home
mijn Vragenboek
zoek 'n hexagram stel een vraag teken 'n hexagram
wat is de Yijing? de Tien Vleugels voorwoord van Jung inleiding door Wilhelm US and UK flag over ons
steun onze site
Orakelboek
易經
het Hexagrammenboek

Als je liever handmatig het orakel wilt raadplegen of als je een bepaald hexagram willen nalezen, dan zijn de onderstaande opzoek schema's heel handig.

Orakelmunten

易經
het Hexagrammenboek

Als je liever handmatig het orakel wilt raadplegen of als je een bepaald hexagram willen nalezen, dan zijn de onderstaande opzoek schema's heel handig.






Schema 1,

Selecteer een hexagram middels de trigrammen:


Trigrammemindeling
Trigrammemindeling


Schema 2,

Kies een hexagram uit de onderstaande lijst.
De hexagrammen staan op volgorde van hun rangnummer:









24. Fu

de Terugkeer (het Keerpunt)



<
上六:迷复,凶,有灾眚。用行师,终有大败,以其国君,凶;至于十年,不克征。

Bovenaan een zes betekent:

Gemiste terugkeer. Onheil.
Ongeluk van buiten en van binnen.
Als men zo legers laat oprukken
Zal men ten slotte een nederlaag lijden,
Wat voor de heer van het land rampspoedig is.
Tien jaar lang is men niet meer tot een aanval in staat.



Als men de juiste tijd voor de ommekeer verzuimt, komt men in het ongeluk. Het ongeluk heeft zijn innerlijke oorzaak in een verkeerde houding tegenover de wereldstructuur. Het ongeluk dat van buitenaf tot ons komt, is het gevolg van deze verkeerde instelling. Wat hier geschilderd wordt, is de verstoktheid en de straf die daar op volgt.
六五:敦复,无悔。

Zes op de vijfde plaats betekent:

Grootmoedige terugkeer. Geen berouw.



Als de tijd voor de ommekeer gekomen is mag men zich niet achter kleingeestige uitvluchten verschuilen, maar moet men bij zichzelf te rade gaan en onderzoeken hoe het er van binnen uitziet. Heeft men iets verkeerds gedaan dan moet men een grootmoedig besluit nemen en zijn fouten afleggen. Dat is een weg die niemand zal berouwen.
六四:中行独复。

Zes op de vierde plaats betekent:

Te midden der anderen wandelend,
Keert men alleen terug.



Men bevindt zich in een gezelschap van onbeduidende mensen, maar men heeft innerlijk contact met een sterke en goede vriend. Dientengevolge keert men alleen om. Ofschoon er geen sprake is van loon of straf is deze terugkeer zeer zeker gunstig, want zulk een besluit ten goede wordt uiteraard beloond.
六三:频复,厉无咎。

Zes op de derde plaats betekent:

Veelvuldige terugkeer. Gevaar. Geen blaam.



Er zijn mensen van een zekere innerlijke onbestendigheid. Voor hen is aanhoudend een ommekeer van de wilsrichting noodzakelijk. In dit voortdurend zich afkeren van het goede doordat men toegeeft aan onbeheerste verlangens, en het er zich weer heen wenden doordat men een beter besluit neemt, ligt een gevaar. Maar aangezien op deze manier het kwaad althans niet tot een vaste gewoonte wordt, is het toch niet uitgesloten dat de algemene tendens erop gericht zal zijn deze fout af te leggen.
六二:休复,吉。

Zes op de tweede plaats betekent:

Rustige terugkeer. Heil!



Voor de ommekeer is altijd een besluit nodig, het is een daad van zelfoverwinning. Dit wordt vergemakkelijkt wanneer men in goed gezelschap is. Als men het over zich kan verkrijgen zijn trots opzij te zetten en het voorbeeld van goede mensen te volgen, brengt dat heil.
een gele cirkel die aangeeft dat dit de beheersende heer van het hexagram is
初九:不远复,无祗悔,元吉。

In het begin een negen betekent:

Terugkeer van geringe afstand.
Berouw is onnodig.
Groot heil!



