home
mijn Vragenboek
zoek 'n hexagram stel een vraag teken 'n hexagram
wat is de Yijing? de Tien Vleugels voorwoord van Jung inleiding door Wilhelm US and UK flag over ons
steun onze site
Orakelboek
易經
het Hexagrammenboek

Als je liever handmatig het orakel wilt raadplegen of als je een bepaald hexagram willen nalezen, dan zijn de onderstaande opzoek schema's heel handig.

Orakelmunten

易經
het Hexagrammenboek

Als je liever handmatig het orakel wilt raadplegen of als je een bepaald hexagram willen nalezen, dan zijn de onderstaande opzoek schema's heel handig.






Schema 1,

Selecteer een hexagram middels de trigrammen:


Trigrammemindeling
Trigrammemindeling


Schema 2,

Kies een hexagram uit de onderstaande lijst.
De hexagrammen staan op volgorde van hun rangnummer:









41. Sun

de Vermindering



<
een geel blok dat aangeeft dat dit de constituerende heer van het hexagram is
上九:弗损益之,无咎,贞吉,有攸往,得臣无家。

Bovenaan een negen betekent:

Als men zonder vermindering van anderen
Zelf vermeerderd wordt,
Dan is dat geen blaam. Standvastigheid brengt heil.
Bevorderlijk is het iets te ondernemen.
Men krijgt dienaren,
Maar heeft geen afzonderlijk huis meer.



Er zijn mensen die zegen brengen over de gehele wereld. Elke machtsvermeerdering die hun ten deel valt komt alle mensen ten goede en betekent dus stellig geen vermindering voor de anderen. Door ijverig werken en volhouden heeft men succes en men vindt helpers wanneer men die nodig heeft. Wat men bewerkstelligt is echter geen voordeel voor zich alleen; het staat voor allen open en is voor iedereen toegankelijk.
een gele cirkel die aangeeft dat dit de beheersende heer van het hexagram is
六五:或益之,十朋之龟弗克违,元吉。

Zes op de vijfde plaats betekent:

Hij zal wel door iemand vermeerderd worden.
Tien paar schildpadden kunnen dat niet tegenhouden.
Verheven heil!



Als iemand door het lot voor het geluk bestemd is komt dit vast en zeker. Alle orakels, zoals men die bijvoorbeeld door schildpadschalen verkrijgt, moeten in de gunstige tekens te zijnen gunste overeenstemmen. Hij hoeft niets te vrezen, want zijn geluk is een beschikking van hogerhand.
六四:损其疾,使遄有喜,无咎。

Zes op de vierde plaats betekent:

Als men zijn gebreken vermindert,
Maakt men dat de ander ijlings komt en zich verheugt.
Geen blaam.



Vaak verhinderen onze gebreken zelfs welgezinde mensen ons te naderen. Deze gebreken worden vaak nog versterkt en erger gemaakt door de omgeving waarin wij ons bevinden. Komt men echter zover dat men het verkeerde van zijn houding inziet en zich betert, dan bevrijdt men de welgezinde vrienden van hun terughoudendheid, zodat ze des te sneller naderbij komen, tot voldoening van beide partijen.
een geel blok dat aangeeft dat dit de constituerende heer van het hexagram is
六三:三人行,则损一人;一人行,则得其友。

Zes op de derde plaats betekent:

Als drie mensen samen reizen,
Wordt hun getal met één verminderd.
Als een mens alleen reist,
Vindt hij zijn metgezel.



Waar drie te samen zijn, ontstaat jaloezie. Eén van hen zal moeten wijken. Werkelijk diepe verbondenheid is slechts tussen twee mensen mogelijk. Een eenzaam mens daarentegen vindt stellig een kameraad die hem aanvult.
九二:利贞,征凶,弗损,益之。

Negen op de tweede plaats betekent:

Bevorderlijk is standvastigheid.
Iets te ondernemen brengt onheil.
Zonder zichzelf te verminderen,
Vermag men anderen vermeerdering te brengen.



