home
mijn Vragenboek
zoek 'n hexagram stel een vraag teken 'n hexagram
wat is de I Tjing? de Tien Vleugels voorwoord van Jung inleiding door Wilhelm US and UK flag over ons
steun onze site
Orakelboek
易經
het Hexagrammenboek

Als je liever handmatig het orakel wilt raadplegen of als je een bepaald hexagram willen nalezen, dan zijn de onderstaande opzoek schema's heel handig.

Orakelmunten

易經
het Hexagrammenboek

Als je liever handmatig het orakel wilt raadplegen of als je een bepaald hexagram willen nalezen, dan zijn de onderstaande opzoek schema's heel handig.






Schema 1,

Selecteer een hexagram middels de trigrammen:


Trigrammemindeling
Trigrammemindeling


Schema 2,

Kies een hexagram uit de onderstaande lijst.
De hexagrammen staan op volgorde van hun rangnummer:









1. Qian

het Scheppende



<




het Teken van hexagram het Scheppende ais:

  Trigram Qian , het Scheppende, de hemel
  Trigram Qian , het Scheppende, de hemel

Het teken is samengesteld uit zes ongebroken lijnen. De ongebroken lijnen symboliseren de lichte, sterke, geestelijke, actieve oerkracht. Het teken is in zijn gesloten eenheid sterk van natuur. Daar het vrij is van elke zwakheid, is zijn intrinsieke eigenschap de kracht. Zijn beeld is de hemel. De kracht wordt voorgesteld als niet gebonden aan vaste ruimteverhoudingen, en wordt daarom opgevat als beweging. Als de grondslag van deze beweging komt de tijd in aanmerking. Op deze wijze komt dan ook de macht van de tijd en de macht van het volharden in de tijd, de duur, in het teken tot uitdrukking. Bij de verklaring van het teken dient men steeds het bestaan van een dubbele uitleg in het oog te houden: de macrokosmische en de uitwerking ervan in de mensenwereld. Toegepast op het wereldgebeuren wordt in het teken de sterke scheppende werkzaamheid van de Godheid uitgedrukt. Toegepast op de mensenwereld betekent het de scheppende werkzaamheid van de heilige en de wijze, van de gebieder en leider der mensen, die door zijn kracht hun hoger wezen wekt en ontwikkelt.

Vermengde tekens:
Het Scheppende is sterk.
 
Het karakter van het hexagram is de kracht en de vastheid.
Het beeld van het teken is de hemel verdubbeld, d.w.z. twee op elkaar volgende aswentelingen of dagen.
De structuur van het teken: Het bestaat uit louter positieve lijnelementen.



het Oordeel bij hexagram het Scheppende ais:

乾:元亨,利贞。

Het Scheppende bewerkt verheven welslagen,
Bevorderend door standvastigheid.



Volgens de oorspronkelijke betekenis behoren de hier genoemde begrippen of eigenschappen paarsgewijze bij elkaar. Voor degeen die dit orakel verkrijgt betekent dit dat hem uit de oerdiepten van het wereldgebeuren welslagen van zijn streven zal geworden, en dat het er in de eerste plaats op aankomt dat hij uitsluitend door standvastigheid in het goede zijn eigen geluk en dat van anderen zoekt. Zeer vroeg heeft men reeds nagedacht over de betekenis van elk der vier eigenschappen in het bijzonder. Het Chinese woord dat wij met 'verheven' hebben weergegeven betekent: 'hoofd, oorsprong, groot'. Daarom staat er in de verklaring van Confucius: 'Waarlijk, groot is de oerkracht van het Scheppende, alle wezens hebben hieraan hun ontstaan te danken. En deze kracht doordringt de gehele hemel.' Want deze eerste eigenschap doordringt ook de drie andere.
Het begin van alle dingen ligt als het ware nog in de andere wereld besloten, als een veelheid van ideeën die nog verwezenlijkt moeten worden. Maar in het Scheppende leeft tevens de kracht om aan deze oerbeelden van de ideeën vorm te geven, wat wordt aangeduid door het woord 'welslagen'. Dit proces wordt weergegeven door een aan de natuur ontleend beeld.* 'De wolken gaan, en de regen werkt, en alle wezens vloeien in hun eigen, afzonderlijke gestalte.'
Op de menselijke wereld toegepast wijzen deze eigenschappen een groot man de weg naar groot succes: 'Doordat hij met grote klaarheid de oorsprong en de werkingen onderkent, beklimt hij te rechter tijd de hoogste der zes treden, op welke hij te rechter tijd, als op zes draken, ten hemel vaart.'
De zes treden zijn de zes afzonderlijke lijnen van het teken, die verderop symbolisch als draken worden voorgesteld. Als weg naar het succes wordt hier de kennis en het verwezenlijken van de Universele Zin genoemd, die als eeuwig-werkzame vaste wet alle aan tijd gebonden vormen van begin tot eind bepaalt. Zo wordt elke bereikte trede tegelijkertijd de voorbereiding voor de volgende; de tijd is geen belemmering meer, doch slechts middel om het mogelijke te verwezenlijken. Kwam door de begrippen 'verheven' en 'welslagen' de scheppingsdaad tot uiting in verband met de termen 'bevorderend' (woordelijk: datgene scheppend wat met het wezen in overeenstemming is) en 'standvastigheid' (woordelijk: recht en vast) wordt het werk van het in stand houden gekenschetst als een zich aanhoudend voltrekkende vormgeving. 'De loop van het Scheppende vormt en vervormt de wezens tot elk zijn juiste, voor hem bestemde natuur heeft verkregen, en houdt hen dan in overeenstemming met de Grote Harmonie. Zo betoont het zich "bevorderend door standvastigheid".'
Op het menselijke plan overgebracht blijkt hieruit hoe de grote man door zijn ordenende werkzaamheid vrede en veiligheid brengt aan de wereld: 'Doordat hij zich met het hoofd boven de menigte der wezens verheft komen alle landen te samen tot rust.'
Een andere interpretatie gaat met de onderscheiding der begrippen 'verheven', 'welslagen', 'bevorderend' en 'standvastig' nog verder door ze te vergelijken met de vier hoofddeugden: Het 'verhevene', dat tegelijkertijd als fundamenteel principe alle andere eigenschappen in zich bevat, wordt in verband gebracht met de liefde. De zedelijkheid, die de uitingen van de liefde ordent, organiseert en aldus tot positief resultaat brengt, komt overeen met het 'welslagen'. De rechtvaardigheid, die toestanden schept waarin een ieder datgene krijgt wat bij zijn wezen past en voor hem het geluk betekent, uit zich als 'bevorderend'. De wijsheid, die de vaste wetten van elk gebeuren ontdekt en daardoor in staat is duurzame toestanden te scheppen, blijkt uit de 'standvastigheid'.
Deze bespiegelingen hebben later de brug gevormd tussen de filosofie van de Vijf Veranderingsfasen (elementen), die in het Boek der Oorkonden verankerd ligt, en de filosofie van het Boek der Veranderingen, die uitsluitend gebaseerd is op de polariteit van positieve en negatieve principes. In de loop der tijden werd door combinatie van deze beide systemen de poort geopend voor een steeds verder doorgevoerde getallensymboliek.
__________________
*: Vergelijk Genesis 2:1 e.v., waar de ontplooiing der verschillende schepselen eveneens wordt toegeschreven aan het vallen van de regen.