Kleine afwijkingen van het goede zijn niet te vermijden. Men moet alleen tijdig omkeren, voordat men te ver is gegaan. Dat is vooral bij de vorming van het karakter van groot belang. Elke boze gedachte, hoe gering ook, moet meteen worden verbannen, opdat men daar niet te ver mee gaat, er zich niet in vastbijt. Zo hoeft men geen berouw te hebben, en alles gaat opperbest.
het Teken van hexagram de Terugkeer (het Keerpunt) 6is:

de basistrigrammen:
   boven Trigram Kun , het Ontvangende, de aarde
   beneden Trigram Zhen , het Opwindende, de donder

de kerntrigrammen:
   boven Trigram Kun , het Ontvangende, de aarde
   beneden Trigram Kun , het Ontvangende, de aarde

de omhullende trigrammen:
   boven Trigram Zhen , het Opwindende, de donder
   beneden Trigram Zhen , het Opwindende, de donder

De tijd van het keerpunt blijkt uit het feit dat - nadat de donkere lijnen al de lichte naar boven toe uitgedreven hebben - nu weer een lichte lijn van beneden af het teken binnentreedt. De tijd van de duisternis is voorbij. De zonnewende brengt de overwinning van het Licht. Het teken hoort bij de elfde maand, de maand van de winterzonnewende (november-december).

De volgorde:
De dingen kunnen niet voorgoed vernietigd blijven. Als het bovenste volkomen versplinterd is, komt het beneden terug. Daarom is het volgende teken: de Terugkeer.

Vermengde tekens:
Terugkeer beduidt terugkomen.

Bijgevoegde oordelen:
Het hexagram Terugkeer is de stam van het karakter. De Terugkeer is klein en toch onderscheiden van de uiterlijke dingen.
De Terugkeer dient tot zelfkennis.

Het hexagram ‘Terugkeer’ toegepast op de karaktervorming, levert verschillende suggesties op. Het licht keert weer: daarin ligt de raadgeving opgesloten, dat men goed zou doen, zich terug te wenden tot het lichte karakter van zijn oorspronkelijke innerlijke aanleg, weg van de verwarring der uiterlijkheden. Men ziet dan op de bodem van de ziel het Goddelijke-Ene. Het is weliswaar nog slechts in de kiem aanwezig, niet meer dan een begin, een mogelijkheid, maar als zodanig duidelijk onderscheiden van alle objecten. Dit Ene onderkennen betekent zichzelf onderkennen in zijn verhouding tot de kosmische krachten. Want dit Ene is de omhoogstijgende kracht van het leven in de natuur en in de mensen. Het hexagram is de omkering van het vorige, en de beweging is zeer sterk van onderen, waar het trigram Opwinding staat, naar boven gericht, dóór het trigram Kun heen, dat omlaag zinkt.
het Oordeel bij hexagram de Terugkeer (het Keerpunt) 6is:

复:亨。出入无疾,朋来无咎。反复其道,七日来复,利有攸往。

De Terugkeer. Welslagen.
Feilloos uitgaan en ingaan.
Vrienden komen zonder blaam.
Her en der gaat de weg.
Op de zevende dag komt de terugkeer.
Het is bevorderlijk een plaats te hebben
Waar men heen kan gaan.



Na een tijd van verval komt het keerpunt. Het sterke licht, dat voorheen was verjaagd, keert terug. Er is beweging. Deze beweging is echter niet geforceerd. Het bovenste teken Kun heeft als karakter de overgave. Er is dus een natuurlijke beweging, die vanzelf ontstaat. Daarom gaat de omvorming van het oude ook heel gemakkelijk. Oude dingen worden afgeschaft, nieuwe dingen worden ingevoerd; beide maatregelen zijn in overeenstemming met de tijd en hebben daardoor geen schadelijke gevolgen. Er worden verenigingen van gelijkgezinden gevormd. Maar deze aaneensluiting voltrekt zich volkomen openlijk, de tijd is er gunstig voor; daarom is er geen sprake van zelfzuchtig particularisme en worden er geen fouten gemaakt. De terugkeer ligt in de loop van de natuur. De beweging is kringvormig, de weg is in zichzelf besloten. Daarom behoeft men niet kunstmatig te overhaasten. Alles komt vanzelf als het de tijd ervoor is. Dat is de zin van hemel en aarde.
Alle bewegingen voltrekken zich in zes etappes. De zevende etappe brengt dan de terugkeer. Zo komt in de zevende maand na de zomerzonnewende (waarna het jaar bergafwaarts gaat) de winterzonnewende; evenzo komt in het zevende dubbele uur na zonsondergang de zonsopgang. Daarom is zeven het getal van het jonge licht, die ontstaat doordat de zes, het getal van de grote duisternis, met één vermeerderd wordt. Daarmee komt er beweging in de stilstand.