Een edel zelfbewustzijn en een ernst die ook jegens zichzelf consequent blijft vormen de gezindheid die vereist is voor het dienen van anderen. Wie zich weggooit om een hoger geplaatste ter wille te zijn vermindert zijn eigen positie doch kan de ander daardoor niet blijvend van nut zijn. Dat is verkeerd. De ander te dienen zonder zichzelf prijs te geven, dát alleen is ware dienst, en die heeft duurzame waarde.
初九:巳事遄往,无咎,酌损之。

In het begin een negen betekent:

Als de zaken klaar zijn, snel heengaan,
Dat is zonder blaam.
Maar men moet overleggen
In hoeverre men anderen mag verminderen.



Het is onzelfzuchtig en goed wanneer men het volbrengen der dringendste eigen werkzaamheden, zijn kracht in dienst van anderen stelt en zonder veel ophef of inbeelding snel helpt waar hulp nodig is. Maar de man in een hoge positie die zo wordt geholpen moet zich terdege afvragen hoeveel hij mag aannemen zonder de behulpzame dienaar of vriend in feite te benadelen. Alleen wanneer de geholpene over een zodanige fijngevoeligheid beschikt kan men zich zonder aarzeling volkomen geven.
het Teken van hexagram de Vermindering yis:

de basistrigrammen:
   boven Trigram Gen , het Stilhouden, de berg
   beneden Trigram Dui , het Blijmoedige, het meer

de kerntrigrammen:
   boven Trigram Kun , het Ontvangende, de aarde
   beneden Trigram Zhen , het Opwindende, de donder

de omhullende trigrammen:
   boven Trigram Li , het Zich-Hechtende, het vuur
   beneden Trigram Qian , het Scheppende, de hemel

Het teken stelt een vermindering voor van het onderste trigram ten gunste van het bovenste, aangezien de derde, oorspronkelijk sterke lijn naar boven is gegaan en de oorspronkelijk zwakke bovenste lijn in haar plaats is getreden. Het onderste wordt dus ten behoeve van het bovenste verzwakt. Maar dat is in feite een vermindering van het geheel. Als men het fundament van een bouwwerk besnoeit en zijn bovenste muren versterkt, verliest het geheel aan stevigheid. Evenzo is een besnoeiing van de volkswelstand ten gunste van de regering kortweg achteruitgang. Het teken bedoelt aan te geven hoe deze welstandsverschuiving plaats kan vinden zonder dat de welstandsbronnen in het volk en zijn lagere standen erdoor uitgeput geraken.

De volgorde:
Door ontspanning gaat er altijd iets verloren. Daarom is het volgende teken: de Vermindering.

Vermengde tekens:
De hexagrammen Vermeerdering en Vermindering zijn het begin van bloei en ondergang.
 
Het hexagram bestaat uit Dui onder en Gen boven. De diepte van het meer wordt verminderd ten gunste van de top van de berg, die vermeerderd wordt. De bovenste lijn van het onderste trigram wordt verminderd ten gunste van de bovenste lijn van het bovenste trigram, die vermeerderd wordt. In beide gevallen wordt het onderste verminderd ten gunste van het bovenste, en dat betekent kortweg achteruitgang.
Als de vermindering haar doel heeft bereikt, treedt ongetwijfeld weer een bloeitijd in. Daarom is de vermindering de aanvang van de bloei, evenals de vermeerdering – door overvloed – de ondergang inleidt.

Bijgevoegde oordelen:
De Vermindering toont de cultivering van het karakter. Eerst wordt gewezen op de moeilijkheden, dan op het gemakkelijke. Daardoor wordt schade voorkomen.
het Oordeel bij hexagram de Vermindering yis:

损:有孚,元吉,无咎,可贞,利有攸往。曷之用,二簋可用享。

Vermindering verbonden met oprechtheid
Bewerkt verheven heil zonder blaam.
Men kan daarin standvastig zijn.
Bevorderlijk is het iets te ondernemen.
Hoe voert men dat uit?
Twee kleine schoteltjes mag men gebruiken voor het offer.



