home
mijn Vragenboek
zoek 'n hexagram stel een vraag teken 'n hexagram
wat is de Yijing? de Tien Vleugels voorwoord van Jung inleiding door Wilhelm US and UK flag over ons
steun onze site
Orakelboek
易經
het Hexagrammenboek

Als je liever handmatig het orakel wilt raadplegen of als je een bepaald hexagram willen nalezen, dan zijn de onderstaande opzoek schema's heel handig.

Orakelmunten

易經
het Hexagrammenboek

Als je liever handmatig het orakel wilt raadplegen of als je een bepaald hexagram willen nalezen, dan zijn de onderstaande opzoek schema's heel handig.






Schema 1,

Selecteer een hexagram middels de trigrammen:


Trigrammemindeling
Trigrammemindeling


Schema 2,

Kies een hexagram uit de onderstaande lijst.
De hexagrammen staan op volgorde van hun rangnummer:








未济

64. Wei Ji

Voor de Voleinding



<
上九:有孚于饮酒,无咎,濡其首,有孚失是。

Bovenaan een negen betekent:

In waarachtig vertrouwen drinkt men wijn.
Geen blaam. Als men echter zijn hoofd nat maakt,
zal men het zeer zeker verliezen.



Vóór de voleinding, bij het dagen van de nieuwe tijd, is men in het volste vertrouwen over en weer met de zijnen te samen; men brengt onder het drinken van een glas wijn de wachtperiode door. Daar de nieuwe tijd reeds onmiddellijk voor de deur staat is dat niet verkeerd. Men moet daarbij echter de juiste maat weten te houden. Als men zich in zijn overmoed wijn over het hoofd giet verspeelt men zijn gunstige positie door onmatigheid.
Opmerking: Het hexagram 'Na de Voleinding' schetst de geleidelijke overgang van een tijd van opbloei via een cultureel hoogtepunt naar een tijd van stilstand. Het hexagram 'Vóór de Voleinding' daarentegen schetst de overgang van de chaos naar de orde. Het staat aan het einde van het Boek der Veranderingen, als een teken dat in elk einde een nieuw begin ligt opgesloten. Zo geeft het de mensen hoop. Het Boek der Veranderingen is een boek van de toekomst.
een gele cirkel die aangeeft dat dit de beheersende heer van het hexagram is
六五:贞吉,无悔,君子之光,有孚,吉。

Zes op de vijfde plaats betekent:

Standvastigheid brengt heil. Geen berouw.
Het licht van de edele is waarachtig. Heil.



De overwinning is behaald. De kracht van de standvastigheid is niet tevergeefs geweest. Alles is goed gegaan. Alle bedenkingen zijn overwonnen. De goede uitslag heeft de daad gerechtvaardigd. Opnieuw straalt het licht van een edele persoonlijkheid en het zet zich door onder de mensen, die er aan geloven en zich er omheen verzamelen. De nieuwe tijd is aangebroken en daarmee het heil. En gelijk de zon na de regen ééns zo mooi straalt, of het groen van het woud na een brand des te frisser uitkomt tegen de verkoolde puinhopen, zo steekt ook de nieuwe tijd des te schitterender af tegen de ellende van het verleden.
九四:贞吉,悔亡,震用伐鬼方,三年有赏于大国。

Negen op de vierde plaats betekent:

Standvastigheid brengt heil. Berouw verdwijnt.
Hevige beroering om het duivelsland te tuchtigen.
Drie jaar lang worden grote rijken als beloning uitgedeeld.



Nu is het tijd om te vechten. De overgang moet worden voltrokken, men moet sterk staan in zijn besluit, dat brengt heil. Alle bedenkingen die in zulke ernstige tijden van strijd kunnen opkomen moet men het zwijgen opleggen. Het zal een heet gevecht zijn: het gaat erom het duivelsland (de machtigen van het verval) te breken en te tuchtigen. Maar de strijd zal beloond worden. Nu is het tijd de grondslagen te leggen voor macht en heerschappij in de toekomst.
六三:未济,征凶,利涉大川。

Zes op de derde plaats betekent:

Vóór de voleinding brengt aanval onheil.
Het is bevorderlijk het grote water over te steken.



