home
mijn Vragenboek
zoek 'n hexagram stel een vraag teken 'n hexagram
wat is de Yijing? de Tien Vleugels voorwoord van Jung inleiding door Wilhelm US and UK flag over ons
steun onze site
Orakelboek
易經
het Hexagrammenboek

Als je liever handmatig het orakel wilt raadplegen of als je een bepaald hexagram willen nalezen, dan zijn de onderstaande opzoek schema's heel handig.

Orakelmunten

易經
het Hexagrammenboek

Als je liever handmatig het orakel wilt raadplegen of als je een bepaald hexagram willen nalezen, dan zijn de onderstaande opzoek schema's heel handig.






Schema 1,

Selecteer een hexagram middels de trigrammen:


Trigrammemindeling
Trigrammemindeling


Schema 2,

Kies een hexagram uit de onderstaande lijst.
De hexagrammen staan op volgorde van hun rangnummer:









31. Xian

de Inwerking (het Hofmaken)



<
上六,咸其辅颊舌。

Bovenaan een zes betekent:

De inwerking uit zich in de kaak, wangen en tong.



De oppervlakkigste poging op anderen invloed uit te oefenen is het lege gebazel, waarbij de woorden geen reële achtergrond hebben. Zulk een beïnvloeding door loutere beweging van de spraakorganen blijft noodzakelijkerwijze onbeduidend. Daarom is er niets toegevoegd over geluk of ongeluk.
een gele cirkel die aangeeft dat dit de beheersende heer van het hexagram is
九五,咸其脢,无悔。

Negen op de vijfde plaats betekent:

De inwerking uit zich in de nek.
Geen berouw.



De nek is het onbewegelijkste deel van het lichaam. Als de inwerking zich hier uit blijft de wil toch vast, en de inwerking leidt niet tot verwarring. Daarom is er hier geen sprake van berouw. Wat zich in deze diepten van het wezen - het onderbewuste - voltrekt, dat kan van het bewustzijn uit nòch tevoorschijn geroepen nòch verhinderd worden. Weliswaar is het, waar men zelf niet beïnvloed kan worden, niet mogelijk invloed op de buitenwereld uit te oefenen.
een gele cirkel die aangeeft dat dit de beheersende heer van het hexagram is
九四,贞吉,悔亡,憧憧往来,朋从尔思。

Negen op de vierde plaats betekent:

Standvastigheid brengt heil! Berouw verdwijnt.
Als men opgewonden zijn gedachten her- en derwaarts zendt,
Volgen alleen de vrienden
Op wie men zijn bewuste gedachten richt.



Hier is de plaats van het hart bereikt. De impuls die hiervan uitgaat is het belangrijkst. Men moet er vooral voor zorgen dat de invloed bestendig en goed is, dan is berouw niet meer nodig, ondanks het gevaar dat uit de grote beweeglijkheid van het menselijke hart voortspruit. Als de eigen rustige kracht van het persoonlijke wezen zich doet gelden, gaat alles zijn normale gang. Alle mensen, die voor de vibraties van zulk een geest ontvankelijk zijn, worden dan beïnvloed. Die invloed op anderen mag zich echter niet uiten als een bewuste en opzettelijke dwang. Want door zulk een agitatie geraakt men in een opgewonden toestand, en wordt afgemat doordat men eeuwig heen en weer geslingerd wordt. Bovendien blijft de invloed dan beperkt tot de mensen op wie men bewust zijn gedachten richt.
九三,咸其股,执其随,往吝。

Negen op de derde plaats betekent:

De inwerking uit zich in de dijen.
Houdt zich aan dat wat hem volgt.
Zo doorgaan is beschamend.