Commentaar op de Beslissing:

复亨;刚反,动而以顺行,是以出入无疾,朋来无咎。反复其道,七日来复,天行也。利有攸往,刚长也。复其见天地之心乎?

‘Terugkeer heeft welslagen.’
Het vaste keert terug.
Beweging en werking door overgave. Daarom is ‘uitgaan en ingaan feilloos’.
‘Vrienden komen zonder blaam. Heen en terug gaat de weg. Op de zevende dag komt de terugkeer.’
Dat is de gang van de hemel.
‘Het is bevorderlijk, een plaats te hebben waar men heen kan gaan.’
Het vaste is aan het groeien.
In het teken Terugkeer ziet men de zin van hemel en aarde.
 


In dit hexagram wordt uitgesproken, dat de lichte kracht het scheppende principe van hemel en aarde is. Het is een eeuwige kringloop, waaruit altijd weer het leven tevoorschijn komt, juist op het ogenblik, dat het volkomen overwonnen schijnt te zijn. Doordat de onderste Yang-lijn wederom zijn intrede in het teken doet, ontstaat beweging: het onderste trigram is Zhen; deze beweging werkt door overgave: het bovenste trigram is Kun, Uitgaan en ingaan zijn feilloos. De Yang-kracht is weliswaar tevoren weggegaan – vergelijk het vorige hexagram Bo – maar zij is niet heengegaan zonder sporen achter te laten: evenals een vrucht, die ter aarde valt, liet ze haar uitwerking niet na. Die uitwerking vertoont zich nu door het weer binnentreden van de Yang-lijn. De vrienden, die komen, zijn de andere Yang-lijnen, die na deze eerste in het hexagram zullen binnentreden – volgens Chengzi (1032-1085) –, ofwel de vijf Yin-lijnen, die de Yang-lijn vriendelijk tegemoetkomen. De weg van Yang gaat heen en terug, op en neer. Nadat de kracht van het lichte in het hexagram Gou (nr. 44, het Tegemoetkomen) begint af te nemen, komt zij in het hexagram Fu na zeven veranderingen terug.
‘Het is bevorderlijk, een plaats te hebben waar men heen kan gaan’, d.w.z. iets te kunnen ondernemen. Deze zinsnede komt, evenals die van de vrienden, voor in de tekst van Kun, het Ontvangende.
het Beeld van hexagram de Terugkeer (het Keerpunt) 6is:

雷在地中,复;先王以至日闭关,商旅不行,后不省方。

De donder binnen in de aarde: het beeld van het Keerpunt.
Zo sloten de oude koningen de passen
Ten tijde van de zonnewende.
Handelaren en vreemdelingen reisden niet,
En de heerser bereisde niet de provincies.



De winterzonnewende werd in China van oudsher gevierd als de rusttijd van het jaar, een gebruik dat nog altijd bewaard is gebleven in de nieuwjaarsrustdag. In de winter is de levenskracht - gesymboliseerd door het Opwindende, de Donder - nog onder de aarde. De beweging verkeert nog maar in het allereerste begin. Daarom moet men haar door rust versterken, opdat ze niet verloopt door voortijdig verbruik. Dit principe, dat men de weer opkomende kracht door rust versterkt, geldt voor alle soortgelijke situaties. De terugkeer van de gezondheid na een ziekte, het terugkerend wederzijds begrip na een vervreemding: alles moet in het eerste begin met tederheid behandeld en ontzien worden opdat de terugkeer bloesem draagt.




het kernhexagram:

2. Kun
het Ontvangende

@
De basistrigrammen
Een hexagram bevat veel informatie. De meest aan de oppervlakte liggende informatie vinden we als we een hexagram in twee stukjes van elk drie lijnen opdelen; we zien dan de twee zogenaamde ‘trigrammen’ waar het hexagram uit bestaat. Er is een bovenste trigram en een onderste trigram: het bovenste trigram vertelt iets over je omgeving in relatie tot je situatie; deze gaat vaak over alles buiten jou. Het onderste trigram stelt jou voor, de vraagsteller, en vertelt iets over jezelf en je eigen houding. Mocht de vraag over iets of iemand anders gaan, dan is het onderste trigram die ander en het bovenste trigram alles buiten die ander, bijvoorbeeld een beoogde zakenpartner of een doel dat bereikt wil worden. Ook staan de twee trigrammen tot elkaar als oorzaak en gevolg – het onderste trigram is dan de oorzaak, het bovenste het gevolg.
De waarde van de acht trigrammen kan moeilijk onderschat worden. Ze zijn het fundament van de Yijing, en in de huidige indeling van het boek lijkt de volgorde van de hexagrammen dan ook op geheimzinnige wijze bepaald te worden door de trigrammen waaruit de hexagrammen zijn opgebouwd. Samen met de leer van de Vijf Fasen vormen de acht trigrammen de belangrijkste kern van het Chinese gedachtegoed. Ze worden toegepast bij feng shui (de eeuwenoude leer voor de plaatsing van huis en graf), bij verschillende vormen van Chinese astrologie, de traditionele Chinese geneeskunde, en er is zelfs een vorm van verdedigingskunst, Baguazhang, die geheel is afgestemd op de acht trigrammen. Wie zich gaat verdiepen in de Chinese filosofie zal altijd de acht trigrammen en hun associaties tegenkomen. Ze worden gekoppeld aan de acht windrichtingen, aan lichaamsdelen, getallen, landkenmerken, geur, kleur en smaak, kortom, ze vormen een belangrijke bron voor het systematiseren van vele dingen.

Fu Xi 'Earlier Heaven' bagua arrangement

Bovenstaande tekst is afkomstig uit het boek van Harmen Mesker, getiteld de I Tjing stap voor stap. Dit boek vormt een voortreffelijke inleiding tot het gebruik en de interpretatie van de Yijing. Door de afbeelding van het boek aan te klikken kun je het aanschaffen.
☰ De Hemel als bovenste basistrigram:
• Wat het vraagt: neem de leiding in je situatie. Geef sturing aan anderen, zet jezelf doelbewust in om je gekozen doel te bereiken. Focus je op externe factoren die leiding nodig hebben. Maak je intentie en ideeën duidelijk. Treed krachtig en sterk op.
• Wat het laat zien: mannelijke dominantie buiten jou, een wilskrachtige persoon of omgeving, een door ratio gedreven externe factor die wil sturen. Een vaderfiguur.
• Hoe je het uit: Hemel als bovenste trigram kan betekenen dat je plannen wilt uitvoeren; je hebt ideeën en wilt iets opzetten dat erkenning in je omgeving, en wellicht in de maatschappij geeft. Je wilt geestelijke waarden uitdragen in de wereld. Je wilt iets betekenen. In het uiterste geval kan het betekenen dat je drammerig bent, en koppig.

☰ De Hemel als onderste basistrigram:
• Wat het vraagt: vind je innerlijke drijfveer. Focus op je intentie, je motivatie en je doel. Richt je op je innerlijke kracht die alles in beweging zet, de onzichtbare energie die zorgt dat de dingen lo- pen volgens jouw plan. Gebruik je hoofd, je intellect. Wees innerlijk sterk.
• Wat het laat zien: innerlijke kracht, rationaliteit en focus op aspecten in jezelf. Leiding nemen over jezelf, de spiritualiteit ach- ter je handelen.
• Hoe je het uit: een innerlijke kracht die je zelfverzekerd en beslist maakt. Je hebt energie in je, maar voelt niet direct de behoefte daar concreet iets mee te doen. Het is je drijfveer, je motivatie. Je bent je eigen leider, en onafhankelijk van anderen. In het uiterste geval kan het betekenen dat je egoïstisch bent, en een binnenvetter.