De tijd voor de overtocht is aangebroken. Maar men heeft niet de kracht de overtocht tot een goed einde te brengen. Als men zou trachten deze te forceren, zou dat noodlottig zijn, aangezien dat onvermijdelijk op een catastrofe zou uitlopen. Wat te doen? Men moet een nieuwe situatie scheppen, men moet de krachten van bekwame helpers gebruiken en samen met hen de beslissende stap wagen, het grote water oversteken. Dan zal de voleinding mogelijk worden.
九二:曳其轮,贞吉。

Negen op de tweede plaats betekent:

Hij remt zijn wielen.
Standvastigheid brengt heil.



Ook hier is de tijd om te handelen nog niet gekomen. Maar het geduld dat nodig is mag geen traag wachten zijn, dat er zich mee tevreden stelt bij de dag te leven. Dat zou nooit tot succes leiden. Men moet veeleer in zichzelf de kracht ontwikkelen waardoor men vooruit kan komen. Men moet als het ware een rijtuig hebben om de overtocht te volbrengen. Maar men moet het nog remmen. Geduld in de hoogste zin is geremde kracht. Daarom mag men niet indutten en het doel uit het oog verliezen. Als men sterk en standvastig bij zijn besluit blijft gaat ten slotte alles goed.
初六:濡其尾,吝。

In het begin een zes betekent:

Hij komt met de staart in het water.
Beschamend.



In tijden van wanorde is het verleidelijk zich zo vlug mogelijk op de voorgrond te dringen om zodoende iets zichtbaars te kunnen presteren. Maar dit enthousiasme leidt slechts tot mislukking en beschaming, zolang de tijd tot handelen niet gekomen is. In deze tijd is het verstandig wanneer men zich afzijdig houdt en zich zodoende de schande van een mislukking bespaart. (Men lette op het verschil met de situatie van de eerste lijn van het vorige hexagram.)
het Teken van hexagram Voor de Voleinding Pis:

de basistrigrammen:
   boven Trigram Li , het Zich-Hechtende, het vuur
   beneden Trigram Kan , het Onpeilbare, het water

de kerntrigrammen:
   boven Trigram Kan , het Onpeilbare, het water
   beneden Trigram Li , het Zich-Hechtende, het vuur

de omhullende trigrammen:
   boven Trigram Gen , het Stilhouden, de berg
   beneden Trigram Xun , het Zachtmoedige, de wind

Dit hexagram duidt een tijd aan waarin de overgang van wanorde tot orde nog niet voltooid is. De ommekeer is weliswaar reeds voorbereid, in zoverre dat alle lijnen van het bovenste trigram in relatie staan met die van het onderste. Maar zij zijn nog niet op hun plaats. Terwijl het vorige teken op de herfst gelijkt, die de overgang van de zomer naar de winter vormt, is dit teken te zien als de lente, die uit de verstarring van de winter naar de vruchtbare tijd van de zomer leidt. Met dit hoopvolle uitzicht besluit het Boek der Veranderingen.

De volgorde:
De dingen kunnen zich niet geheel uitputten, daarom is het volgende en laatste teken: Voor de Voleinding.

Vermengde tekens:
Voor de Voleinding is de uitputting van het mannelijke.
 
Het hexagram is tegelijkertijd omkering en tegenpool van het vorige. Ook de kerntekens Kan en Li zijn omgewisseld. Het hexagram stelt de overgang voor van Pi, Stilstand, naar Tai, Vrede. Uiterlijk beschouwd is weliswaar geen der lijnen op haar plaats, maar zij staan alle in contact met elkaar. Bij de uiterlijke verschijning van een volslagen wanorde is de orde innerlijk reeds in de kiem gevormd. De middelste sterke lijn is van boven naar beneden gegaan en heeft daardoor het contact gelegd. Weliswaar staat Kun nog niet bovenaan en Qian eronder, zoals in het hexagram Tai, maar wèl hun vertegenwoordigers, die door de middelste lijn hun geest en invloed bezitten:
Li en Kan. Zij zijn in de wereld van de zichtbaarheid (Latere Hemel) de vertegenwoordigers van Kun en Qian en staan op de plaats van dezen: Li in het Zuiden en Kan in het Noorden.
het Oordeel bij hexagram Voor de Voleinding Pis:

未济:亨,小狐汔济,濡其尾,无攸利。

Vóór de Voleinding: Welslagen.
Als echter de kleine vos,
Wanneer hij de overtocht bijna heeft volbracht
Met de staart in het water komt,
Dan is er niets dat bevorderlijk zou kunnen zijn.