Commentaar op de Beslissing:

大哉乾元,万物资始,乃统天。云行雨施,品物流形。大明始终,六位时成,时乘六龙以御天。乾道变化,各正性命,保合大和,乃利贞。首出庶物,万国咸宁。

Groot voorwaar is de verhevenheid van het Scheppende, waaraan alle dingen hun begin te danken hebben en dat de hele hemel doordringt.
De wolken gaan, en de regen werkt, en alle wezens vloeien in hun eigen, afzonderlijke gestalte.
Doordat de heilige mens grote klaarheid heeft over einde en aanvang en de wijze, waarop de zes treden zich elk op zijn tijd voltooien, vaart hij erop ten hemel als op zes draken.
De weg van het Scheppende bewerkt door verandering en omvorming, dat elk ding zijn juiste aard en bestemming krijgt en in voortdurende overeenstemming met de grote harmonie komt: dat is het bevorderende en standvastige.
Als hij zich met het hoofd boven de menigte der wezens verheft, komen alle landen tezamen tot rust.



Opmerking: Dit commentaar, die waarschijnlijk terecht aan Confucius wordt toegeschreven, verklaart zowel de namen der hexagrammen, alsook de woorden, die door Koning Wen aan het hexagram in zijn geheel werden toegevoegd. De commentaar verklaart in de regel eerst de naam van het teken, waarbij hij teruggrijpt op het karakter, het beeld, de structuur van het teken, al naar de omstandigheden dit met zich meebrengen. Daarop verklaart hij de woorden van koning Wen, waarbij hij wederom of de zojuist genoemde bronnen gebruikt, of uitgaat hetzij van de situatie van de ‘heer van het teken’ hetzij van de verandering van de vorm, waaruit het teken is voortgekomen.
Bij de acht fundamentele diagrammen valt de verklaring van de naam weg, daar deze als bekend verondersteld wordt.
In de Chinese tekst zijn de zinnen van deze commentaar grotendeels op rijm, waarschijnlijk om het onthouden ervan te vergemakkelijken. Bij de vertaling werd van de weergave van deze rijmen afgezien, aangezien zij geen wezenlijke betekenis hebben. Toch is het goed dat men dit niet uit het oog verliest, daar hieruit menige onbehouwenheid in de uitdrukkingswijze, die vaak iets gedwongens heeft, te verklaren is.

De beide paren van eigenschappen worden in de verklaring opgelost in vier afzonderlijke attributen van de scheppende kracht, die in de hemel haar zichtbare gestalte heeft. Het eerste is de verhevenheid, die als de eerste oorzaak van al het bestaande het belangrijkste en meest omvattende attribuut van het Scheppende vormt. Het Chinese woord daarvoor, yuan, betekent eigenlijk ‘hoofd’.