☰ De Hemel als bovenste kerntrigram:
er is een drang om als leider op te treden of om de eigen creativiteit te laten zien. Je hebt ideeën die je wilt verwezenlijken, maar ze blijven in de conceptfase.

☰ De Hemel als onderste kerntrigram:
er is een sterke vaderbinding, of binding met het vaderlijke. De inspiratie die je van binnen voelt kan niet benut worden. Je hebt een richting maar geen doel.

☰ De Hemel als omhullend trigram:
Er is een sterke, mannelijke invloed die zijn wil oplegt. De
ratio heeft de overhand. Er wordt meer gedacht in abstracte theorieën waarbij de dagelijkse praktijk niet als leidend wordt gezien. Ideeën zonder concretisering zijn een belemmerende factor.

Bovenstaande tekst is afkomstig uit het boek van Harmen Mesker, getiteld de I Tjing stap voor stap. Dit boek vormt een voortreffelijke inleiding tot het gebruik en de interpretatie van de Yijing. Door de afbeelding van het boek aan te klikken kun je het aanschaffen.


Bovenstaande tekst is afkomstig uit het boek van Harmen Mesker, getiteld de I Tjing stap voor stap. Dit boek vormt een voortreffelijke inleiding tot het gebruik en de interpretatie van de Yijing. Door de afbeelding van het boek aan te klikken kun je het aanschaffen.
het Teken:

de basistrigrammen:
   boven Trigram Kun , het Ontvangende, de aarde
   beneden Trigram Zhen , het Opwindende, de donder

de kerntrigrammen:
   boven Trigram Kun , het Ontvangende, de aarde
   beneden Trigram Kun , het Ontvangende, de aarde

de omhullende trigrammen:
   boven Trigram Zhen , het Opwindende, de donder
   beneden Trigram Zhen , het Opwindende, de donder

De tijd van het keerpunt blijkt uit het feit dat - nadat de donkere lijnen al de lichte naar boven toe uitgedreven hebben - nu weer een lichte lijn van beneden af het teken binnentreedt. De tijd van de duisternis is voorbij. De zonnewende brengt de overwinning van het Licht. Het teken hoort bij de elfde maand, de maand van de winterzonnewende (november-december).

De volgorde:
De dingen kunnen niet voorgoed vernietigd blijven. Als het bovenste volkomen versplinterd is, komt het beneden terug. Daarom is het volgende teken: de Terugkeer.

Vermengde tekens:
Terugkeer beduidt terugkomen.

Bijgevoegde oordelen:
Het hexagram Terugkeer is de stam van het karakter. De Terugkeer is klein en toch onderscheiden van de uiterlijke dingen.
De Terugkeer dient tot zelfkennis.

Het hexagram ‘Terugkeer’ toegepast op de karaktervorming, levert verschillende suggesties op. Het licht keert weer: daarin ligt de raadgeving opgesloten, dat men goed zou doen, zich terug te wenden tot het lichte karakter van zijn oorspronkelijke innerlijke aanleg, weg van de verwarring der uiterlijkheden. Men ziet dan op de bodem van de ziel het Goddelijke-Ene. Het is weliswaar nog slechts in de kiem aanwezig, niet meer dan een begin, een mogelijkheid, maar als zodanig duidelijk onderscheiden van alle objecten. Dit Ene onderkennen betekent zichzelf onderkennen in zijn verhouding tot de kosmische krachten. Want dit Ene is de omhoogstijgende kracht van het leven in de natuur en in de mensen. Het hexagram is de omkering van het vorige, en de beweging is zeer sterk van onderen, waar het trigram Opwinding staat, naar boven gericht, dóór het trigram Kun heen, dat omlaag zinkt.


het Oordeel:

复:亨。出入无疾,朋来无咎。反复其道,七日来复,利有攸往。

De Terugkeer. Welslagen.
Feilloos uitgaan en ingaan.
Vrienden komen zonder blaam.
Her en der gaat de weg.
Op de zevende dag komt de terugkeer.
Het is bevorderlijk een plaats te hebben
Waar men heen kan gaan.



