot voorzichtigheid. Loopt het water over, dan wordt het vuur uitgeblust en de energie gaat verloren. Is de hitte te groot, dan verdampt het water: het gaat op in de lucht. De elementen die hier met elkaar in verbinding staan en aldus kracht opwekken, zijn op zichzelf vijandig aan elkaar. Slechts door de uiterste voorzichtigheid kan men schade voorkomen. Zo zijn er ook in het leven situaties waarin alle krachten in evenwicht zijn en samenwerken, zodat alles volkomen in orde schijnt. Alleen de wijze onderkent in zulke tijden de momenten waarin gevaar dreigt, en hij weet het te bezweren door tijdig zijn maatregelen te nemen.


de Lijnen:


上六:濡其首,厉。

Bovenaan een zes betekent:

Hij komt met het hoofd in het water. Gevaar.



Hier, aan het slot, wordt nogmaals een waarschuwing gegeven. Is men een rivier eenmaal overgestoken, dan kan men alleen nog maar met zijn hoofd in het water komen als men zo onvoorzichtig is om opnieuw te water te gaan. Zolang men vooruit loopt en niet omkijkt is men veilig. Er ligt iets verleidelijks in, te blijven staan en terug te blikken op het overwonnen gevaar, maar zulk een ijdele zelfbespiegeling brengt geen geluk. Men geraakt daardoor in allerlei strikken, en als men niet besluit tot onverwijld doorlopen valt men gemakkelijk.


九五:东邻杀牛,不如西邻之禴祭,实受其福。

Negen op de vijfde plaats betekent:

De buur in het Oosten, die een os slacht,
Krijgt niet zoveel werkelijk geluk
Als de buur in het Westen met zijn kleine offer.



Ook de religieuze houding wordt beïnvloed door de psychische stemming die in tijden na de voleinding heerst. In de plaats van de oude, eenvoudige vormen treedt een steeds rijker ceremonieel en een steeds grotere uiterlijke pronk op de voorgrond bij de godsdienstoefeningen. Helaas ontbreekt de innerlijke ernst bij deze ontplooiing van uiterlijke pracht en praal. Menselijke willekeur treedt in de plaats van plichtsgetrouwheid en onderwerping aan de goddelijke wil. Maar terwijl de mens slechts ziet wat hij voor ogen heeft, ziet God in het hart. Daarom rust er op een imposante godsdienstoefening, waaraan de innerlijke warmte ontbreekt, niet zoveel zegen als op een eenvoudig offer dat in oprechte vroomheid wordt gebracht.


六四:繻有衣袽,终日戒。

Zes op de vierde plaats betekent:

Ook de mooiste kleren worden lompen.
Wees heel de dag voorzichtig.



In tijden van culturele bloei doet zich van tijd tot tijd wel eens een schokkende gebeurtenis voor, die de een of andere voze plek van de maatschappij aan het licht brengt en dan aanvankelijk geweldig opzien baart. Daar de algemene toestand echter gunstig is, valt het niet zo moeilijk de ontstane schade te herstellen en voor het grote publiek te verdoezelen. Daarna wordt alles weer vergeten, en het lijkt als heerste er louter vrede. Voor iemand die nadenkt echter zijn dergelijke voorvallen ernstige vingerwijzingen, waaraan hij de nodige aandacht besteedt. Alleen daardoor kan men nadelige gevolgen vermijden.


九三:高宗伐鬼方,三年克之,小人勿用。

Negen op de derde plaats betekent:

De hoge voorvader tuchtigt het duivelsland.
Na drie jaar overwint hij het.
Gemenen mag men niet gebruiken.



De 'hoge voorvader' is de dynastische titel van de heerser Wu Ding (±1250-1192 v.Chr.) uit de Yin-dynastie (1600-1046 v.Chr.; ook wel Shang-dynastie genoemd). Nadat hij met sterke hand de toestanden in het rijk in orde had gebracht, voerde hij langdurige koloniale oorlogen om de door de Hunnen bewoonde noordelijke grensgebieden te onderwerpen, van waaruit voortdurend aanvallen dreigden. De situatie die hier wordt getekend is deze: na tijden van voleinding - als een nieuwe macht aan het bewind is gekomen en in het binnenland alles naar wens verloopt - is het bijna onvermijdelijk dat een periode van koloniale expansie volgt. In dat geval moet men gewoonlijk met langdurige schermutselingen rekening houden. Daarbij is een juiste koloniale politiek echter van het grootste belang. Men mag de moeizaam verworven gebieden niet beschouwen als een liefdadigheidsinstelling voor mensen die zich in het vaderland op de een of andere manier onmogelijk hebben gemaakt, maar voor de koloniën nog net goed genoeg zijn. Daardoor maakt men elk succes bij voorbaat onmogelijk. Dat geldt in het groot zowel als in het klein; want niet alleen eerzuchtige staten voeren koloniale politiek. Elke opkomende onderneming zal de drang hebben naar expansie, met al de gevaren van dien.


een gele cirkel die aangeeft dat dit de beheersende heer van het hexagram is
六二:妇丧其茀,勿逐,七日得。

Zes op de tweede plaats betekent:

De vrouw verliest het gordijn van haar rijtuig.
Loop het niet na, op de zevende dag krijg je het.



Als een vrouw in een rijtuig reed had zij een gordijn dat haar aan de blikken der nieuwsgierigen onttrok. Als dit gordijn in het ongerede raakte zou doorrijden tegen de goede zeden zijn geweest. Toegepast op het openbare leven betekent dit dat iemand die graag iets zou willen presteren, van toonaangevende zijde niet het vertrouwen vindt dat hij voor zijn persoonlijke veiligheid nodig meent te hebben. Juist in tijden na de voleinding komt het vaak voor dat de heersers hovaardig en laatdunkend worden, en zich niet langer moeite geven om onbekende talenten belangstellend tegemoet te komen. Hieruit ontstaat nu in de regel de baantjesjagerij. Als iemand van bovenaf geen vertrouwen ondervindt, zal hij middelen en wegen trachten te vinden om tóch vooruit te komen en naam te maken. Zulk een onwaardige handelwijze wordt echter afgeraden. 'Zoek er niet naar.' Gooi jezelf niet weg aan de buitenwereld, maar wacht rustig af en werk zelfstandig aan je persoonlijke vorming. Andere tijden zijn op komst. Zijn de zes etappes van het teken voorbij, dan nadert het nieuwe tijdperk. Wat bij iemand behoort, dat kan hij niet voorgoed verliezen. Het komt vanzelf tot hem terug. Men moet slechts kunnen wachten.


初九:曳其轮,濡其尾,无咎。

In het begin een negen betekent:

Hij remt zijn wielen.
Hij komt met de staart in het water.
Geen blaam.



In tijden na een grote overgang is alles uit op vooruitgang en ontwikkeling en dringt voorwaarts. Maar dit voorwaarts dringen in het begin is niet goed en leidt regelrecht tot verliezen en bankroet, doordat men zijn doel voorbijschiet. Een sterk karakter laat zich door de algemene verdwazing niet aansteken, maar weet tijdig te remmen. Op deze manier zal hij weliswaar niet geheel gevrijwaard blijven voor de noodlottige gevolgen van het algemene opdringen, maar het treft hem alleen van achteren, evenals een vos, die al over het water heen is en alleen nog maar met de staart in het water komt, en veel schade kan het hem niet berokkenen, daar hij zich op de juiste wijze gedragen heeft.