Elke stemming van het hart prikkelt tot bewegen. Waar het hart naar streeft, daarheen gaan de dijen (benen), zonder na te denken; zij houden zich aan het hart, dat ze volgen. Maar in het menselijk leven is deze manier van doen - zich maar meteen in beweging te zetten onder de invloed van de eerste de beste luim - niet de juiste; zij leidt tot beschaming als men daaraan blijft toegeven. Hieruit kan men een drievoudige conclusie trekken: Men mag niet zonder meer alle mensen nalopen op wie men invloed zou willen uitoefenen, maar moet zo nodig ook terughoudend kunnnen zijn. Evenmin mag men onvoorwaardelijk alle grillen inwilligen van degenen in wier dienst men is. En ten slotte moet men zich tegenover de stemmingen van het eigen hart steeds de zelfbeheersing blijven opleggen, waarop de menselijke vrijheid berust.
六二,咸其腓,凶,居吉。

Zes op de tweede plaats betekent:

De inwerking uit zich in de kuiten.
Onheil!
Blijven brengt heil!



De kuit volgt de voet in de beweging. Ze kan niet zelfstandig vooruit en niet alleen blijven staan. Het is een beweging die geen meester is over zichzelf en door die onzelfstandigheid verkeerde gevolgen heeft. Men moet rustig afwachten tot men door wezenlijke inwerking tot handelen wordt opgewekt. Dan lijdt men geen schade.
初六,咸其拇。

In het begin een zes betekent:

De inwerking uit zich in de grote teen.



Een beweging uit zich, voordat ze werkelijk wordt uitgevoerd, het eerst in de tenen. De gedachte aan de inwerking is er reeds. Maar voor de anderen is er nog niets van te zien. Zolang de bedoeling nog geen zichtbare uitwerkingen heeft, is zij voor de buitenwereld van geen belang. Er komt goed noch kwaad uit voort.
het Teken van hexagram de Inwerking (het Hofmaken) Lis:

de basistrigrammen:
   boven Trigram Dui , het Blijmoedige, het meer
   beneden Trigram Gen , het Stilhouden, de berg

de kerntrigrammen:
   boven Trigram Qian , het Scheppende, de hemel
   beneden Trigram Xun , het Zachtmoedige, de wind

de omhullende trigrammen:
   boven Trigram Kan , het Onpeilbare, het water
   beneden Trigram Kun , het Ontvangende, de aarde

De naam van het teken betekent 'algemeen', 'universeel' en in overdrachtelijke zin 'beïnvloeden', 'stimuleren'. Het bovenste teken is Dui, het Blijmoedige, het onderste Gen, het Stilhouden. Het onderste (starre) teken oefent een aanhoudende, stille drang uit op het bovenste (zwakke) teken, dat blijmoedig en vrolijk op deze stimulans reageert. Gen, het onderste trigram, is de jongste zoon; het bovenste, Dui, de jongste dochter. Op deze wijze wordt hier de wederkerige aantrekking der geslachten weergegeven. Daarbij moet het mannelijke het initiatief nemen en zich bij het hofmaken onder het vrouwelijke plaatsen.
Juist zoals het eerste deel van dit boek begint met de tekens voor Hemel en Aarde als de grondslagen van al het bestaande, begint het tweede deel met de tekens voor hofmaken en huwelijk, als de grondslagen van alle sociale verhoudingen.

De volgorde:
Nadat hemel en aarde er zijn, zijn er ook de afzonderlijke dingen. Nadat de afzonderlijke dingen het aanzien hebben gekregen, zijn er de beide geslachten. Nadat het mannelijke en het vrouwelijke geslacht er zijn, is er ook de verhouding tussen echtgenoot en echtgenote. Nadat de verhouding tussen echtgenoot en echtgenote er is, is er de verhouding tussen vader en zoon. Nadat de verhouding tussen vader en zoon aanwezig is, is er de verhouding tussen vorst en dienaar. Nadat het onderscheid tussen hoog en laag aanwezig is, kunnen de regels van de orde en van het recht ingrijpen.

Vermengde tekens:
De Inwerking voltrekt zich snel.
het Oordeel bij hexagram de Inwerking (het Hofmaken) Lis:

咸,亨,利贞,取女吉。

De Inwerking. Welslagen.
Bevorderlijk is standvastigheid.
Een meisje nemen brengt heil.