Hier wordt de verklaring van de uitdrukking ‘welslagen’ gegeven. Het succes van de scheppende activiteit manifesteert zich in de bewatering, die een ontspruiten en ontkiemen van al het levende tevoorschijn roept. Terwijl in de eerste paragraaf eenvoudig over het begin van alle wezens gesproken wordt, worden hier de afzonderlijke individuele soorten in hun bijzondere vormen genoemd. Deze beide paragrafen tonen de eigenschappen van grootheid en succes, zoals deze zich in de scheppende kracht van de natuur manifesteren. Op analoge wijze manifesteren zich de attributen van verhevenheid en welslagen bij de scheppende mens, de heilige, die in harmonie is met de scheppende kracht van de Godheid.
 
De heilige mens, die de geheimen der schepping begrijpt, welke verborgen liggen in einde en begin, in dood en leven, vergaan en worden, en die begrijpt hoe deze polaire tegenstellingen over en weer van elkaar afhankelijk zijn, wordt verheven boven de relatieve waarde van het vergankelijke. De tijd heeft voor hem slechts de betekenis, dat zich hierin de fasen van de groei in klare opeenvolging kunnen ontplooien. En doordat hij elk ogenblik volkomen bewust is, gebruikt hij de zes fasen (trappen) van groei als waren het zes draken (het beeld, dat aan de afzonderlijke lijnen wordt gegeven) waarop hij ten hemel vaart. Dat is de verhevenheid en het welslagen van het Scheppende, zoals dit zich in de mens manifesteert.
 
Hier worden de beide andere attributen ‘bevorderend’ en ‘standvastig’ met betrekking tot de scheppende kracht van de natuur verklaard. Het wezen van de scheppende natuurkracht is niet stilstand, maar aanhoudende beweging en ontwikkeling. Door deze kracht wijzigen alle dingen zich geleidelijk, totdat zij tenslotte een geheel andere verschijningsvorm hebben gekregen. Zo veranderen en wisselen de jaargetijden en alle levende wezens in hun verloop. Daardoor krijgt elk ding zijn eigen natuur, die, van God uit gezien, zijn bestemming wordt genoemd. Dit is de verklaring van het begrip ‘bevorderend’. Doordat elk ding aldus zijn natuur vindt, ontstaat een grote en duurzame harmonie in de wereld, die door het begrip van het standvastige (duur en rechtschapenheid) wordt uitgedrukt.
 
Hier wordt de scheppende kracht van de heilige geschilderd, die het zover weet te brengen, dat alles op de passende plaats komt en dat er vrede op aarde ontstaat, wanneer hij de vooraanstaande positie van de heerser bekleedt.
In deze verklaringen wordt een duidelijke parallel getrokken tussen het scheppende in de natuur en het scheppende in de mensenwereld. Wat gezegd is over het scheppende in de natuur berust op het door het teken gesymboliseerde beeld van de hemel. De hemel toont de sterke, oneindige beweging, die door haar aard bewerkt, dat alles te rechter tijd komt. De woorden over het scheppende in de mensheid berusten op de positie van de ‘heer van het teken’, de negen op de vijfde plaats. De ‘vliegende draak aan de hemel’ is het beeld voor de verhevenheid en het welslagen van de heilige heerser. ‘Bevorderlijk is het, de grote man te zien’ is de grondslag voor de hoge positie van de heilige, waardoor de wereld tot vrede geraakt.



het Beeld van hexagram het Scheppende ais:

天行健,君子以自强不息。

De beweging van de hemel is vol kracht.
Zo maakt de edele zich sterk en onvermoeibaar.



Aangezien er maar één hemel is, wijst de verdubbeling van het teken Qian welks beeld de hemel is, op de beweging van de hemel. Een complete omwenteling van de hemel is een dag. De verdubbeling van het teken betekent dat elke dag gevolgd wordt door een andere. Dit wekt de voorstelling van de tijd, en ook - waar het steeds dezelfde hemel is, die zich met onvermoeide kracht beweegt - van de krachtige duur in en boven de tijd, van een beweging die nooit stilstaat of verslapt, zoals onafgebroken de ene dag op de andere volgt. Deze duur in de tijd is het beeld van de kracht die inherent is aan het Scheppende.
De wijze neemt zich tot voorbeeld en vermag zich op deze wijze zover te ontwikkelen dat er een duurzame werking van hem uitgaat. Hij moet zichzelf vormen tot een gaaf mens uit één stuk door alles wat omlaag trekt - al het minderwaardige - bewust uit te schakelen. Zo verwerft hij de onvermoeidheid die op een vast omraamd arbeidsveld berust.



上九:亢龙有悔。
亢龙有悔,盈不可久也。

Bovenaan een negen betekent:

Hoogmoedige draak zal reden hebben tot berouw.



Wanneer men zo hoog wil stijgen dat men het contact met de andere mensen verliest, vereenzaamt men, en dat leidt noodzakelijkerwijze tot mislukking. Hier ligt een waarschuwing tegen een titanisch omhoogstreven, dat de krachten te boven gaat. Een val in de diepte zou het gevolg zijn.

Het verschijnen van louter negens betekent:

用九:见群龙无首,吉。
用九,天德不可为首也。

Er verschijnt een schare draken zonder hoofd. Heil!



