home
mijn Vragenboek
zoek 'n hexagram stel een vraag teken 'n hexagram
wat is de I Tjing? de Tien Vleugels voorwoord van Jung inleiding door Wilhelm US and UK flag over ons
steun onze site
Orakelboek
易經
het Hexagrammenboek

Als je liever handmatig het orakel wilt raadplegen of als je een bepaald hexagram willen nalezen, dan zijn de onderstaande opzoek schema's heel handig.

Orakelmunten

易經
het Hexagrammenboek

Als je liever handmatig het orakel wilt raadplegen of als je een bepaald hexagram willen nalezen, dan zijn de onderstaande opzoek schema's heel handig.






Schema 1,

Selecteer een hexagram middels de trigrammen:


Trigrammemindeling
Trigrammemindeling


Schema 2,

Kies een hexagram uit de onderstaande lijst.
De hexagrammen staan op volgorde van hun rangnummer:








中孚

61. Zhong Fu

Innerlijke Waarheid



<




het Teken van hexagram Innerlijke Waarheid jis:

  Trigram Xun , het Zachtmoedige, de wind
  Trigram Dui , het Blijmoedige, het meer

Over het meer waait de wind en hij beweegt de oppervlakte van het water. Zo kunnen de werkingen van het onzichtbare zichtbaar worden. Het teken bestaat boven en beneden uit vaste lijnen, terwijl het in het midden onderbroken - vrij - is. Dat wijst er op dat het hart vrij is van vooringenomenheid, zodat het in staat is tot opname van de waarheid. Elk van de beide trigrammen heeft daarentegen in het midden een vaste lijn. Dat wijst op de kracht van de innerlijke waarheid in haar werkingen.
De eigenschappen der trigrammen zijn: boven zachtmoedigheid, toegeeflijkheid jegens de lageren, en beneden: blijdschap in de gehoorzaamheid jegens de hogeren. Zulke toestanden scheppen de basis voor een wederkerig vertrouwen, dat het succes mogelijk maakt.
Het teken Fu 孚 (waarheid) is eigenlijk het beeld van een vogelpoot boven een van de jongen. Dat wekt de gedachte aan broeden. Het ei is hol. De kracht van het lichte moet het leven er van buiten in brengen. Anderzijds moet er van binnen toch reeds een kiem van leven aanwezig zijn, opdat het leven gewekt kan worden. Aan deze gedachten kan men bespiegelingen vastknopen die heel ver gaan.

De volgorde:
Doordat de dingen beperkt worden, worden ze betrouwbaar gemaakt. Daarom is het volgende teken: Innerlijke Waarheid.

Vermengde tekens:
Innerlijke waarheid betekent betrouwbaarheid.
 
Dit hexagram heeft evenals de beide vorige een gesloten innerlijke structuur; alleen zijn hier de beide buitenste lijnen sterk. Het zijn de oudste en de jongste dochter, die hier in de juiste positie bij elkaar zijn, zodat het wederzijdse vertrouwen niet wordt verstoord. De eigenschappen der trigrammen harmoniëren uitstekend met elkaar: boven zachtmoedigheid, beneden blijheid. De kerntekens zijn rust en beweging; bovendien is de hele bouw van het hexagram zeer harmonisch en symmetrisch, en wel zo, dat de weke lijnen binnen, de vaste buiten zijn. Dit zijn allemaal buitengewoon gunstige omstandigheden. Daarom heeft het teken dan ook een zeer gunstig oordeel.



het Oordeel bij hexagram Innerlijke Waarheid jis:

中孚:豚鱼吉,利涉大川,利贞。

Innerlijke waarheid: zwijnen en vissen. Heil!
Het is bevorderlijk het grote water over te steken.
Bevorderlijk is standvastigheid.