Het zwakke is boven, het sterke onder; daardoor trekken hun krachten elkaar aan, zodat ze zich verenigen. Dat brengt welslagen. Want elk welslagen berust op de werking van de wederkerige aantrekking. Innerlijk stilhouden bij uiterlijke vreugde bewerkt dat de vreugde niet de maat te buiten gaat maar binnen de grenzen van het behoorlijke blijft. Dat is de zin van de bijgevoegde vermaning: 'bevorderlijk is standvastigheid'. Want daardoor onderscheidt zich de hofmakerij, waarbij de sterke man zich onder het zwakke meisje plaatst en haar respecteert, van de verleiding. Deze aantrekking tussen onderling verwante elementen is een algemene natuurwet. Hemel en aarde trekken elkaar wederkerig aan en zo ontstaan alle wezens. De wijze werkt door deze aantrekking op de harten der mensen, zo komt de wereld tot vrede. Uit de aantrekkingen die zij uitoefenen kan men de aard van alle wezens in de hemel en op de aarde afleiden.

Commentaar op de Beslissing:

咸,感也。柔上而刚下,二气感应以相与,止而说,男下女,是以亨利贞,取女吉也。天地感而万物化生,圣人感人心而天下和平,观其所感,而天地万物之情可见矣。

Inwerking beduidt wekroep. Het zwakke is boven en het sterke beneden. Hun beide krachten roepen en antwoorden elkaar, zodat ze zich met elkaar verenigen.
Stilhouden en blijheid. Het mannelijke plaatst zich onder het vrouwelijke. Dit is de reden waarom gezegd wordt: ‘Welslagen. Bevorderlijk is standvastigheid. Een meisje nemen brengt heil.’
Hemel en aarde beïnvloeden elkander, en alle dingen krijgen vorm en verschijning. De geroepene weet de harten der mensen te beïnvloeden, en de wereld komt tot vrede en rust. Als men de invloeden beschouwt die ervan uitgaan, kan men de natuur van hemel en aarde en alle schepselen onderkennen.



Xian 献 onderscheidt zich van het woord gan 感, ‘stimuleren’, in zoverre, dat het hart 心 er geen bestanddeel van is, zoals bij het laatste. Hier wordt dus de onbewuste, onwillekeurige invloed weergegeven, niet de opzettelijke, bewuste; het gaat om objectieve verhoudingen van algemene aard, niet om subjectieve, op zichzelf staande gevallen. Het zwakke dat boven is, is het trigram Dui, de jongste dochter; zijn eigenschap is de blijheid, zijn beeld het meer. Het sterke dat beneden is, is Gen, de jongste zoon; zijn eigenschap is het stilhouden, zijn beeld de berg. De verklaring van het oordeel is gebaseerd op de organisatie van het hexagram (het zwakke boven, het sterke onder) en het gebruik dat daarbij gemaakt wordt van eigenschappen en symbolen (jongste zoon, jongste dochter).
het Beeld van hexagram de Inwerking (het Hofmaken) Lis:

山上有泽,咸,君子以虚受人。

Op de berg is een meer. Het beeld van de Inwerking.
Zo laat de edele door de bereidheid hen op te nemen
De mensensen tot zich komen.



Een berg met een meer op de top ontvangt een stimulans door de vochtigheid van dat meer. Dit voordeel valt hem te beurt doordat zijn top niet als een piek omhoog steekt, maar verdiept is. Het beeld bevat de raad, zijn geest innerlijk nederig en vrij te houden, zodat men ontvankelijk blijft voor goede raad. Wie alles beter wil weten krijgt al gauw geen goede raad meer van de mensen.




het kernhexagram:

44. Gou
het Tegemoetkomen

b
De basistrigrammen
Een hexagram bevat veel informatie. De meest aan de oppervlakte liggende informatie vinden we als we een hexagram in twee stukjes van elk drie lijnen opdelen; we zien dan de twee zogenaamde ‘trigrammen’ waar het hexagram uit bestaat. Er is een bovenste trigram en een onderste trigram: het bovenste trigram vertelt iets over je omgeving in relatie tot je situatie; deze gaat vaak over alles buiten jou. Het onderste trigram stelt jou voor, de vraagsteller, en vertelt iets over jezelf en je eigen houding. Mocht de vraag over iets of iemand anders gaan, dan is het onderste trigram die ander en het bovenste trigram alles buiten die ander, bijvoorbeeld een beoogde zakenpartner of een doel dat bereikt wil worden. Ook staan de twee trigrammen tot elkaar als oorzaak en gevolg – het onderste trigram is dan de oorzaak, het bovenste het gevolg.
De waarde van de acht trigrammen kan moeilijk onderschat worden. Ze zijn het fundament van de Yijing, en in de huidige indeling van het boek lijkt de volgorde van de hexagrammen dan ook op geheimzinnige wijze bepaald te worden door de trigrammen waaruit de hexagrammen zijn opgebouwd. Samen met de leer van de Vijf Fasen vormen de acht trigrammen de belangrijkste kern van het Chinese gedachtegoed. Ze worden toegepast bij feng shui (de eeuwenoude leer voor de plaatsing van huis en graf), bij verschillende vormen van Chinese astrologie, de traditionele Chinese geneeskunde, en er is zelfs een vorm van verdedigingskunst, Baguazhang, die geheel is afgestemd op de acht trigrammen. Wie zich gaat verdiepen in de Chinese filosofie zal altijd de acht trigrammen en hun associaties tegenkomen. Ze worden gekoppeld aan de acht windrichtingen, aan lichaamsdelen, getallen, landkenmerken, geur, kleur en smaak, kortom, ze vormen een belangrijke bron voor het systematiseren van vele dingen.

Fu Xi 'Earlier Heaven' bagua arrangement

Bovenstaande tekst is afkomstig uit het boek van Harmen Mesker, getiteld de I Tjing stap voor stap. Dit boek vormt een voortreffelijke inleiding tot het gebruik en de interpretatie van de Yijing. Door de afbeelding van het boek aan te klikken kun je het aanschaffen.
☰ De Hemel als bovenste basistrigram:
• Wat het vraagt: neem de leiding in je situatie. Geef sturing aan anderen, zet jezelf doelbewust in om je gekozen doel te bereiken. Focus je op externe factoren die leiding nodig hebben. Maak je intentie en ideeën duidelijk. Treed krachtig en sterk op.
• Wat het laat zien: mannelijke dominantie buiten jou, een wilskrachtige persoon of omgeving, een door ratio gedreven externe factor die wil sturen. Een vaderfiguur.
• Hoe je het uit: Hemel als bovenste trigram kan betekenen dat je plannen wilt uitvoeren; je hebt ideeën en wilt iets opzetten dat erkenning in je omgeving, en wellicht in de maatschappij geeft. Je wilt geestelijke waarden uitdragen in de wereld. Je wilt iets betekenen. In het uiterste geval kan het betekenen dat je drammerig bent, en koppig.

☰ De Hemel als onderste basistrigram:
• Wat het vraagt: vind je innerlijke drijfveer. Focus op je intentie, je motivatie en je doel. Richt je op je innerlijke kracht die alles in beweging zet, de onzichtbare energie die zorgt dat de dingen lo- pen volgens jouw plan. Gebruik je hoofd, je intellect. Wees innerlijk sterk.
• Wat het laat zien: innerlijke kracht, rationaliteit en focus op aspecten in jezelf. Leiding nemen over jezelf, de spiritualiteit ach- ter je handelen.
• Hoe je het uit: een innerlijke kracht die je zelfverzekerd en beslist maakt. Je hebt energie in je, maar voelt niet direct de behoefte daar concreet iets mee te doen. Het is je drijfveer, je motivatie. Je bent je eigen leider, en onafhankelijk van anderen. In het uiterste geval kan het betekenen dat je egoïstisch bent, en een binnenvetter.