Vermindering beduidt niet onder alle omstandigheden iets slechts. Vermeerdering en vermindering komen op hun tijd. Waar het hier op aankomt is dat men de tijd begrijpt en de armoede niet door lege schijn tracht te verbloemen. Als door een tijd van geringe middelen een innerlijke waarheid tot uitdrukking komt mag men zich niet schamen voor eenvoud. Want eenvoud is dan juist datgene waardoor we de innerlijke kracht verkrijgen die ons in staat stelt iets te ondernemen. Het is van ondergeschikt belang of de uiterlijke schoonheid van de cultuur, ja zelfs de volmaaktheid van godsdienstige vormen onder de eenvoud te lijden zou hebben. Men moet van de kracht van de innerlijke gezindheid iets kunnen afnemen om er de leemten in de uiterlijke verschijning mee op te vullen. Dan vergoedt de kracht van de inhoud de eenvoud van de vorm. Voor God heeft men geen valse schijn nodig. Ook met geringe middelen kan men de gevoelens van zijn hart uitdrukken.

Commentaar op de Beslissing:

损,损下益上,其道上行。损而有孚,元吉,无咎,可贞,利有攸往。曷之用?二簋可用享;二簋应有时。损刚益柔有时,损益盈虚,与时偕行。

De Vermindering. Verminderd wordt het onderste, vermeerderd wordt het bovenste: de richting van de weg is omhoog.
‘Vermindering verbonden met oprechtheid bewerkt verheven heil zonder blaam. Men kan daarin standvastig zijn. Bevorderlijk is het, iets te ondernemen. Hoe voert men dat uit? Twee kleine schoteltjes mag men gebruiken als offer.’ De twee kleine schoteltjes zijn in overeenstemming met de tijd. Er is een tijd om het vaste te verminderen en een tijd om het weke te vermeerderen. Bij verminderen en vermeerderen, in volzijn en leeg-zijn, moet men meegaan met de tijd.



De vaste toplijn van het onderste trigram wordt verminderd, d.w.z. vervangen door een weke lijn; tegelijkertijd wordt de weke toplijn van het bovenste trigram vermeerderd, d.w.z. vervangen door een vaste lijn, die dus omhoog is gegaan. Het bovenste wordt op kosten van het onderste vermeerderd, de ondersten brengen een offer aan de heerser. Als dit offer in oprechtheid wordt gebracht, is het niet schadelijk, integendeel, het brengt welslagen en heeft louter goeds ten gevolge. Ook is zuinigheid dan geen schande. Het komt er slechts op aan, dat alles op zijn tijd geschiedt.
het Beeld van hexagram de Vermindering yis:

山下有泽,损;君子以惩忿窒欲。

Onder aan de berg is het meer:
Het beeld van de Vermindering.
Zo bedwingt de edele zijn toorn en beteugelt hij zijn driften.



Het meer onder aan de berg verdampt. Daardoor vermindert het ten gunste van de berg, die door zijn vochtigheid wordt verrijkt. De berg is het beeld van eigenzinnige kracht, welke zich tot toorn kan verdichten; het meer is het beeld van de uitgelaten vrolijkheid, die in hartstochtelijke driften kan ontaarden wanneer zij zich ten koste van de levenskrachten ontwikkelt. Daarom is vermindering noodzakelijk: de toorn moet door het stilhouden worden verminderd, de instincten door beperking worden beheerst. Door een zodanige besnoeiing van de lagere zielskrachten worden de hoge aanzichten van de ziel verrijkt.




het kernhexagram:

24. Fu
de Terugkeer (het Keerpunt)

6
De basistrigrammen
Een hexagram bevat veel informatie. De meest aan de oppervlakte liggende informatie vinden we als we een hexagram in twee stukjes van elk drie lijnen opdelen; we zien dan de twee zogenaamde ‘trigrammen’ waar het hexagram uit bestaat. Er is een bovenste trigram en een onderste trigram: het bovenste trigram vertelt iets over je omgeving in relatie tot je situatie; deze gaat vaak over alles buiten jou. Het onderste trigram stelt jou voor, de vraagsteller, en vertelt iets over jezelf en je eigen houding. Mocht de vraag over iets of iemand anders gaan, dan is het onderste trigram die ander en het bovenste trigram alles buiten die ander, bijvoorbeeld een beoogde zakenpartner of een doel dat bereikt wil worden. Ook staan de twee trigrammen tot elkaar als oorzaak en gevolg – het onderste trigram is dan de oorzaak, het bovenste het gevolg.
De waarde van de acht trigrammen kan moeilijk onderschat worden. Ze zijn het fundament van de Yijing, en in de huidige indeling van het boek lijkt de volgorde van de hexagrammen dan ook op geheimzinnige wijze bepaald te worden door de trigrammen waaruit de hexagrammen zijn opgebouwd. Samen met de leer van de Vijf Fasen vormen de acht trigrammen de belangrijkste kern van het Chinese gedachtegoed. Ze worden toegepast bij feng shui (de eeuwenoude leer voor de plaatsing van huis en graf), bij verschillende vormen van Chinese astrologie, de traditionele Chinese geneeskunde, en er is zelfs een vorm van verdedigingskunst, Baguazhang, die geheel is afgestemd op de acht trigrammen. Wie zich gaat verdiepen in de Chinese filosofie zal altijd de acht trigrammen en hun associaties tegenkomen. Ze worden gekoppeld aan de acht windrichtingen, aan lichaamsdelen, getallen, landkenmerken, geur, kleur en smaak, kortom, ze vormen een belangrijke bron voor het systematiseren van vele dingen.

Fu Xi 'Earlier Heaven' bagua arrangement

Bovenstaande tekst is afkomstig uit het boek van Harmen Mesker, getiteld de I Tjing stap voor stap. Dit boek vormt een voortreffelijke inleiding tot het gebruik en de interpretatie van de Yijing. Door de afbeelding van het boek aan te klikken kun je het aanschaffen.
☰ De Hemel als bovenste basistrigram:
• Wat het vraagt: neem de leiding in je situatie. Geef sturing aan anderen, zet jezelf doelbewust in om je gekozen doel te bereiken. Focus je op externe factoren die leiding nodig hebben. Maak je intentie en ideeën duidelijk. Treed krachtig en sterk op.
• Wat het laat zien: mannelijke dominantie buiten jou, een wilskrachtige persoon of omgeving, een door ratio gedreven externe factor die wil sturen. Een vaderfiguur.
• Hoe je het uit: Hemel als bovenste trigram kan betekenen dat je plannen wilt uitvoeren; je hebt ideeën en wilt iets opzetten dat erkenning in je omgeving, en wellicht in de maatschappij geeft. Je wilt geestelijke waarden uitdragen in de wereld. Je wilt iets betekenen. In het uiterste geval kan het betekenen dat je drammerig bent, en koppig.

☰ De Hemel als onderste basistrigram:
• Wat het vraagt: vind je innerlijke drijfveer. Focus op je intentie, je motivatie en je doel. Richt je op je innerlijke kracht die alles in beweging zet, de onzichtbare energie die zorgt dat de dingen lo- pen volgens jouw plan. Gebruik je hoofd, je intellect. Wees innerlijk sterk.
• Wat het laat zien: innerlijke kracht, rationaliteit en focus op aspecten in jezelf. Leiding nemen over jezelf, de spiritualiteit ach- ter je handelen.
• Hoe je het uit: een innerlijke kracht die je zelfverzekerd en beslist maakt. Je hebt energie in je, maar voelt niet direct de behoefte daar concreet iets mee te doen. Het is je drijfveer, je motivatie. Je bent je eigen leider, en onafhankelijk van anderen. In het uiterste geval kan het betekenen dat je egoïstisch bent, en een binnenvetter.