Zwijnen en vissen behoren tot de dieren die het minst voor de mens open staan en daarom het moeilijkst te beïnvloeden zijn. De kracht van de innerlijke waarheid moet een hoge graad hebben bereikt voordat haar invloed zich tot zulke wezens uitstrekt. Als men met even weerspannige, moeilijk te beïnvloeden mensen te doen heeft, berust het gehele geheim van een goed resultaat daarop dat men de toegang tot hun wezen vindt. Allereerst moet men zich innerlijk geheel vrij maken van zijn vooringenomenheid, en de psyche van de ander geheel onbevangen op zich laten inwerken; dan komt men hem innerlijk nader, men begrijpt hem en krijgt vat op hem, zodat de kracht van de eigen persoonlijkheid door de geopende poort invloed op de ander verkrijgt. Als op deze wijze alle hinderpalen overwonnen kunnen worden kan men ook de gevaarlijkste dingen ondernemen - zoals het oversteken van het grote water - het zal gelukken. Het is alleen van belang dat men goed begrijpt waarop de kracht van de innerlijke waarheid berust. Zij is niet identiek met eenvoudige intimiteit of stille aanhankelijkheid. Zulke persoonlijke banden kan men ook onder rovers vinden. Ook in dat geval gaat er weliswaar een kracht van uit, maar die leidt niet tot geluk, omdat ze niet onoverwinnelijk is. Elk samengaan op grond van een belangengemeenschap gaat slechts tot een zeker punt. Waar de belangengemeenschap ophoudt houdt ook het samengaan op en slaat de intiemste vriendschap vaak om in haat. Alleen wanneer de grondslag het rechtvaardige - de bestendigheid - is blijft de band zo vast dat ze alles overwint.

Commentaar op de beslissing:

中孚,柔在内而刚得中。说而巽,孚,乃化邦也。豚鱼吉,信及豚鱼也。

Innerlijke Waarheid. De weken zijn binnenin, en toch houden de sterken het midden. Blij en zachtmoedig; waarlijk, daardoor wordt het land getransformeerd.
‘Zwijnen en vissen. Heil!’
De macht van het vertrouwen strekt zich zelfs uit tot zwijnen en vissen.
‘Het is bevorderlijk, het grote water over te steken.’ Men maakt gebruik van de holte van een houten schip. Innerlijke waarheid en de standvastigheid, die vooruit brengt: zo is men in harmonie met de hemel.
 


De weken, die binnenin zijn, zijn de derde en de vierde lijn. De sterken in het midden der beide trigrammen zijn de tweede en de vijfde lijn. Door de weken in het midden ontstaat een leegte. Deze leegte des harten, deze deemoed is nodig om het goede aan te trekken. Anderzijds is er centrale vastheid en kracht nodig om de vereiste betrouwbaarheid te hebben. Het in elkaar grijpen van weekheid en kracht vormt dus de basis, waarop het hexagram is opgebouwd. Blijheid en zachtmoedigheid zijn de eigenschappen der beide trigrammen: Dui, blijheid in het navolgen van het goede, en Xun, zachtmoedig indringen in de harten der mensen. Zo legt men de grondslag voor het vertrouwen, dat men nodig heeft om het land te hervormen.
Zwijnen en vissen zijn de schepselen, die het minst voor rede vatbaar zijn. Als zelfs zij beïnvloed worden, is dat wel een bewijs voor de grote macht der waarheid.
(Opmerking: Een andere interpretatie geeft de Zhouyi Hengjie van Liu Yuan (1767-1855). Hij trekt de beide woorden samen tot zwijnsvissen = dolfijnen. ‘De dolfijnen ontstaan in de zee (Dui) en waarschuwen de schepen (Xun) als er wind komt opzetten; het zijn betrouwbare voorboden van storm, daarom het symbool van de innerlijke waarheid. De wind, die komt opzetten, kondigt zich aan door betrouwbare voortekenen, als het aan de oppervlakte komen der dolfijnen. Zo is innerlijke waarheid het middel om de toekomst te verstaan.’ De gedachte is voortreffelijk, doch de commentator schijnt te vergeten, dat het Boek der Veranderingen stamt uit een tijd, dat de Chinezen nog niet bekend waren met de zee.)
Hout en water, hout en uitholling worden geïnterpreteerd als het beeld van een boot, waarmee men de grote stroom kan oversteken.



het Beeld van hexagram Innerlijke Waarheid jis:


利涉大川,乘木舟虚也。中孚以利贞,乃应乎天也。

Boven het meer is de wind:
Het beeld van de Innerlijke Waarheid.
Zo bespreekt de edele de strafzaken
Om executies op te houden.