De situatie is moeilijk. De opgave is groot en verantwoordelijk. Het gaat om niets minder dan de wereld uit de verwarring terug te brengen tot de orde. Toch is het een opgave die succes belooft, aangezien er een doel aanwezig is dat de uit elkaar strevende krachten vermag te verenigen. Voorlopig moet men echter nog wat zachtjes en voorzichtig te werk gaan. Men moet een voorbeeld nemen aan een oude vos die over het ijs loopt, spreekwoordelijk. Hij luistert steeds naar het kraken en zoekt heel zorgvuldig en voorzichtig de veiligste plaatsen uit. Een jonge vos, die deze voorzichtigheid nog niet kent, is te driest en te haastig in zijn bewegingen. Dan kan het gebeuren dat hij in het water valt wanneer hij al bijna de overkant heeft bereikt en daarbij zijn staart nat maakt. Dan is alle moeite natuurlijk vergeefs geweest. Daarom is in tijden 'vóór de voleinding' voorzichtig overleg de eerste voorwaarde voor een goed resultaat.

Commentaar op de beslissing:
 
未济,亨;柔得中也。小狐汔济,未出中也。濡其尾,无攸利;不续终也。虽不当位,刚柔应也。

‘Voor de Voleinding. Welslagen’:
Want het weke bereikt het midden.
‘De kleine vos heeft bijna de overtocht volbracht’:
Hij is het midden nog niet gepasseerd.
‘Hij komt met de staart in het water; dan is er niets dat bevorderlijk zou kunnen zijn.’
Want het gaat niet door tot aan het einde.
Hoewel de lijnen niet op de passende plaatsen zijn, harmoniëren de vasten en de weken toch met elkaar.



Kan heeft als beeld de vos en symboliseert tevens het water. Er is hoop op welslagen, omdat de vaste en de weke lijnen alle in harmonie met elkaar zijn. De heer van het hexagram, de zes op de vijfde plaats, heeft het midden bereikt, en daarmee is de juiste gezindheid gegeven om de voltooiing tot stand te brengen. De negen op de tweede plaats daarentegen heeft het midden nog niet overschreden, wat in haar geval gevaarlijk is. De sterke lijn is ingeklemd tussen de beide Yin-lijnen. Zij verlaat zich al te zeer op haar kracht – evenals de onvoorzichtige jonge vos, die blindelings over het ijs loopt. Daarom maakt hij zijn staart nat: de overtocht gelukt niet.
het Beeld van hexagram Voor de Voleinding Pis:

水在火上,既济;君子以思患而预防之。

Het vuur is boven het water:
Het beeld van de toestand vóór de overtocht.
Zo is de edele voorzichtig bij de onderscheiding der dingen,
Opdat alles op zijn plaats komt.



Als het vuur, dat toch al naar boven dringt, boven is en het water, waarvan de beweging naar omlaag gaat zich beneden bevindt dan lopen hun werkingen uiteen en krijgen ze geen contact met elkaar. Als men een bepaald effect wil bereiken moet men eerst nagaan wat de natuur van de in aanmerking komende krachten is, en welke plaats hun toekomt. Wanneer men de krachten op de juiste plaats aanwendt hebben ze het gewenste effect en de voltooiing wordt bereikt. Maar om de uiterlijke krachten op de juiste wijze te kunnen aanwenden is het vóór alles nodig dat men zelf het juiste standpunt inneemt. Want alleen van daaruit kan men op de juiste wijze werken.