☰ De Hemel als bovenste kerntrigram:
er is een drang om als leider op te treden of om de eigen creativiteit te laten zien. Je hebt ideeën die je wilt verwezenlijken, maar ze blijven in de conceptfase.

☰ De Hemel als onderste kerntrigram:
er is een sterke vaderbinding, of binding met het vaderlijke. De inspiratie die je van binnen voelt kan niet benut worden. Je hebt een richting maar geen doel.

☰ De Hemel als omhullend trigram:
Er is een sterke, mannelijke invloed die zijn wil oplegt. De
ratio heeft de overhand. Er wordt meer gedacht in abstracte theorieën waarbij de dagelijkse praktijk niet als leidend wordt gezien. Ideeën zonder concretisering zijn een belemmerende factor.

Bovenstaande tekst is afkomstig uit het boek van Harmen Mesker, getiteld de I Tjing stap voor stap. Dit boek vormt een voortreffelijke inleiding tot het gebruik en de interpretatie van de Yijing. Door de afbeelding van het boek aan te klikken kun je het aanschaffen.


Bovenstaande tekst is afkomstig uit het boek van Harmen Mesker, getiteld de I Tjing stap voor stap. Dit boek vormt een voortreffelijke inleiding tot het gebruik en de interpretatie van de Yijing. Door de afbeelding van het boek aan te klikken kun je het aanschaffen.
het Teken:

de basistrigrammen:
   boven Trigram Gen , het Stilhouden, de berg
   beneden Trigram Dui , het Blijmoedige, het meer

de kerntrigrammen:
   boven Trigram Kun , het Ontvangende, de aarde
   beneden Trigram Zhen , het Opwindende, de donder

de omhullende trigrammen:
   boven Trigram Li , het Zich-Hechtende, het vuur
   beneden Trigram Qian , het Scheppende, de hemel

Het teken stelt een vermindering voor van het onderste trigram ten gunste van het bovenste, aangezien de derde, oorspronkelijk sterke lijn naar boven is gegaan en de oorspronkelijk zwakke bovenste lijn in haar plaats is getreden. Het onderste wordt dus ten behoeve van het bovenste verzwakt. Maar dat is in feite een vermindering van het geheel. Als men het fundament van een bouwwerk besnoeit en zijn bovenste muren versterkt, verliest het geheel aan stevigheid. Evenzo is een besnoeiing van de volkswelstand ten gunste van de regering kortweg achteruitgang. Het teken bedoelt aan te geven hoe deze welstandsverschuiving plaats kan vinden zonder dat de welstandsbronnen in het volk en zijn lagere standen erdoor uitgeput geraken.

De volgorde:
Door ontspanning gaat er altijd iets verloren. Daarom is het volgende teken: de Vermindering.

Vermengde tekens:
De hexagrammen Vermeerdering en Vermindering zijn het begin van bloei en ondergang.
 
Het hexagram bestaat uit Dui onder en Gen boven. De diepte van het meer wordt verminderd ten gunste van de top van de berg, die vermeerderd wordt. De bovenste lijn van het onderste trigram wordt verminderd ten gunste van de bovenste lijn van het bovenste trigram, die vermeerderd wordt. In beide gevallen wordt het onderste verminderd ten gunste van het bovenste, en dat betekent kortweg achteruitgang.
Als de vermindering haar doel heeft bereikt, treedt ongetwijfeld weer een bloeitijd in. Daarom is de vermindering de aanvang van de bloei, evenals de vermeerdering – door overvloed – de ondergang inleidt.

Bijgevoegde oordelen:
De Vermindering toont de cultivering van het karakter. Eerst wordt gewezen op de moeilijkheden, dan op het gemakkelijke. Daardoor wordt schade voorkomen.


het Oordeel:

损:有孚,元吉,无咎,可贞,利有攸往。曷之用,二簋可用享。

Vermindering verbonden met oprechtheid
Bewerkt verheven heil zonder blaam.
Men kan daarin standvastig zijn.
Bevorderlijk is het iets te ondernemen.
Hoe voert men dat uit?
Twee kleine schoteltjes mag men gebruiken voor het offer.