De wind brengt het water in beweging door erin door te dringen. Zo tracht de edele, wanneer hij de misslagen der mensen moet berechten, hun innerlijke beweegredenen te begrijpen, teneinde de omstandigheden liefdevol te kunnen beoordelen. De gehele antieke rechtspraak der Chinezen berustte op dit principe. Een diep inzicht dat vermag te vergeven gold als de hoogste rechtvaardigheid. Dit systeem liet niet na goede vruchten af te werpen; de opzet was: een zo sterke morele indruk te maken dat men niet bang behoefde te zijn voor het misbruiken van een dergelijke mildheid. Want deze sproot niet voort uit zwakheid maar uit een superieure klaarheid van geest.



上九:翰音登于天,贞凶。
翰音登于天,何可长也。

Bovenaan een negen betekent:

Hanengekraai dat ten hemel stijgt.
Standvastigheid brengt onheil!



De haan is betrouwbaar: hij kraait als de dag aanbreekt. Hij kan echter niet zelf ten hemel vliegen. Hij kraait alleen maar. Zo moet door louter woorden geloof worden gewekt. Dat lukt wel af en toe, maar het is verkeerd daar een regel van te maken.
een gele cirkel die aangeeft dat dit de beheersende heer van het hexagram is
九五:有孚挛如,无咎。
有孚挛如,位正当也。

Negen op de vijfde plaats betekent:

Hij bezit waarheid die nauw verbindt.
Geen blaam.



Hier wordt de heerser getekend, die door de kracht van zijn wezen alles bijeen houdt. Alleen dán, wanneer zijn karakter zo sterk en alzijdig is dat hij al degenen die tot zijn machtsgebied behoren kan beïnvloeden, is hij zoals hij zijn moet. De suggestieve kracht moet van de heerser uitgaan. Daardoor zullen al de zijnen vast aaneengeschakeld en verbonden worden. Zonder deze centrale kracht is elke uiterlijke vereniging slechts schijn, die op het beslissende ogenblik bedriegt.
een geel blok dat aangeeft dat dit de constituerende heer van het hexagram is
六四:月几望,马匹亡,无咎。
马匹亡,绝类上也。

Zes op de vierde plaats betekent:

De maan die bijna vol is.
Eén paard van het span gaat verloren.
Geen blaam.



Om de kracht van de innerlijke waarheid te vergroten moet men zich tot het hogere wenden om verlichting, zoals de maan die ontvangt van de zon. Daarbij moet men echter bezield zijn van een zekere deemoed, evenals de maan die nog niet geheel vol is. De maan, die als volle maan recht tegenover de zon gaat staan, begint meteen weer af te nemen. Terwijl men dus deemoedig en eerbiedig moet zijn tegenover de bron van verlichting moet men aan de andere kant afstand doen van menselijke partijschappen. Alleen wanneer men zijn eigen weg gaat, gelijk een paard dat rechtuit loopt zonder naar zijn spangenoot om te zien, behoudt men de innerlijke vrijheid die men nodig heeft om vooruit te komen.
een geel blok dat aangeeft dat dit de constituerende heer van het hexagram is
六三:得敌,或鼓或罢,或泣或歌。
可鼓或罢,位不当也。

Zes op de derde plaats betekent:

Hij vindt een kameraad.
Nu eens trommelt hij, dan houdt hij op.
Nu eens zucht hij, dan zingt hij weer.



Hier ligt de krachtbron niet in het eigen ik maar in de verhouding tot andere mensen. Al staan die ons ook nog zo na, wanneer ons innerlijk evenwicht van hen afhangt, is het niet te vermijden dat wij heen en weer worden geslingerd tussen vreugde en leed. 'Himmelhoch jauchzend, zum Tode betrübt', dat is het lot van degenen die afhankelijk zijn van de innerlijke harmonie met geliefde personen. Hier wordt alleen de wet uitgesproken dat het zo is. Of deze toestand als lastig of als het hoogste liefdesgeluk wordt gevoeld, blijft ter beoordeling van de betrokkene.
九二:鸣鹤在阴,其子和之,我有好爵,吾与尔靡之。
其子和之,中心愿也。

Negen op de tweede plaats betekent:

Een roepende kraanvogel in de schaduw.
Zijn jong antwoordt hem.
Ik heb een goede beker. Die wil ik met je delen.