het kernhexagram:
既济
63. Ji Ji
Na de Voleinding

O
De basistrigrammen
Een hexagram bevat veel informatie. De meest aan de oppervlakte liggende informatie vinden we als we een hexagram in twee stukjes van elk drie lijnen opdelen; we zien dan de twee zogenaamde ‘trigrammen’ waar het hexagram uit bestaat. Er is een bovenste trigram en een onderste trigram: het bovenste trigram vertelt iets over je omgeving in relatie tot je situatie; deze gaat vaak over alles buiten jou. Het onderste trigram stelt jou voor, de vraagsteller, en vertelt iets over jezelf en je eigen houding. Mocht de vraag over iets of iemand anders gaan, dan is het onderste trigram die ander en het bovenste trigram alles buiten die ander, bijvoorbeeld een beoogde zakenpartner of een doel dat bereikt wil worden. Ook staan de twee trigrammen tot elkaar als oorzaak en gevolg – het onderste trigram is dan de oorzaak, het bovenste het gevolg.
De waarde van de acht trigrammen kan moeilijk onderschat worden. Ze zijn het fundament van de Yijing, en in de huidige indeling van het boek lijkt de volgorde van de hexagrammen dan ook op geheimzinnige wijze bepaald te worden door de trigrammen waaruit de hexagrammen zijn opgebouwd. Samen met de leer van de Vijf Fasen vormen de acht trigrammen de belangrijkste kern van het Chinese gedachtegoed. Ze worden toegepast bij feng shui (de eeuwenoude leer voor de plaatsing van huis en graf), bij verschillende vormen van Chinese astrologie, de traditionele Chinese geneeskunde, en er is zelfs een vorm van verdedigingskunst, Baguazhang, die geheel is afgestemd op de acht trigrammen. Wie zich gaat verdiepen in de Chinese filosofie zal altijd de acht trigrammen en hun associaties tegenkomen. Ze worden gekoppeld aan de acht windrichtingen, aan lichaamsdelen, getallen, landkenmerken, geur, kleur en smaak, kortom, ze vormen een belangrijke bron voor het systematiseren van vele dingen.

Fu Xi 'Earlier Heaven' bagua arrangement

Bovenstaande tekst is afkomstig uit het boek van Harmen Mesker, getiteld de I Tjing stap voor stap. Dit boek vormt een voortreffelijke inleiding tot het gebruik en de interpretatie van de Yijing. Door de afbeelding van het boek aan te klikken kun je het aanschaffen.
☰ De Hemel als bovenste basistrigram:
• Wat het vraagt: neem de leiding in je situatie. Geef sturing aan anderen, zet jezelf doelbewust in om je gekozen doel te bereiken. Focus je op externe factoren die leiding nodig hebben. Maak je intentie en ideeën duidelijk. Treed krachtig en sterk op.
• Wat het laat zien: mannelijke dominantie buiten jou, een wilskrachtige persoon of omgeving, een door ratio gedreven externe factor die wil sturen. Een vaderfiguur.
• Hoe je het uit: Hemel als bovenste trigram kan betekenen dat je plannen wilt uitvoeren; je hebt ideeën en wilt iets opzetten dat erkenning in je omgeving, en wellicht in de maatschappij geeft. Je wilt geestelijke waarden uitdragen in de wereld. Je wilt iets betekenen. In het uiterste geval kan het betekenen dat je drammerig bent, en koppig.

☰ De Hemel als onderste basistrigram:
• Wat het vraagt: vind je innerlijke drijfveer. Focus op je intentie, je motivatie en je doel. Richt je op je innerlijke kracht die alles in beweging zet, de onzichtbare energie die zorgt dat de dingen lo- pen volgens jouw plan. Gebruik je hoofd, je intellect. Wees innerlijk sterk.
• Wat het laat zien: innerlijke kracht, rationaliteit en focus op aspecten in jezelf. Leiding nemen over jezelf, de spiritualiteit ach- ter je handelen.
• Hoe je het uit: een innerlijke kracht die je zelfverzekerd en beslist maakt. Je hebt energie in je, maar voelt niet direct de behoefte daar concreet iets mee te doen. Het is je drijfveer, je motivatie. Je bent je eigen leider, en onafhankelijk van anderen. In het uiterste geval kan het betekenen dat je egoïstisch bent, en een binnenvetter.