Na een tijd van verval komt het keerpunt. Het sterke licht, dat voorheen was verjaagd, keert terug. Er is beweging. Deze beweging is echter niet geforceerd. Het bovenste teken Kun heeft als karakter de overgave. Er is dus een natuurlijke beweging, die vanzelf ontstaat. Daarom gaat de omvorming van het oude ook heel gemakkelijk. Oude dingen worden afgeschaft, nieuwe dingen worden ingevoerd; beide maatregelen zijn in overeenstemming met de tijd en hebben daardoor geen schadelijke gevolgen. Er worden verenigingen van gelijkgezinden gevormd. Maar deze aaneensluiting voltrekt zich volkomen openlijk, de tijd is er gunstig voor; daarom is er geen sprake van zelfzuchtig particularisme en worden er geen fouten gemaakt. De terugkeer ligt in de loop van de natuur. De beweging is kringvormig, de weg is in zichzelf besloten. Daarom behoeft men niet kunstmatig te overhaasten. Alles komt vanzelf als het de tijd ervoor is. Dat is de zin van hemel en aarde.
Alle bewegingen voltrekken zich in zes etappes. De zevende etappe brengt dan de terugkeer. Zo komt in de zevende maand na de zomerzonnewende (waarna het jaar bergafwaarts gaat) de winterzonnewende; evenzo komt in het zevende dubbele uur na zonsondergang de zonsopgang. Daarom is zeven het getal van het jonge licht, die ontstaat doordat de zes, het getal van de grote duisternis, met één vermeerderd wordt. Daarmee komt er beweging in de stilstand.

Commentaar op de Beslissing:

复亨;刚反,动而以顺行,是以出入无疾,朋来无咎。反复其道,七日来复,天行也。利有攸往,刚长也。复其见天地之心乎?

‘Terugkeer heeft welslagen.’
Het vaste keert terug.
Beweging en werking door overgave. Daarom is ‘uitgaan en ingaan feilloos’.
‘Vrienden komen zonder blaam. Heen en terug gaat de weg. Op de zevende dag komt de terugkeer.’
Dat is de gang van de hemel.
‘Het is bevorderlijk, een plaats te hebben waar men heen kan gaan.’
Het vaste is aan het groeien.
In het teken Terugkeer ziet men de zin van hemel en aarde.
 


In dit hexagram wordt uitgesproken, dat de lichte kracht het scheppende principe van hemel en aarde is. Het is een eeuwige kringloop, waaruit altijd weer het leven tevoorschijn komt, juist op het ogenblik, dat het volkomen overwonnen schijnt te zijn. Doordat de onderste Yang-lijn wederom zijn intrede in het teken doet, ontstaat beweging: het onderste trigram is Zhen; deze beweging werkt door overgave: het bovenste trigram is Kun, Uitgaan en ingaan zijn feilloos. De Yang-kracht is weliswaar tevoren weggegaan – vergelijk het vorige hexagram Bo – maar zij is niet heengegaan zonder sporen achter te laten: evenals een vrucht, die ter aarde valt, liet ze haar uitwerking niet na. Die uitwerking vertoont zich nu door het weer binnentreden van de Yang-lijn. De vrienden, die komen, zijn de andere Yang-lijnen, die na deze eerste in het hexagram zullen binnentreden – volgens Chengzi (1032-1085) –, ofwel de vijf Yin-lijnen, die de Yang-lijn vriendelijk tegemoetkomen. De weg van Yang gaat heen en terug, op en neer. Nadat de kracht van het lichte in het hexagram Gou (nr. 44, het Tegemoetkomen) begint af te nemen, komt zij in het hexagram Fu na zeven veranderingen terug.
‘Het is bevorderlijk, een plaats te hebben waar men heen kan gaan’, d.w.z. iets te kunnen ondernemen. Deze zinsnede komt, evenals die van de vrienden, voor in de tekst van Kun, het Ontvangende.


het Beeld:

雷在地中,复;先王以至日闭关,商旅不行,后不省方。

De donder binnen in de aarde: het beeld van het Keerpunt.
Zo sloten de oude koningen de passen
Ten tijde van de zonnewende.
Handelaren en vreemdelingen reisden niet,
En de heerser bereisde niet de provincies.