☰ De Hemel als bovenste kerntrigram:
er is een drang om als leider op te treden of om de eigen creativiteit te laten zien. Je hebt ideeën die je wilt verwezenlijken, maar ze blijven in de conceptfase.

☰ De Hemel als onderste kerntrigram:
er is een sterke vaderbinding, of binding met het vaderlijke. De inspiratie die je van binnen voelt kan niet benut worden. Je hebt een richting maar geen doel.

☰ De Hemel als omhullend trigram:
Er is een sterke, mannelijke invloed die zijn wil oplegt. De
ratio heeft de overhand. Er wordt meer gedacht in abstracte theorieën waarbij de dagelijkse praktijk niet als leidend wordt gezien. Ideeën zonder concretisering zijn een belemmerende factor.

Bovenstaande tekst is afkomstig uit het boek van Harmen Mesker, getiteld de I Tjing stap voor stap. Dit boek vormt een voortreffelijke inleiding tot het gebruik en de interpretatie van de Yijing. Door de afbeelding van het boek aan te klikken kun je het aanschaffen.


Bovenstaande tekst is afkomstig uit het boek van Harmen Mesker, getiteld de I Tjing stap voor stap. Dit boek vormt een voortreffelijke inleiding tot het gebruik en de interpretatie van de Yijing. Door de afbeelding van het boek aan te klikken kun je het aanschaffen.
het Teken:

de basistrigrammen:
   boven Trigram Dui , het Blijmoedige, het meer
   beneden Trigram Gen , het Stilhouden, de berg

de kerntrigrammen:
   boven Trigram Qian , het Scheppende, de hemel
   beneden Trigram Xun , het Zachtmoedige, de wind

de omhullende trigrammen:
   boven Trigram Kan , het Onpeilbare, het water
   beneden Trigram Kun , het Ontvangende, de aarde

De naam van het teken betekent 'algemeen', 'universeel' en in overdrachtelijke zin 'beïnvloeden', 'stimuleren'. Het bovenste teken is Dui, het Blijmoedige, het onderste Gen, het Stilhouden. Het onderste (starre) teken oefent een aanhoudende, stille drang uit op het bovenste (zwakke) teken, dat blijmoedig en vrolijk op deze stimulans reageert. Gen, het onderste trigram, is de jongste zoon; het bovenste, Dui, de jongste dochter. Op deze wijze wordt hier de wederkerige aantrekking der geslachten weergegeven. Daarbij moet het mannelijke het initiatief nemen en zich bij het hofmaken onder het vrouwelijke plaatsen.
Juist zoals het eerste deel van dit boek begint met de tekens voor Hemel en Aarde als de grondslagen van al het bestaande, begint het tweede deel met de tekens voor hofmaken en huwelijk, als de grondslagen van alle sociale verhoudingen.

De volgorde:
Nadat hemel en aarde er zijn, zijn er ook de afzonderlijke dingen. Nadat de afzonderlijke dingen het aanzien hebben gekregen, zijn er de beide geslachten. Nadat het mannelijke en het vrouwelijke geslacht er zijn, is er ook de verhouding tussen echtgenoot en echtgenote. Nadat de verhouding tussen echtgenoot en echtgenote er is, is er de verhouding tussen vader en zoon. Nadat de verhouding tussen vader en zoon aanwezig is, is er de verhouding tussen vorst en dienaar. Nadat het onderscheid tussen hoog en laag aanwezig is, kunnen de regels van de orde en van het recht ingrijpen.

Vermengde tekens:
De Inwerking voltrekt zich snel.


het Oordeel:

咸,亨,利贞,取女吉。

De Inwerking. Welslagen.
Bevorderlijk is standvastigheid.
Een meisje nemen brengt heil.