☰ De Hemel als bovenste kerntrigram:
er is een drang om als leider op te treden of om de eigen creativiteit te laten zien. Je hebt ideeën die je wilt verwezenlijken, maar ze blijven in de conceptfase.

☰ De Hemel als onderste kerntrigram:
er is een sterke vaderbinding, of binding met het vaderlijke. De inspiratie die je van binnen voelt kan niet benut worden. Je hebt een richting maar geen doel.

☰ De Hemel als omhullend trigram:
Er is een sterke, mannelijke invloed die zijn wil oplegt. De
ratio heeft de overhand. Er wordt meer gedacht in abstracte theorieën waarbij de dagelijkse praktijk niet als leidend wordt gezien. Ideeën zonder concretisering zijn een belemmerende factor.

Bovenstaande tekst is afkomstig uit het boek van Harmen Mesker, getiteld de I Tjing stap voor stap. Dit boek vormt een voortreffelijke inleiding tot het gebruik en de interpretatie van de Yijing. Door de afbeelding van het boek aan te klikken kun je het aanschaffen.


Bovenstaande tekst is afkomstig uit het boek van Harmen Mesker, getiteld de I Tjing stap voor stap. Dit boek vormt een voortreffelijke inleiding tot het gebruik en de interpretatie van de Yijing. Door de afbeelding van het boek aan te klikken kun je het aanschaffen.
het Teken:

de basistrigrammen:
   boven Trigram Li , het Zich-Hechtende, het vuur
   beneden Trigram Kan , het Onpeilbare, het water

de kerntrigrammen:
   boven Trigram Kan , het Onpeilbare, het water
   beneden Trigram Li , het Zich-Hechtende, het vuur

de omhullende trigrammen:
   boven Trigram Gen , het Stilhouden, de berg
   beneden Trigram Xun , het Zachtmoedige, de wind

Dit hexagram duidt een tijd aan waarin de overgang van wanorde tot orde nog niet voltooid is. De ommekeer is weliswaar reeds voorbereid, in zoverre dat alle lijnen van het bovenste trigram in relatie staan met die van het onderste. Maar zij zijn nog niet op hun plaats. Terwijl het vorige teken op de herfst gelijkt, die de overgang van de zomer naar de winter vormt, is dit teken te zien als de lente, die uit de verstarring van de winter naar de vruchtbare tijd van de zomer leidt. Met dit hoopvolle uitzicht besluit het Boek der Veranderingen.

De volgorde:
De dingen kunnen zich niet geheel uitputten, daarom is het volgende en laatste teken: Voor de Voleinding.

Vermengde tekens:
Voor de Voleinding is de uitputting van het mannelijke.
 
Het hexagram is tegelijkertijd omkering en tegenpool van het vorige. Ook de kerntekens Kan en Li zijn omgewisseld. Het hexagram stelt de overgang voor van Pi, Stilstand, naar Tai, Vrede. Uiterlijk beschouwd is weliswaar geen der lijnen op haar plaats, maar zij staan alle in contact met elkaar. Bij de uiterlijke verschijning van een volslagen wanorde is de orde innerlijk reeds in de kiem gevormd. De middelste sterke lijn is van boven naar beneden gegaan en heeft daardoor het contact gelegd. Weliswaar staat Kun nog niet bovenaan en Qian eronder, zoals in het hexagram Tai, maar wèl hun vertegenwoordigers, die door de middelste lijn hun geest en invloed bezitten:
Li en Kan. Zij zijn in de wereld van de zichtbaarheid (Latere Hemel) de vertegenwoordigers van Kun en Qian en staan op de plaats van dezen: Li in het Zuiden en Kan in het Noorden.


het Oordeel:

未济:亨,小狐汔济,濡其尾,无攸利。

Vóór de Voleinding: Welslagen.
Als echter de kleine vos,
Wanneer hij de overtocht bijna heeft volbracht
Met de staart in het water komt,
Dan is er niets dat bevorderlijk zou kunnen zijn.