Als alle lijnen negens zijn, komt het hele teken in beweging, dan verandert het in het teken 2, Kun, het Ontvangende, het Ontvangende, welks karakter de overgave is. De kracht van het Scheppende en de mildheid van het Ontvangende verenigen zich. De schare van draken wijst op kracht; de omstandigheid dat hun hoofden verborgen zijn op mildheid. Dat wil zeggen: mildheid in de wijze van handelen verbonden met de kracht van het besluit brengt heil.
een gele cirkel die aangeeft dat dit de beheersende heer van het hexagram is
九五:飞龙在天,利见大人。
飞龙在天,大人造也。

Negen op de vijfde plaats betekent:

Vliegende draak aan de hemel.
Het is bevorderlijk de grote man te zien.



De grote man heeft hier de sfeer van het hemelse bereikt. Zijn invloed is al van verre zichtbaar en strekt zich uit over de gehele wereld. Ieder die hem ziet kan zich gelukkig prijzen. Confucius zegt over deze lijn: 'Wat in toon overeenstemt, trilt met elkaar mede. Wat in het diepste wezen verwant is, zoekt elkaar. Het water stroomt naar het vochtige, het vuur wendt zich naar het droge toe. De wolken (de adem van de hemel) volgen de draak, de wind (de adem van de aarde) volgt de tijger. Zo verheft zich de wijze en alle anderen richten hun blik op hem. Wat van de hemel stamt voelt zich verwant met wat daarboven is. Wat van de aarde stamt voelt zich verwant met wat beneden is. Elk volgt het hem verwante.'
九四:或跃在渊,无咎。
或跃在渊,进无咎也。

Negen op de vierde plaats betekent:

Aarzelende opzwaai over de diepte. Geen blaam.



Hier is de plaats van de overgang bereikt, waar men een vrije keus kan doen. Twee mogelijkheden staan hier open voor de man van betekenis: hij kan zich opwerken en in de wereld een vooraanstaande positie gaan innemen, of zich in stilte terugtrekken om aan zichzelf te werken: de weg van de held of van de verborgen heilige. Er is geen algemeen geldende wet die hiervoor de juiste oplossing geeft. De keuze staat een ieder vrij, als men maar handelt overeenkomstig zijn eigen innerlijke wetten. Als degene die zich in deze situatie bevindt, maar volkomen oprecht en consequent handelt, zal hij de hem passende weg vinden; deze weg is dan voor hem de juiste en hem treft geen blaam.
九三:君子终日乾乾,夕惕若,厉,无咎。
终日乾乾,反复道也。

Negen op de derde plaats betekent:

De edele is de hele dag scheppend bezig.
Ook 's avonds nog is hij van zorg vervuld.
Gevaar. Geen blaam.



Voor de man van betekenis doet zich een mogelijkheid voor om zijn invloed te doen gelden. Zijn roem begint zich te verbreiden. De massa's vallen hem toe. Zijn innerlijke kracht is opgewassen tegen de verhoogde uiterlijke werkzaamheid. Hij heeft de handen vol werk en zelfs 's avonds nog, wanneer anderen rusten, dringen zich de plannen en de zorgen aan hem op. Er dreigt echter ook gevaar in het gezicht van de overgang uit de laagte naar de hoogte. Reeds menig groot man ging te gronde doordat de massa's hem toevielen en hem meesleepten in hun eigen baan. Eerzucht bedierf de innerlijke reinheid. Maar ware grootheid wordt door verleidingen niet geschaad. Als men voeling houdt met de kiemen van de nieuwe tijd en met de eisen die deze stelt is men voorzichtig genoeg om alle gevaren te vermijden en blijft men smetteloos.
九二:见龙在田,利见大人。
见龙在田,德施普也。

Negen op de tweede plaats betekent:

Op het veld verschijnende draak.
Het is bevorderlijk de grote man te zien.



Hier beginnen de werkingen van de lichte kracht aan de dag te komen. Toegepast op menselijke verhoudingen betekent dit dat de grote man op het veld van zijn werkzaamheid verschijnt. Nog heeft hij geen leidende positie, hij steekt nog niet boven zijns gelijken uit. Maar wat hem van anderen onderscheidt is zijn ernst, zijn absolute betrouwbaarheid, de invloed die hij zonder bewuste inspanning op zijn omgeving uitoefent. Zulk een mens is voorbestemd om grote invloed te krijgen en orde in de wereld te brengen. Daarom is het bevorderlijk hem te zien.
初九:潜龙,勿用。
潜龙勿用,阳在下也。

In het begin een negen betekent:

Verborgen draak. Handel niet.