Het zwakke is boven, het sterke onder; daardoor trekken hun krachten elkaar aan, zodat ze zich verenigen. Dat brengt welslagen. Want elk welslagen berust op de werking van de wederkerige aantrekking. Innerlijk stilhouden bij uiterlijke vreugde bewerkt dat de vreugde niet de maat te buiten gaat maar binnen de grenzen van het behoorlijke blijft. Dat is de zin van de bijgevoegde vermaning: 'bevorderlijk is standvastigheid'. Want daardoor onderscheidt zich de hofmakerij, waarbij de sterke man zich onder het zwakke meisje plaatst en haar respecteert, van de verleiding. Deze aantrekking tussen onderling verwante elementen is een algemene natuurwet. Hemel en aarde trekken elkaar wederkerig aan en zo ontstaan alle wezens. De wijze werkt door deze aantrekking op de harten der mensen, zo komt de wereld tot vrede. Uit de aantrekkingen die zij uitoefenen kan men de aard van alle wezens in de hemel en op de aarde afleiden.

Commentaar op de Beslissing:

咸,感也。柔上而刚下,二气感应以相与,止而说,男下女,是以亨利贞,取女吉也。天地感而万物化生,圣人感人心而天下和平,观其所感,而天地万物之情可见矣。

Inwerking beduidt wekroep. Het zwakke is boven en het sterke beneden. Hun beide krachten roepen en antwoorden elkaar, zodat ze zich met elkaar verenigen.
Stilhouden en blijheid. Het mannelijke plaatst zich onder het vrouwelijke. Dit is de reden waarom gezegd wordt: ‘Welslagen. Bevorderlijk is standvastigheid. Een meisje nemen brengt heil.’
Hemel en aarde beïnvloeden elkander, en alle dingen krijgen vorm en verschijning. De geroepene weet de harten der mensen te beïnvloeden, en de wereld komt tot vrede en rust. Als men de invloeden beschouwt die ervan uitgaan, kan men de natuur van hemel en aarde en alle schepselen onderkennen.



Xian 献 onderscheidt zich van het woord gan 感, ‘stimuleren’, in zoverre, dat het hart 心 er geen bestanddeel van is, zoals bij het laatste. Hier wordt dus de onbewuste, onwillekeurige invloed weergegeven, niet de opzettelijke, bewuste; het gaat om objectieve verhoudingen van algemene aard, niet om subjectieve, op zichzelf staande gevallen. Het zwakke dat boven is, is het trigram Dui, de jongste dochter; zijn eigenschap is de blijheid, zijn beeld het meer. Het sterke dat beneden is, is Gen, de jongste zoon; zijn eigenschap is het stilhouden, zijn beeld de berg. De verklaring van het oordeel is gebaseerd op de organisatie van het hexagram (het zwakke boven, het sterke onder) en het gebruik dat daarbij gemaakt wordt van eigenschappen en symbolen (jongste zoon, jongste dochter).


het Beeld:

山上有泽,咸,君子以虚受人。

Op de berg is een meer. Het beeld van de Inwerking.
Zo laat de edele door de bereidheid hen op te nemen
De mensensen tot zich komen.



Een berg met een meer op de top ontvangt een stimulans door de vochtigheid van dat meer. Dit voordeel valt hem te beurt doordat zijn top niet als een piek omhoog steekt, maar verdiept is. Het beeld bevat de raad, zijn geest innerlijk nederig en vrij te houden, zodat men ontvankelijk blijft voor goede raad. Wie alles beter wil weten krijgt al gauw geen goede raad meer van de mensen.


de Lijnen:


上六,咸其辅颊舌。

Bovenaan een zes betekent:

De inwerking uit zich in de kaak, wangen en tong.



De oppervlakkigste poging op anderen invloed uit te oefenen is het lege gebazel, waarbij de woorden geen reële achtergrond hebben. Zulk een beïnvloeding door loutere beweging van de spraakorganen blijft noodzakelijkerwijze onbeduidend. Daarom is er niets toegevoegd over geluk of ongeluk.


een gele cirkel die aangeeft dat dit de beheersende heer van het hexagram is
九五,咸其脢,无悔。

Negen op de vijfde plaats betekent:

De inwerking uit zich in de nek.
Geen berouw.