Vermindering beduidt niet onder alle omstandigheden iets slechts. Vermeerdering en vermindering komen op hun tijd. Waar het hier op aankomt is dat men de tijd begrijpt en de armoede niet door lege schijn tracht te verbloemen. Als door een tijd van geringe middelen een innerlijke waarheid tot uitdrukking komt mag men zich niet schamen voor eenvoud. Want eenvoud is dan juist datgene waardoor we de innerlijke kracht verkrijgen die ons in staat stelt iets te ondernemen. Het is van ondergeschikt belang of de uiterlijke schoonheid van de cultuur, ja zelfs de volmaaktheid van godsdienstige vormen onder de eenvoud te lijden zou hebben. Men moet van de kracht van de innerlijke gezindheid iets kunnen afnemen om er de leemten in de uiterlijke verschijning mee op te vullen. Dan vergoedt de kracht van de inhoud de eenvoud van de vorm. Voor God heeft men geen valse schijn nodig. Ook met geringe middelen kan men de gevoelens van zijn hart uitdrukken.

Commentaar op de Beslissing:

损,损下益上,其道上行。损而有孚,元吉,无咎,可贞,利有攸往。曷之用?二簋可用享;二簋应有时。损刚益柔有时,损益盈虚,与时偕行。

De Vermindering. Verminderd wordt het onderste, vermeerderd wordt het bovenste: de richting van de weg is omhoog.
‘Vermindering verbonden met oprechtheid bewerkt verheven heil zonder blaam. Men kan daarin standvastig zijn. Bevorderlijk is het, iets te ondernemen. Hoe voert men dat uit? Twee kleine schoteltjes mag men gebruiken als offer.’ De twee kleine schoteltjes zijn in overeenstemming met de tijd. Er is een tijd om het vaste te verminderen en een tijd om het weke te vermeerderen. Bij verminderen en vermeerderen, in volzijn en leeg-zijn, moet men meegaan met de tijd.



De vaste toplijn van het onderste trigram wordt verminderd, d.w.z. vervangen door een weke lijn; tegelijkertijd wordt de weke toplijn van het bovenste trigram vermeerderd, d.w.z. vervangen door een vaste lijn, die dus omhoog is gegaan. Het bovenste wordt op kosten van het onderste vermeerderd, de ondersten brengen een offer aan de heerser. Als dit offer in oprechtheid wordt gebracht, is het niet schadelijk, integendeel, het brengt welslagen en heeft louter goeds ten gevolge. Ook is zuinigheid dan geen schande. Het komt er slechts op aan, dat alles op zijn tijd geschiedt.


het Beeld:

山下有泽,损;君子以惩忿窒欲。

Onder aan de berg is het meer:
Het beeld van de Vermindering.
Zo bedwingt de edele zijn toorn en beteugelt hij zijn driften.



Het meer onder aan de berg verdampt. Daardoor vermindert het ten gunste van de berg, die door zijn vochtigheid wordt verrijkt. De berg is het beeld van eigenzinnige kracht, welke zich tot toorn kan verdichten; het meer is het beeld van de uitgelaten vrolijkheid, die in hartstochtelijke driften kan ontaarden wanneer zij zich ten koste van de levenskrachten ontwikkelt. Daarom is vermindering noodzakelijk: de toorn moet door het stilhouden worden verminderd, de instincten door beperking worden beheerst. Door een zodanige besnoeiing van de lagere zielskrachten worden de hoge aanzichten van de ziel verrijkt.


de Lijnen:


een geel blok dat aangeeft dat dit de constituerende heer van het hexagram is
上九:弗损益之,无咎,贞吉,有攸往,得臣无家。

Bovenaan een negen betekent:

Als men zonder vermindering van anderen
Zelf vermeerderd wordt,
Dan is dat geen blaam. Standvastigheid brengt heil.
Bevorderlijk is het iets te ondernemen.
Men krijgt dienaren,
Maar heeft geen afzonderlijk huis meer.