De situatie is moeilijk. De opgave is groot en verantwoordelijk. Het gaat om niets minder dan de wereld uit de verwarring terug te brengen tot de orde. Toch is het een opgave die succes belooft, aangezien er een doel aanwezig is dat de uit elkaar strevende krachten vermag te verenigen. Voorlopig moet men echter nog wat zachtjes en voorzichtig te werk gaan. Men moet een voorbeeld nemen aan een oude vos die over het ijs loopt, spreekwoordelijk. Hij luistert steeds naar het kraken en zoekt heel zorgvuldig en voorzichtig de veiligste plaatsen uit. Een jonge vos, die deze voorzichtigheid nog niet kent, is te driest en te haastig in zijn bewegingen. Dan kan het gebeuren dat hij in het water valt wanneer hij al bijna de overkant heeft bereikt en daarbij zijn staart nat maakt. Dan is alle moeite natuurlijk vergeefs geweest. Daarom is in tijden 'vóór de voleinding' voorzichtig overleg de eerste voorwaarde voor een goed resultaat.

Commentaar op de beslissing:
 
未济,亨;柔得中也。小狐汔济,未出中也。濡其尾,无攸利;不续终也。虽不当位,刚柔应也。

‘Voor de Voleinding. Welslagen’:
Want het weke bereikt het midden.
‘De kleine vos heeft bijna de overtocht volbracht’:
Hij is het midden nog niet gepasseerd.
‘Hij komt met de staart in het water; dan is er niets dat bevorderlijk zou kunnen zijn.’
Want het gaat niet door tot aan het einde.
Hoewel de lijnen niet op de passende plaatsen zijn, harmoniëren de vasten en de weken toch met elkaar.



Kan heeft als beeld de vos en symboliseert tevens het water. Er is hoop op welslagen, omdat de vaste en de weke lijnen alle in harmonie met elkaar zijn. De heer van het hexagram, de zes op de vijfde plaats, heeft het midden bereikt, en daarmee is de juiste gezindheid gegeven om de voltooiing tot stand te brengen. De negen op de tweede plaats daarentegen heeft het midden nog niet overschreden, wat in haar geval gevaarlijk is. De sterke lijn is ingeklemd tussen de beide Yin-lijnen. Zij verlaat zich al te zeer op haar kracht – evenals de onvoorzichtige jonge vos, die blindelings over het ijs loopt. Daarom maakt hij zijn staart nat: de overtocht gelukt niet.


het Beeld:

水在火上,既济;君子以思患而预防之。

Het vuur is boven het water:
Het beeld van de toestand vóór de overtocht.
Zo is de edele voorzichtig bij de onderscheiding der dingen,
Opdat alles op zijn plaats komt.



Als het vuur, dat toch al naar boven dringt, boven is en het water, waarvan de beweging naar omlaag gaat zich beneden bevindt dan lopen hun werkingen uiteen en krijgen ze geen contact met elkaar. Als men een bepaald effect wil bereiken moet men eerst nagaan wat de natuur van de in aanmerking komende krachten is, en welke plaats hun toekomt. Wanneer men de krachten op de juiste plaats aanwendt hebben ze het gewenste effect en de voltooiing wordt bereikt. Maar om de uiterlijke krachten op de juiste wijze te kunnen aanwenden is het vóór alles nodig dat men zelf het juiste standpunt inneemt. Want alleen van daaruit kan men op de juiste wijze werken.


de Lijnen:


上九:有孚于饮酒,无咎,濡其首,有孚失是。

Bovenaan een negen betekent:

In waarachtig vertrouwen drinkt men wijn.
Geen blaam. Als men echter zijn hoofd nat maakt,
zal men het zeer zeker verliezen.



Vóór de voleinding, bij het dagen van de nieuwe tijd, is men in het volste vertrouwen over en weer met de zijnen te samen; men brengt onder het drinken van een glas wijn de wachtperiode door. Daar de nieuwe tijd reeds onmiddellijk voor de deur staat is dat niet verkeerd. Men moet daarbij echter de juiste maat weten te houden. Als men zich in zijn overmoed wijn over het hoofd giet verspeelt men zijn gunstige positie door onmatigheid.
Opmerking: Het hexagram 'Na de Voleinding' schetst de geleidelijke overgang van een tijd van opbloei via een cultureel hoogtepunt naar een tijd van stilstand. Het hexagram 'Vóór de Voleinding' daarentegen schetst de overgang van de chaos naar de orde. Het staat aan het einde van het Boek der Veranderingen, als een teken dat in elk einde een nieuw begin ligt opgesloten. Zo geeft het de mensen hoop. Het Boek der Veranderingen is een boek van de toekomst.


een gele cirkel die aangeeft dat dit de beheersende heer van het hexagram is
六五:贞吉,无悔,君子之光,有孚,吉。

Zes op de vijfde plaats betekent:

Standvastigheid brengt heil. Geen berouw.
Het licht van de edele is waarachtig. Heil.