Hier is sprake van de onwillekeurige invloed van het innerlijke wezen op gelijkgezinde mensen. De kraanvogel hoeft zich niet op een hoge heuvel te vertonen; al laat hij ook geheel onzichtbaar zijn roep weerklinken, zijn jong herkent zijn stem toch wel en geeft antwoord. Waar een vrolijke stemming heerst vinden wij ook wel een kameraad die bereid is een beker wijn met ons te delen.
Dit is de echo die door sympathie in de mensen wordt gewekt. Waar een stemming zuiver en oprecht tot uiting komt, waar een daad de innerlijke gezindheid duidelijk uitdrukt, daar werken ze op onnaspeurlijke wijze ook in de verte; allereerst op degenen die er innerlijk voor open staan, maar deze kringen worden steeds breder. De wortel van alle inwerking ligt in het eigen binnenste. Als dat zich volkomen waar en sterk uit, in woord en daad, dan is de werking aanzienlijk. Die werking is slechts het spiegelbeeld van wat uit de eigen borst opwelt. Elke opzettelijkheid om een bepaald effect teweeg te brengen is reeds bij voorbaat tot mislukking gedoemd.
Confucius zegt daarover:
'De edele verwijlt in zijn kamer. Kiest hij zijn woorden goed, dan vindt hij instemming op een afstand van meer dan duizend mijl. Hoeveel te meer van dichtbij! Wijlt de edele in zijn kamer en kiest hij zijn woorden niet goed, dan wekt hij verzet op een afstand van meer dan duizend mijl. Hoeveel te meer van dichtbij! De woorden gaan van de eigen persoonlijkheid uit en werken op de mensen in. De werken ontstaan in de nabijheid en worden zichtbaar in de verte. Woorden en werken zijn de scharnieren en de voetboogveren van de edele. Naar gelang deze scharnieren en veren zich bewegen brengen zij eer of schande. Door woorden en werken beweegt de edele hemel en aarde. Moet men dan niet voorzichtig zijn!'
初九:虞吉,有它不燕。
初九虞吉,志未变也。

In het begin een negen betekent:

Bereid zijn brengt heil.
Zijn er bijbedoelingen, dan is dat verontrustend.



Voor de kracht van de innerlijke waarheid is het vooral van belang dat men standvastig en bereid is. Uit deze gemoedsgesteldheid komt de juiste manier van optreden tegenover de buitenwereld voort. Als iemand daarentegen speciale geheime relaties zou trachten te onderhouden dan zou hem dat zijn morele zelfstandigheid kosten; en hoe veiliger hij zich meende te voelen in het bewustzijn dat er iemand anders achter hem stond des te groter onrust en zorg zou zijn deel zijn bij de gedachte of die ander zich ook werkelijk aan de afspraak zal houden. Zodoende verliest men zijn zielevrede en de kracht van de innerlijke waarheid.
het Teken van hexagram Innerlijke Waarheid jis:

   boven Trigram Xun , het Zachtmoedige, de wind
   beneden Trigram Dui , het Blijmoedige, het meer

Over het meer waait de wind en hij beweegt de oppervlakte van het water. Zo kunnen de werkingen van het onzichtbare zichtbaar worden. Het teken bestaat boven en beneden uit vaste lijnen, terwijl het in het midden onderbroken - vrij - is. Dat wijst er op dat het hart vrij is van vooringenomenheid, zodat het in staat is tot opname van de waarheid. Elk van de beide trigrammen heeft daarentegen in het midden een vaste lijn. Dat wijst op de kracht van de innerlijke waarheid in haar werkingen.
De eigenschappen der trigrammen zijn: boven zachtmoedigheid, toegeeflijkheid jegens de lageren, en beneden: blijdschap in de gehoorzaamheid jegens de hogeren. Zulke toestanden scheppen de basis voor een wederkerig vertrouwen, dat het succes mogelijk maakt.
Het teken Fu 孚 (waarheid) is eigenlijk het beeld van een vogelpoot boven een van de jongen. Dat wekt de gedachte aan broeden. Het ei is hol. De kracht van het lichte moet het leven er van buiten in brengen. Anderzijds moet er van binnen toch reeds een kiem van leven aanwezig zijn, opdat het leven gewekt kan worden. Aan deze gedachten kan men bespiegelingen vastknopen die heel ver gaan.

De volgorde:
Doordat de dingen beperkt worden, worden ze betrouwbaar gemaakt. Daarom is het volgende teken: Innerlijke Waarheid.

Vermengde tekens:
Innerlijke waarheid betekent betrouwbaarheid.
 