De draak heeft in China een geheel andere betekenis dan in het Westen. Daar is de draak het symbool van de beweeglijk-elektrische, sterke en stimulerende kracht die in het onweer tevoorschijn komt. Deze kracht trekt zich 's winters in de aarde terug, wordt weer actief in de lente en verschijnt als bliksem en donder aan de hemel. Als gevolg daarvan doen zich dan ook op aarde de scheppende krachten weer gelden.
Hier is de scheppende kracht nog verborgen onder de aarde en heeft zij dus nog geen effect. Op menselijke verhoudingen toegepast betekent dit dat een man van betekenis nog niet als zodanig wordt erkend. Niettemin blijft hij trouw aan zichzelf. Hij laat zich niet beïnvloeden door uiterlijke zege of mislukking, maar wacht sterk en onbekommerd zijn tijd af.
Wie deze afzonderlijke lijn verkrijgt, dient dus rustig, sterk en geduldig te wachten. Zijn tijd zal komen. Men behoeft niet bang te zijn dat men met een sterke wil zijn doel niet bereikt. Men moet zijn krachten echter niet voorbarig verspillen en niet iets willen forceren waarvoor de tijd nog niet rijp is.
het Teken van hexagram het Scheppende ais:

   boven Trigram Qian , het Scheppende, de hemel
   beneden Trigram Qian , het Scheppende, de hemel

Het teken is samengesteld uit zes ongebroken lijnen. De ongebroken lijnen symboliseren de lichte, sterke, geestelijke, actieve oerkracht. Het teken is in zijn gesloten eenheid sterk van natuur. Daar het vrij is van elke zwakheid, is zijn intrinsieke eigenschap de kracht. Zijn beeld is de hemel. De kracht wordt voorgesteld als niet gebonden aan vaste ruimteverhoudingen, en wordt daarom opgevat als beweging. Als de grondslag van deze beweging komt de tijd in aanmerking. Op deze wijze komt dan ook de macht van de tijd en de macht van het volharden in de tijd, de duur, in het teken tot uitdrukking. Bij de verklaring van het teken dient men steeds het bestaan van een dubbele uitleg in het oog te houden: de macrokosmische en de uitwerking ervan in de mensenwereld. Toegepast op het wereldgebeuren wordt in het teken de sterke scheppende werkzaamheid van de Godheid uitgedrukt. Toegepast op de mensenwereld betekent het de scheppende werkzaamheid van de heilige en de wijze, van de gebieder en leider der mensen, die door zijn kracht hun hoger wezen wekt en ontwikkelt.

Vermengde tekens:
Het Scheppende is sterk.
 
Het karakter van het hexagram is de kracht en de vastheid.
Het beeld van het teken is de hemel verdubbeld, d.w.z. twee op elkaar volgende aswentelingen of dagen.
De structuur van het teken: Het bestaat uit louter positieve lijnelementen.
het Oordeel bij hexagram het Scheppende ais:

乾:元亨,利贞。

Het Scheppende bewerkt verheven welslagen,
Bevorderend door standvastigheid.



Volgens de oorspronkelijke betekenis behoren de hier genoemde begrippen of eigenschappen paarsgewijze bij elkaar. Voor degeen die dit orakel verkrijgt betekent dit dat hem uit de oerdiepten van het wereldgebeuren welslagen van zijn streven zal geworden, en dat het er in de eerste plaats op aankomt dat hij uitsluitend door standvastigheid in het goede zijn eigen geluk en dat van anderen zoekt. Zeer vroeg heeft men reeds nagedacht over de betekenis van elk der vier eigenschappen in het bijzonder. Het Chinese woord dat wij met 'verheven' hebben weergegeven betekent: 'hoofd, oorsprong, groot'. Daarom staat er in de verklaring van Confucius: 'Waarlijk, groot is de oerkracht van het Scheppende, alle wezens hebben hieraan hun ontstaan te danken. En deze kracht doordringt de gehele hemel.' Want deze eerste eigenschap doordringt ook de drie andere.
Het begin van alle dingen ligt als het ware nog in de andere wereld besloten, als een veelheid van ideeën die nog verwezenlijkt moeten worden. Maar in het Scheppende leeft tevens de kracht om aan deze oerbeelden van de ideeën vorm te geven, wat wordt aangeduid door het woord 'welslagen'. Dit proces wordt weergegeven door een aan de natuur ontleend beeld.* 'De wolken gaan, en de regen werkt, en alle wezens vloeien in hun eigen, afzonderlijke gestalte.'
Op de menselijke wereld toegepast wijzen deze eigenschappen een groot man de weg naar groot succes: 'Doordat hij met grote klaarheid de oorsprong en de werkingen onderkent, beklimt hij te rechter tijd de hoogste der zes treden, op welke hij te rechter tijd, als op zes draken, ten hemel vaart.'
De zes treden zijn de zes afzonderlijke lijnen van het teken, die verderop symbolisch als draken worden voorgesteld. Als weg naar het succes wordt hier de kennis en het verwezenlijken van de Universele Zin genoemd, die als eeuwig-werkzame vaste wet alle aan tijd gebonden vormen van begin tot eind bepaalt. Zo wordt elke bereikte trede tegelijkertijd de voorbereiding voor de volgende; de tijd is geen belemmering meer, doch slechts middel om het mogelijke te verwezenlijken. Kwam door de begrippen 'verheven' en 'welslagen' de scheppingsdaad tot uiting in verband met de termen 'bevorderend' (woordelijk: datgene scheppend wat met het wezen in overeenstemming is) en 'standvastigheid' (woordelijk: recht en vast) wordt het werk van het in stand houden gekenschetst als een zich aanhoudend voltrekkende vormgeving. 'De loop van het Scheppende vormt en vervormt de wezens tot elk zijn juiste, voor hem bestemde natuur heeft verkregen, en houdt hen dan in overeenstemming met de Grote Harmonie. Zo betoont het zich "bevorderend door standvastigheid".'
Op het menselijke plan overgebracht blijkt hieruit hoe de grote man door zijn ordenende werkzaamheid vrede en veiligheid brengt aan de wereld: 'Doordat hij zich met het hoofd boven de menigte der wezens verheft komen alle landen te samen tot rust.'
Een andere interpretatie gaat met de onderscheiding der begrippen 'verheven', 'welslagen', 'bevorderend' en 'standvastig' nog verder door ze te vergelijken met de vier hoofddeugden: Het 'verhevene', dat tegelijkertijd als fundamenteel principe alle andere eigenschappen in zich bevat, wordt in verband gebracht met de liefde. De zedelijkheid, die de uitingen van de liefde ordent, organiseert en aldus tot positief resultaat brengt, komt overeen met het 'welslagen'. De rechtvaardigheid, die toestanden schept waarin een ieder datgene krijgt wat bij zijn wezen past en voor hem het geluk betekent, uit zich als 'bevorderend'. De wijsheid, die de vaste wetten van elk gebeuren ontdekt en daardoor in staat is duurzame toestanden te scheppen, blijkt uit de 'standvastigheid'.
Deze bespiegelingen hebben later de brug gevormd tussen de filosofie van de Vijf Veranderingsfasen (elementen), die in het Boek der Oorkonden verankerd ligt, en de filosofie van het Boek der Veranderingen, die uitsluitend gebaseerd is op de polariteit van positieve en negatieve principes. In de loop der tijden werd door combinatie van deze beide systemen de poort geopend voor een steeds verder doorgevoerde getallensymboliek.
__________________
*: Vergelijk Genesis 2:1 e.v., waar de ontplooiing der verschillende schepselen eveneens wordt toegeschreven aan het vallen van de regen.