De winterzonnewende werd in China van oudsher gevierd als de rusttijd van het jaar, een gebruik dat nog altijd bewaard is gebleven in de nieuwjaarsrustdag. In de winter is de levenskracht - gesymboliseerd door het Opwindende, de Donder - nog onder de aarde. De beweging verkeert nog maar in het allereerste begin. Daarom moet men haar door rust versterken, opdat ze niet verloopt door voortijdig verbruik. Dit principe, dat men de weer opkomende kracht door rust versterkt, geldt voor alle soortgelijke situaties. De terugkeer van de gezondheid na een ziekte, het terugkerend wederzijds begrip na een vervreemding: alles moet in het eerste begin met tederheid behandeld en ontzien worden opdat de terugkeer bloesem draagt.


de Lijnen:


上六:迷复,凶,有灾眚。用行师,终有大败,以其国君,凶;至于十年,不克征。

Bovenaan een zes betekent:

Gemiste terugkeer. Onheil.
Ongeluk van buiten en van binnen.
Als men zo legers laat oprukken
Zal men ten slotte een nederlaag lijden,
Wat voor de heer van het land rampspoedig is.
Tien jaar lang is men niet meer tot een aanval in staat.



Als men de juiste tijd voor de ommekeer verzuimt, komt men in het ongeluk. Het ongeluk heeft zijn innerlijke oorzaak in een verkeerde houding tegenover de wereldstructuur. Het ongeluk dat van buitenaf tot ons komt, is het gevolg van deze verkeerde instelling. Wat hier geschilderd wordt, is de verstoktheid en de straf die daar op volgt.


六五:敦复,无悔。

Zes op de vijfde plaats betekent:

Grootmoedige terugkeer. Geen berouw.



Als de tijd voor de ommekeer gekomen is mag men zich niet achter kleingeestige uitvluchten verschuilen, maar moet men bij zichzelf te rade gaan en onderzoeken hoe het er van binnen uitziet. Heeft men iets verkeerds gedaan dan moet men een grootmoedig besluit nemen en zijn fouten afleggen. Dat is een weg die niemand zal berouwen.


六四:中行独复。

Zes op de vierde plaats betekent:

Te midden der anderen wandelend,
Keert men alleen terug.



Men bevindt zich in een gezelschap van onbeduidende mensen, maar men heeft innerlijk contact met een sterke en goede vriend. Dientengevolge keert men alleen om. Ofschoon er geen sprake is van loon of straf is deze terugkeer zeer zeker gunstig, want zulk een besluit ten goede wordt uiteraard beloond.


六三:频复,厉无咎。

Zes op de derde plaats betekent:

Veelvuldige terugkeer. Gevaar. Geen blaam.



Er zijn mensen van een zekere innerlijke onbestendigheid. Voor hen is aanhoudend een ommekeer van de wilsrichting noodzakelijk. In dit voortdurend zich afkeren van het goede doordat men toegeeft aan onbeheerste verlangens, en het er zich weer heen wenden doordat men een beter besluit neemt, ligt een gevaar. Maar aangezien op deze manier het kwaad althans niet tot een vaste gewoonte wordt, is het toch niet uitgesloten dat de algemene tendens erop gericht zal zijn deze fout af te leggen.


六二:休复,吉。

Zes op de tweede plaats betekent:

Rustige terugkeer. Heil!



Voor de ommekeer is altijd een besluit nodig, het is een daad van zelfoverwinning. Dit wordt vergemakkelijkt wanneer men in goed gezelschap is. Als men het over zich kan verkrijgen zijn trots opzij te zetten en het voorbeeld van goede mensen te volgen, brengt dat heil.


een gele cirkel die aangeeft dat dit de beheersende heer van het hexagram is
初九:不远复,无祗悔,元吉。

In het begin een negen betekent:

Terugkeer van geringe afstand.
Berouw is onnodig.
Groot heil!



Kleine afwijkingen van het goede zijn niet te vermijden. Men moet alleen tijdig omkeren, voordat men te ver is gegaan. Dat is vooral bij de vorming van het karakter van groot belang. Elke boze gedachte, hoe gering ook, moet meteen worden verbannen, opdat men daar niet te ver mee gaat, er zich niet in vastbijt. Zo hoeft men geen berouw te hebben, en alles gaat opperbest.