Dit hexagram heeft evenals de beide vorige een gesloten innerlijke structuur; alleen zijn hier de beide buitenste lijnen sterk. Het zijn de oudste en de jongste dochter, die hier in de juiste positie bij elkaar zijn, zodat het wederzijdse vertrouwen niet wordt verstoord. De eigenschappen der trigrammen harmoniëren uitstekend met elkaar: boven zachtmoedigheid, beneden blijheid. De kerntekens zijn rust en beweging; bovendien is de hele bouw van het hexagram zeer harmonisch en symmetrisch, en wel zo, dat de weke lijnen binnen, de vaste buiten zijn. Dit zijn allemaal buitengewoon gunstige omstandigheden. Daarom heeft het teken dan ook een zeer gunstig oordeel.
het Oordeel bij hexagram Innerlijke Waarheid jis:

中孚:豚鱼吉,利涉大川,利贞。

Innerlijke waarheid: zwijnen en vissen. Heil!
Het is bevorderlijk het grote water over te steken.
Bevorderlijk is standvastigheid.



Zwijnen en vissen behoren tot de dieren die het minst voor de mens open staan en daarom het moeilijkst te beïnvloeden zijn. De kracht van de innerlijke waarheid moet een hoge graad hebben bereikt voordat haar invloed zich tot zulke wezens uitstrekt. Als men met even weerspannige, moeilijk te beïnvloeden mensen te doen heeft, berust het gehele geheim van een goed resultaat daarop dat men de toegang tot hun wezen vindt. Allereerst moet men zich innerlijk geheel vrij maken van zijn vooringenomenheid, en de psyche van de ander geheel onbevangen op zich laten inwerken; dan komt men hem innerlijk nader, men begrijpt hem en krijgt vat op hem, zodat de kracht van de eigen persoonlijkheid door de geopende poort invloed op de ander verkrijgt. Als op deze wijze alle hinderpalen overwonnen kunnen worden kan men ook de gevaarlijkste dingen ondernemen - zoals het oversteken van het grote water - het zal gelukken. Het is alleen van belang dat men goed begrijpt waarop de kracht van de innerlijke waarheid berust. Zij is niet identiek met eenvoudige intimiteit of stille aanhankelijkheid. Zulke persoonlijke banden kan men ook onder rovers vinden. Ook in dat geval gaat er weliswaar een kracht van uit, maar die leidt niet tot geluk, omdat ze niet onoverwinnelijk is. Elk samengaan op grond van een belangengemeenschap gaat slechts tot een zeker punt. Waar de belangengemeenschap ophoudt houdt ook het samengaan op en slaat de intiemste vriendschap vaak om in haat. Alleen wanneer de grondslag het rechtvaardige - de bestendigheid - is blijft de band zo vast dat ze alles overwint.

Commentaar op de beslissing:

中孚,柔在内而刚得中。说而巽,孚,乃化邦也。豚鱼吉,信及豚鱼也。

Innerlijke Waarheid. De weken zijn binnenin, en toch houden de sterken het midden. Blij en zachtmoedig; waarlijk, daardoor wordt het land getransformeerd.
‘Zwijnen en vissen. Heil!’
De macht van het vertrouwen strekt zich zelfs uit tot zwijnen en vissen.
‘Het is bevorderlijk, het grote water over te steken.’ Men maakt gebruik van de holte van een houten schip. Innerlijke waarheid en de standvastigheid, die vooruit brengt: zo is men in harmonie met de hemel.
 