De overwinning is behaald. De kracht van de standvastigheid is niet tevergeefs geweest. Alles is goed gegaan. Alle bedenkingen zijn overwonnen. De goede uitslag heeft de daad gerechtvaardigd. Opnieuw straalt het licht van een edele persoonlijkheid en het zet zich door onder de mensen, die er aan geloven en zich er omheen verzamelen. De nieuwe tijd is aangebroken en daarmee het heil. En gelijk de zon na de regen ééns zo mooi straalt, of het groen van het woud na een brand des te frisser uitkomt tegen de verkoolde puinhopen, zo steekt ook de nieuwe tijd des te schitterender af tegen de ellende van het verleden.


九四:贞吉,悔亡,震用伐鬼方,三年有赏于大国。

Negen op de vierde plaats betekent:

Standvastigheid brengt heil. Berouw verdwijnt.
Hevige beroering om het duivelsland te tuchtigen.
Drie jaar lang worden grote rijken als beloning uitgedeeld.



Nu is het tijd om te vechten. De overgang moet worden voltrokken, men moet sterk staan in zijn besluit, dat brengt heil. Alle bedenkingen die in zulke ernstige tijden van strijd kunnen opkomen moet men het zwijgen opleggen. Het zal een heet gevecht zijn: het gaat erom het duivelsland (de machtigen van het verval) te breken en te tuchtigen. Maar de strijd zal beloond worden. Nu is het tijd de grondslagen te leggen voor macht en heerschappij in de toekomst.


六三:未济,征凶,利涉大川。

Zes op de derde plaats betekent:

Vóór de voleinding brengt aanval onheil.
Het is bevorderlijk het grote water over te steken.



De tijd voor de overtocht is aangebroken. Maar men heeft niet de kracht de overtocht tot een goed einde te brengen. Als men zou trachten deze te forceren, zou dat noodlottig zijn, aangezien dat onvermijdelijk op een catastrofe zou uitlopen. Wat te doen? Men moet een nieuwe situatie scheppen, men moet de krachten van bekwame helpers gebruiken en samen met hen de beslissende stap wagen, het grote water oversteken. Dan zal de voleinding mogelijk worden.


九二:曳其轮,贞吉。

Negen op de tweede plaats betekent:

Hij remt zijn wielen.
Standvastigheid brengt heil.



Ook hier is de tijd om te handelen nog niet gekomen. Maar het geduld dat nodig is mag geen traag wachten zijn, dat er zich mee tevreden stelt bij de dag te leven. Dat zou nooit tot succes leiden. Men moet veeleer in zichzelf de kracht ontwikkelen waardoor men vooruit kan komen. Men moet als het ware een rijtuig hebben om de overtocht te volbrengen. Maar men moet het nog remmen. Geduld in de hoogste zin is geremde kracht. Daarom mag men niet indutten en het doel uit het oog verliezen. Als men sterk en standvastig bij zijn besluit blijft gaat ten slotte alles goed.


初六:濡其尾,吝。

In het begin een zes betekent:

Hij komt met de staart in het water.
Beschamend.



In tijden van wanorde is het verleidelijk zich zo vlug mogelijk op de voorgrond te dringen om zodoende iets zichtbaars te kunnen presteren. Maar dit enthousiasme leidt slechts tot mislukking en beschaming, zolang de tijd tot handelen niet gekomen is. In deze tijd is het verstandig wanneer men zich afzijdig houdt en zich zodoende de schande van een mislukking bespaart. (Men lette op het verschil met de situatie van de eerste lijn van het vorige hexagram.)