Er zijn mensen die zegen brengen over de gehele wereld. Elke machtsvermeerdering die hun ten deel valt komt alle mensen ten goede en betekent dus stellig geen vermindering voor de anderen. Door ijverig werken en volhouden heeft men succes en men vindt helpers wanneer men die nodig heeft. Wat men bewerkstelligt is echter geen voordeel voor zich alleen; het staat voor allen open en is voor iedereen toegankelijk.


een gele cirkel die aangeeft dat dit de beheersende heer van het hexagram is
六五:或益之,十朋之龟弗克违,元吉。

Zes op de vijfde plaats betekent:

Hij zal wel door iemand vermeerderd worden.
Tien paar schildpadden kunnen dat niet tegenhouden.
Verheven heil!



Als iemand door het lot voor het geluk bestemd is komt dit vast en zeker. Alle orakels, zoals men die bijvoorbeeld door schildpadschalen verkrijgt, moeten in de gunstige tekens te zijnen gunste overeenstemmen. Hij hoeft niets te vrezen, want zijn geluk is een beschikking van hogerhand.


六四:损其疾,使遄有喜,无咎。

Zes op de vierde plaats betekent:

Als men zijn gebreken vermindert,
Maakt men dat de ander ijlings komt en zich verheugt.
Geen blaam.



Vaak verhinderen onze gebreken zelfs welgezinde mensen ons te naderen. Deze gebreken worden vaak nog versterkt en erger gemaakt door de omgeving waarin wij ons bevinden. Komt men echter zover dat men het verkeerde van zijn houding inziet en zich betert, dan bevrijdt men de welgezinde vrienden van hun terughoudendheid, zodat ze des te sneller naderbij komen, tot voldoening van beide partijen.


een geel blok dat aangeeft dat dit de constituerende heer van het hexagram is
六三:三人行,则损一人;一人行,则得其友。

Zes op de derde plaats betekent:

Als drie mensen samen reizen,
Wordt hun getal met één verminderd.
Als een mens alleen reist,
Vindt hij zijn metgezel.



Waar drie te samen zijn, ontstaat jaloezie. Eén van hen zal moeten wijken. Werkelijk diepe verbondenheid is slechts tussen twee mensen mogelijk. Een eenzaam mens daarentegen vindt stellig een kameraad die hem aanvult.


九二:利贞,征凶,弗损,益之。

Negen op de tweede plaats betekent:

Bevorderlijk is standvastigheid.
Iets te ondernemen brengt onheil.
Zonder zichzelf te verminderen,
Vermag men anderen vermeerdering te brengen.



Een edel zelfbewustzijn en een ernst die ook jegens zichzelf consequent blijft vormen de gezindheid die vereist is voor het dienen van anderen. Wie zich weggooit om een hoger geplaatste ter wille te zijn vermindert zijn eigen positie doch kan de ander daardoor niet blijvend van nut zijn. Dat is verkeerd. De ander te dienen zonder zichzelf prijs te geven, dát alleen is ware dienst, en die heeft duurzame waarde.


初九:巳事遄往,无咎,酌损之。

In het begin een negen betekent:

Als de zaken klaar zijn, snel heengaan,
Dat is zonder blaam.
Maar men moet overleggen
In hoeverre men anderen mag verminderen.



Het is onzelfzuchtig en goed wanneer men het volbrengen der dringendste eigen werkzaamheden, zijn kracht in dienst van anderen stelt en zonder veel ophef of inbeelding snel helpt waar hulp nodig is. Maar de man in een hoge positie die zo wordt geholpen moet zich terdege afvragen hoeveel hij mag aannemen zonder de behulpzame dienaar of vriend in feite te benadelen. Alleen wanneer de geholpene over een zodanige fijngevoeligheid beschikt kan men zich zonder aarzeling volkomen geven.