De nek is het onbewegelijkste deel van het lichaam. Als de inwerking zich hier uit blijft de wil toch vast, en de inwerking leidt niet tot verwarring. Daarom is er hier geen sprake van berouw. Wat zich in deze diepten van het wezen - het onderbewuste - voltrekt, dat kan van het bewustzijn uit nòch tevoorschijn geroepen nòch verhinderd worden. Weliswaar is het, waar men zelf niet beïnvloed kan worden, niet mogelijk invloed op de buitenwereld uit te oefenen.


een gele cirkel die aangeeft dat dit de beheersende heer van het hexagram is
九四,贞吉,悔亡,憧憧往来,朋从尔思。

Negen op de vierde plaats betekent:

Standvastigheid brengt heil! Berouw verdwijnt.
Als men opgewonden zijn gedachten her- en derwaarts zendt,
Volgen alleen de vrienden
Op wie men zijn bewuste gedachten richt.



Hier is de plaats van het hart bereikt. De impuls die hiervan uitgaat is het belangrijkst. Men moet er vooral voor zorgen dat de invloed bestendig en goed is, dan is berouw niet meer nodig, ondanks het gevaar dat uit de grote beweeglijkheid van het menselijke hart voortspruit. Als de eigen rustige kracht van het persoonlijke wezen zich doet gelden, gaat alles zijn normale gang. Alle mensen, die voor de vibraties van zulk een geest ontvankelijk zijn, worden dan beïnvloed. Die invloed op anderen mag zich echter niet uiten als een bewuste en opzettelijke dwang. Want door zulk een agitatie geraakt men in een opgewonden toestand, en wordt afgemat doordat men eeuwig heen en weer geslingerd wordt. Bovendien blijft de invloed dan beperkt tot de mensen op wie men bewust zijn gedachten richt.


九三,咸其股,执其随,往吝。

Negen op de derde plaats betekent:

De inwerking uit zich in de dijen.
Houdt zich aan dat wat hem volgt.
Zo doorgaan is beschamend.



Elke stemming van het hart prikkelt tot bewegen. Waar het hart naar streeft, daarheen gaan de dijen (benen), zonder na te denken; zij houden zich aan het hart, dat ze volgen. Maar in het menselijk leven is deze manier van doen - zich maar meteen in beweging te zetten onder de invloed van de eerste de beste luim - niet de juiste; zij leidt tot beschaming als men daaraan blijft toegeven. Hieruit kan men een drievoudige conclusie trekken: Men mag niet zonder meer alle mensen nalopen op wie men invloed zou willen uitoefenen, maar moet zo nodig ook terughoudend kunnnen zijn. Evenmin mag men onvoorwaardelijk alle grillen inwilligen van degenen in wier dienst men is. En ten slotte moet men zich tegenover de stemmingen van het eigen hart steeds de zelfbeheersing blijven opleggen, waarop de menselijke vrijheid berust.


六二,咸其腓,凶,居吉。

Zes op de tweede plaats betekent:

De inwerking uit zich in de kuiten.
Onheil!
Blijven brengt heil!



De kuit volgt de voet in de beweging. Ze kan niet zelfstandig vooruit en niet alleen blijven staan. Het is een beweging die geen meester is over zichzelf en door die onzelfstandigheid verkeerde gevolgen heeft. Men moet rustig afwachten tot men door wezenlijke inwerking tot handelen wordt opgewekt. Dan lijdt men geen schade.


初六,咸其拇。

In het begin een zes betekent:

De inwerking uit zich in de grote teen.



Een beweging uit zich, voordat ze werkelijk wordt uitgevoerd, het eerst in de tenen. De gedachte aan de inwerking is er reeds. Maar voor de anderen is er nog niets van te zien. Zolang de bedoeling nog geen zichtbare uitwerkingen heeft, is zij voor de buitenwereld van geen belang. Er komt goed noch kwaad uit voort.