Commentaar op de Beslissing:

大哉乾元,万物资始,乃统天。云行雨施,品物流形。大明始终,六位时成,时乘六龙以御天。乾道变化,各正性命,保合大和,乃利贞。首出庶物,万国咸宁。

Groot voorwaar is de verhevenheid van het Scheppende, waaraan alle dingen hun begin te danken hebben en dat de hele hemel doordringt.
De wolken gaan, en de regen werkt, en alle wezens vloeien in hun eigen, afzonderlijke gestalte.
Doordat de heilige mens grote klaarheid heeft over einde en aanvang en de wijze, waarop de zes treden zich elk op zijn tijd voltooien, vaart hij erop ten hemel als op zes draken.
De weg van het Scheppende bewerkt door verandering en omvorming, dat elk ding zijn juiste aard en bestemming krijgt en in voortdurende overeenstemming met de grote harmonie komt: dat is het bevorderende en standvastige.
Als hij zich met het hoofd boven de menigte der wezens verheft, komen alle landen tezamen tot rust.



Opmerking: Dit commentaar, die waarschijnlijk terecht aan Confucius wordt toegeschreven, verklaart zowel de namen der hexagrammen, alsook de woorden, die door Koning Wen aan het hexagram in zijn geheel werden toegevoegd. De commentaar verklaart in de regel eerst de naam van het teken, waarbij hij teruggrijpt op het karakter, het beeld, de structuur van het teken, al naar de omstandigheden dit met zich meebrengen. Daarop verklaart hij de woorden van koning Wen, waarbij hij wederom of de zojuist genoemde bronnen gebruikt, of uitgaat hetzij van de situatie van de ‘heer van het teken’ hetzij van de verandering van de vorm, waaruit het teken is voortgekomen.
Bij de acht fundamentele diagrammen valt de verklaring van de naam weg, daar deze als bekend verondersteld wordt.
In de Chinese tekst zijn de zinnen van deze commentaar grotendeels op rijm, waarschijnlijk om het onthouden ervan te vergemakkelijken. Bij de vertaling werd van de weergave van deze rijmen afgezien, aangezien zij geen wezenlijke betekenis hebben. Toch is het goed dat men dit niet uit het oog verliest, daar hieruit menige onbehouwenheid in de uitdrukkingswijze, die vaak iets gedwongens heeft, te verklaren is.

De beide paren van eigenschappen worden in de verklaring opgelost in vier afzonderlijke attributen van de scheppende kracht, die in de hemel haar zichtbare gestalte heeft. Het eerste is de verhevenheid, die als de eerste oorzaak van al het bestaande het belangrijkste en meest omvattende attribuut van het Scheppende vormt. Het Chinese woord daarvoor, yuan, betekent eigenlijk ‘hoofd’.

Hier wordt de verklaring van de uitdrukking ‘welslagen’ gegeven. Het succes van de scheppende activiteit manifesteert zich in de bewatering, die een ontspruiten en ontkiemen van al het levende tevoorschijn roept. Terwijl in de eerste paragraaf eenvoudig over het begin van alle wezens gesproken wordt, worden hier de afzonderlijke individuele soorten in hun bijzondere vormen genoemd. Deze beide paragrafen tonen de eigenschappen van grootheid en succes, zoals deze zich in de scheppende kracht van de natuur manifesteren. Op analoge wijze manifesteren zich de attributen van verhevenheid en welslagen bij de scheppende mens, de heilige, die in harmonie is met de scheppende kracht van de Godheid.
 