De weken, die binnenin zijn, zijn de derde en de vierde lijn. De sterken in het midden der beide trigrammen zijn de tweede en de vijfde lijn. Door de weken in het midden ontstaat een leegte. Deze leegte des harten, deze deemoed is nodig om het goede aan te trekken. Anderzijds is er centrale vastheid en kracht nodig om de vereiste betrouwbaarheid te hebben. Het in elkaar grijpen van weekheid en kracht vormt dus de basis, waarop het hexagram is opgebouwd. Blijheid en zachtmoedigheid zijn de eigenschappen der beide trigrammen: Dui, blijheid in het navolgen van het goede, en Xun, zachtmoedig indringen in de harten der mensen. Zo legt men de grondslag voor het vertrouwen, dat men nodig heeft om het land te hervormen.
Zwijnen en vissen zijn de schepselen, die het minst voor rede vatbaar zijn. Als zelfs zij beïnvloed worden, is dat wel een bewijs voor de grote macht der waarheid.
(Opmerking: Een andere interpretatie geeft de Zhouyi Hengjie van Liu Yuan (1767-1855). Hij trekt de beide woorden samen tot zwijnsvissen = dolfijnen. ‘De dolfijnen ontstaan in de zee (Dui) en waarschuwen de schepen (Xun) als er wind komt opzetten; het zijn betrouwbare voorboden van storm, daarom het symbool van de innerlijke waarheid. De wind, die komt opzetten, kondigt zich aan door betrouwbare voortekenen, als het aan de oppervlakte komen der dolfijnen. Zo is innerlijke waarheid het middel om de toekomst te verstaan.’ De gedachte is voortreffelijk, doch de commentator schijnt te vergeten, dat het Boek der Veranderingen stamt uit een tijd, dat de Chinezen nog niet bekend waren met de zee.)
Hout en water, hout en uitholling worden geïnterpreteerd als het beeld van een boot, waarmee men de grote stroom kan oversteken.
het Beeld van hexagram Innerlijke Waarheid jis:


利涉大川,乘木舟虚也。中孚以利贞,乃应乎天也。

Boven het meer is de wind:
Het beeld van de Innerlijke Waarheid.
Zo bespreekt de edele de strafzaken
Om executies op te houden.



De wind brengt het water in beweging door erin door te dringen. Zo tracht de edele, wanneer hij de misslagen der mensen moet berechten, hun innerlijke beweegredenen te begrijpen, teneinde de omstandigheden liefdevol te kunnen beoordelen. De gehele antieke rechtspraak der Chinezen berustte op dit principe. Een diep inzicht dat vermag te vergeven gold als de hoogste rechtvaardigheid. Dit systeem liet niet na goede vruchten af te werpen; de opzet was: een zo sterke morele indruk te maken dat men niet bang behoefde te zijn voor het misbruiken van een dergelijke mildheid. Want deze sproot niet voort uit zwakheid maar uit een superieure klaarheid van geest.




het kernhexagram:

27. Yi
de Mondhoeken (de Voeding)

R
上九:翰音登于天,贞凶。
翰音登于天,何可长也。

Bovenaan een negen betekent:

Hanengekraai dat ten hemel stijgt.
Standvastigheid brengt onheil!



De haan is betrouwbaar: hij kraait als de dag aanbreekt. Hij kan echter niet zelf ten hemel vliegen. Hij kraait alleen maar. Zo moet door louter woorden geloof worden gewekt. Dat lukt wel af en toe, maar het is verkeerd daar een regel van te maken.


een gele cirkel die aangeeft dat dit de beheersende heer van het hexagram is
九五:有孚挛如,无咎。
有孚挛如,位正当也。

Negen op de vijfde plaats betekent:

Hij bezit waarheid die nauw verbindt.
Geen blaam.



Hier wordt de heerser getekend, die door de kracht van zijn wezen alles bijeen houdt. Alleen dán, wanneer zijn karakter zo sterk en alzijdig is dat hij al degenen die tot zijn machtsgebied behoren kan beïnvloeden, is hij zoals hij zijn moet. De suggestieve kracht moet van de heerser uitgaan. Daardoor zullen al de zijnen vast aaneengeschakeld en verbonden worden. Zonder deze centrale kracht is elke uiterlijke vereniging slechts schijn, die op het beslissende ogenblik bedriegt.


een geel blok dat aangeeft dat dit de constituerende heer van het hexagram is
六四:月几望,马匹亡,无咎。
马匹亡,绝类上也。

Zes op de vierde plaats betekent:

De maan die bijna vol is.
Eén paard van het span gaat verloren.
Geen blaam.



Om de kracht van de innerlijke waarheid te vergroten moet men zich tot het hogere wenden om verlichting, zoals de maan die ontvangt van de zon. Daarbij moet men echter bezield zijn van een zekere deemoed, evenals de maan die nog niet geheel vol is. De maan, die als volle maan recht tegenover de zon gaat staan, begint meteen weer af te nemen. Terwijl men dus deemoedig en eerbiedig moet zijn tegenover de bron van verlichting moet men aan de andere kant afstand doen van menselijke partijschappen. Alleen wanneer men zijn eigen weg gaat, gelijk een paard dat rechtuit loopt zonder naar zijn spangenoot om te zien, behoudt men de innerlijke vrijheid die men nodig heeft om vooruit te komen.


een geel blok dat aangeeft dat dit de constituerende heer van het hexagram is
六三:得敌,或鼓或罢,或泣或歌。
可鼓或罢,位不当也。

Zes op de derde plaats betekent:

Hij vindt een kameraad.
Nu eens trommelt hij, dan houdt hij op.
Nu eens zucht hij, dan zingt hij weer.