De heilige mens, die de geheimen der schepping begrijpt, welke verborgen liggen in einde en begin, in dood en leven, vergaan en worden, en die begrijpt hoe deze polaire tegenstellingen over en weer van elkaar afhankelijk zijn, wordt verheven boven de relatieve waarde van het vergankelijke. De tijd heeft voor hem slechts de betekenis, dat zich hierin de fasen van de groei in klare opeenvolging kunnen ontplooien. En doordat hij elk ogenblik volkomen bewust is, gebruikt hij de zes fasen (trappen) van groei als waren het zes draken (het beeld, dat aan de afzonderlijke lijnen wordt gegeven) waarop hij ten hemel vaart. Dat is de verhevenheid en het welslagen van het Scheppende, zoals dit zich in de mens manifesteert.
 
Hier worden de beide andere attributen ‘bevorderend’ en ‘standvastig’ met betrekking tot de scheppende kracht van de natuur verklaard. Het wezen van de scheppende natuurkracht is niet stilstand, maar aanhoudende beweging en ontwikkeling. Door deze kracht wijzigen alle dingen zich geleidelijk, totdat zij tenslotte een geheel andere verschijningsvorm hebben gekregen. Zo veranderen en wisselen de jaargetijden en alle levende wezens in hun verloop. Daardoor krijgt elk ding zijn eigen natuur, die, van God uit gezien, zijn bestemming wordt genoemd. Dit is de verklaring van het begrip ‘bevorderend’. Doordat elk ding aldus zijn natuur vindt, ontstaat een grote en duurzame harmonie in de wereld, die door het begrip van het standvastige (duur en rechtschapenheid) wordt uitgedrukt.
 
Hier wordt de scheppende kracht van de heilige geschilderd, die het zover weet te brengen, dat alles op de passende plaats komt en dat er vrede op aarde ontstaat, wanneer hij de vooraanstaande positie van de heerser bekleedt.
In deze verklaringen wordt een duidelijke parallel getrokken tussen het scheppende in de natuur en het scheppende in de mensenwereld. Wat gezegd is over het scheppende in de natuur berust op het door het teken gesymboliseerde beeld van de hemel. De hemel toont de sterke, oneindige beweging, die door haar aard bewerkt, dat alles te rechter tijd komt. De woorden over het scheppende in de mensheid berusten op de positie van de ‘heer van het teken’, de negen op de vijfde plaats. De ‘vliegende draak aan de hemel’ is het beeld voor de verhevenheid en het welslagen van de heilige heerser. ‘Bevorderlijk is het, de grote man te zien’ is de grondslag voor de hoge positie van de heilige, waardoor de wereld tot vrede geraakt.
het Beeld van hexagram het Scheppende ais:

天行健,君子以自强不息。

De beweging van de hemel is vol kracht.
Zo maakt de edele zich sterk en onvermoeibaar.



Aangezien er maar één hemel is, wijst de verdubbeling van het teken Qian welks beeld de hemel is, op de beweging van de hemel. Een complete omwenteling van de hemel is een dag. De verdubbeling van het teken betekent dat elke dag gevolgd wordt door een andere. Dit wekt de voorstelling van de tijd, en ook - waar het steeds dezelfde hemel is, die zich met onvermoeide kracht beweegt - van de krachtige duur in en boven de tijd, van een beweging die nooit stilstaat of verslapt, zoals onafgebroken de ene dag op de andere volgt. Deze duur in de tijd is het beeld van de kracht die inherent is aan het Scheppende.
De wijze neemt zich tot voorbeeld en vermag zich op deze wijze zover te ontwikkelen dat er een duurzame werking van hem uitgaat. Hij moet zichzelf vormen tot een gaaf mens uit één stuk door alles wat omlaag trekt - al het minderwaardige - bewust uit te schakelen. Zo verwerft hij de onvermoeidheid die op een vast omraamd arbeidsveld berust.




het kernhexagram:

1. Qian
het Scheppende

a
上九:亢龙有悔。
亢龙有悔,盈不可久也。

Bovenaan een negen betekent:

Hoogmoedige draak zal reden hebben tot berouw.



Wanneer men zo hoog wil stijgen dat men het contact met de andere mensen verliest, vereenzaamt men, en dat leidt noodzakelijkerwijze tot mislukking. Hier ligt een waarschuwing tegen een titanisch omhoogstreven, dat de krachten te boven gaat. Een val in de diepte zou het gevolg zijn.

Het verschijnen van louter negens betekent:

用九:见群龙无首,吉。
用九,天德不可为首也。

Er verschijnt een schare draken zonder hoofd. Heil!



Als alle lijnen negens zijn, komt het hele teken in beweging, dan verandert het in het teken 2, Kun, het Ontvangende, welks karakter de overgave is. De kracht van het Scheppende en de mildheid van het Ontvangende verenigen zich. De schare van draken wijst op kracht; de omstandigheid dat hun hoofden verborgen zijn op mildheid. Dat wil zeggen: mildheid in de wijze van handelen verbonden met de kracht van het besluit brengt heil.


een gele cirkel die aangeeft dat dit de beheersende heer van het hexagram is
九五:飞龙在天,利见大人。
飞龙在天,大人造也。

Negen op de vijfde plaats betekent:

Vliegende draak aan de hemel.
Het is bevorderlijk de grote man te zien.