Hier ligt de krachtbron niet in het eigen ik maar in de verhouding tot andere mensen. Al staan die ons ook nog zo na, wanneer ons innerlijk evenwicht van hen afhangt, is het niet te vermijden dat wij heen en weer worden geslingerd tussen vreugde en leed. 'Himmelhoch jauchzend, zum Tode betrübt', dat is het lot van degenen die afhankelijk zijn van de innerlijke harmonie met geliefde personen. Hier wordt alleen de wet uitgesproken dat het zo is. Of deze toestand als lastig of als het hoogste liefdesgeluk wordt gevoeld, blijft ter beoordeling van de betrokkene.


九二:鸣鹤在阴,其子和之,我有好爵,吾与尔靡之。
其子和之,中心愿也。

Negen op de tweede plaats betekent:

Een roepende kraanvogel in de schaduw.
Zijn jong antwoordt hem.
Ik heb een goede beker. Die wil ik met je delen.



Hier is sprake van de onwillekeurige invloed van het innerlijke wezen op gelijkgezinde mensen. De kraanvogel hoeft zich niet op een hoge heuvel te vertonen; al laat hij ook geheel onzichtbaar zijn roep weerklinken, zijn jong herkent zijn stem toch wel en geeft antwoord. Waar een vrolijke stemming heerst vinden wij ook wel een kameraad die bereid is een beker wijn met ons te delen.
Dit is de echo die door sympathie in de mensen wordt gewekt. Waar een stemming zuiver en oprecht tot uiting komt, waar een daad de innerlijke gezindheid duidelijk uitdrukt, daar werken ze op onnaspeurlijke wijze ook in de verte; allereerst op degenen die er innerlijk voor open staan, maar deze kringen worden steeds breder. De wortel van alle inwerking ligt in het eigen binnenste. Als dat zich volkomen waar en sterk uit, in woord en daad, dan is de werking aanzienlijk. Die werking is slechts het spiegelbeeld van wat uit de eigen borst opwelt. Elke opzettelijkheid om een bepaald effect teweeg te brengen is reeds bij voorbaat tot mislukking gedoemd.
Confucius zegt daarover:
'De edele verwijlt in zijn kamer. Kiest hij zijn woorden goed, dan vindt hij instemming op een afstand van meer dan duizend mijl. Hoeveel te meer van dichtbij! Wijlt de edele in zijn kamer en kiest hij zijn woorden niet goed, dan wekt hij verzet op een afstand van meer dan duizend mijl. Hoeveel te meer van dichtbij! De woorden gaan van de eigen persoonlijkheid uit en werken op de mensen in. De werken ontstaan in de nabijheid en worden zichtbaar in de verte. Woorden en werken zijn de scharnieren en de voetboogveren van de edele. Naar gelang deze scharnieren en veren zich bewegen brengen zij eer of schande. Door woorden en werken beweegt de edele hemel en aarde. Moet men dan niet voorzichtig zijn!'


初九:虞吉,有它不燕。
初九虞吉,志未变也。

In het begin een negen betekent:

Bereid zijn brengt heil.
Zijn er bijbedoelingen, dan is dat verontrustend.



Voor de kracht van de innerlijke waarheid is het vooral van belang dat men standvastig en bereid is. Uit deze gemoedsgesteldheid komt de juiste manier van optreden tegenover de buitenwereld voort. Als iemand daarentegen speciale geheime relaties zou trachten te onderhouden dan zou hem dat zijn morele zelfstandigheid kosten; en hoe veiliger hij zich meende te voelen in het bewustzijn dat er iemand anders achter hem stond des te groter onrust en zorg zou zijn deel zijn bij de gedachte of die ander zich ook werkelijk aan de afspraak zal houden. Zodoende verliest men zijn zielevrede en de kracht van de innerlijke waarheid.