De grote man heeft hier de sfeer van het hemelse bereikt. Zijn invloed is al van verre zichtbaar en strekt zich uit over de gehele wereld. Ieder die hem ziet kan zich gelukkig prijzen. Confucius zegt over deze lijn: 'Wat in toon overeenstemt, trilt met elkaar mede. Wat in het diepste wezen verwant is, zoekt elkaar. Het water stroomt naar het vochtige, het vuur wendt zich naar het droge toe. De wolken (de adem van de hemel) volgen de draak, de wind (de adem van de aarde) volgt de tijger. Zo verheft zich de wijze en alle anderen richten hun blik op hem. Wat van de hemel stamt voelt zich verwant met wat daarboven is. Wat van de aarde stamt voelt zich verwant met wat beneden is. Elk volgt het hem verwante.'


九四:或跃在渊,无咎。
或跃在渊,进无咎也。

Negen op de vierde plaats betekent:

Aarzelende opzwaai over de diepte. Geen blaam.



Hier is de plaats van de overgang bereikt, waar men een vrije keus kan doen. Twee mogelijkheden staan hier open voor de man van betekenis: hij kan zich opwerken en in de wereld een vooraanstaande positie gaan innemen, of zich in stilte terugtrekken om aan zichzelf te werken: de weg van de held of van de verborgen heilige. Er is geen algemeen geldende wet die hiervoor de juiste oplossing geeft. De keuze staat een ieder vrij, als men maar handelt overeenkomstig zijn eigen innerlijke wetten. Als degene die zich in deze situatie bevindt, maar volkomen oprecht en consequent handelt, zal hij de hem passende weg vinden; deze weg is dan voor hem de juiste en hem treft geen blaam.


九三:君子终日乾乾,夕惕若,厉,无咎。
终日乾乾,反复道也。

Negen op de derde plaats betekent:

De edele is de hele dag scheppend bezig.
Ook 's avonds nog is hij van zorg vervuld.
Gevaar. Geen blaam.



Voor de man van betekenis doet zich een mogelijkheid voor om zijn invloed te doen gelden. Zijn roem begint zich te verbreiden. De massa's vallen hem toe. Zijn innerlijke kracht is opgewassen tegen de verhoogde uiterlijke werkzaamheid. Hij heeft de handen vol werk en zelfs 's avonds nog, wanneer anderen rusten, dringen zich de plannen en de zorgen aan hem op. Er dreigt echter ook gevaar in het gezicht van de overgang uit de laagte naar de hoogte. Reeds menig groot man ging te gronde doordat de massa's hem toevielen en hem meesleepten in hun eigen baan. Eerzucht bedierf de innerlijke reinheid. Maar ware grootheid wordt door verleidingen niet geschaad. Als men voeling houdt met de kiemen van de nieuwe tijd en met de eisen die deze stelt is men voorzichtig genoeg om alle gevaren te vermijden en blijft men smetteloos.


九二:见龙在田,利见大人。
见龙在田,德施普也。

Negen op de tweede plaats betekent:

Op het veld verschijnende draak.
Het is bevorderlijk de grote man te zien.



Hier beginnen de werkingen van de lichte kracht aan de dag te komen. Toegepast op menselijke verhoudingen betekent dit dat de grote man op het veld van zijn werkzaamheid verschijnt. Nog heeft hij geen leidende positie, hij steekt nog niet boven zijns gelijken uit. Maar wat hem van anderen onderscheidt is zijn ernst, zijn absolute betrouwbaarheid, de invloed die hij zonder bewuste inspanning op zijn omgeving uitoefent. Zulk een mens is voorbestemd om grote invloed te krijgen en orde in de wereld te brengen. Daarom is het bevorderlijk hem te zien.


初九:潜龙,勿用。
潜龙勿用,阳在下也。

In het begin een negen betekent:

Verborgen draak. Handel niet.



De draak heeft in China een geheel andere betekenis dan in het Westen. Daar is de draak het symbool van de beweeglijk-elektrische, sterke en stimulerende kracht die in het onweer tevoorschijn komt. Deze kracht trekt zich 's winters in de aarde terug, wordt weer actief in de lente en verschijnt als bliksem en donder aan de hemel. Als gevolg daarvan doen zich dan ook op aarde de scheppende krachten weer gelden.
Hier is de scheppende kracht nog verborgen onder de aarde en heeft zij dus nog geen effect. Op menselijke verhoudingen toegepast betekent dit dat een man van betekenis nog niet als zodanig wordt erkend. Niettemin blijft hij trouw aan zichzelf. Hij laat zich niet beïnvloeden door uiterlijke zege of mislukking, maar wacht sterk en onbekommerd zijn tijd af.
Wie deze afzonderlijke lijn verkrijgt, dient dus rustig, sterk en geduldig te wachten. Zijn tijd zal komen. Men behoeft niet bang te zijn dat men met een sterke wil zijn doel niet bereikt. Men moet zijn krachten echter niet voorbarig verspillen en niet iets willen forceren waarvoor de tijd nog niet rijp is.