home
mijn Vragenboek
zoek 'n hexagram stel een vraag teken 'n hexagram
wat is de Yijing? de Tien Vleugels voorwoord van Jung inleiding door Wilhelm US and UK flag over ons
steun onze site
Orakelboek
易經
het Hexagrammenboek

Als je liever handmatig het orakel wilt raadplegen of als je een bepaald hexagram willen nalezen, dan zijn de onderstaande opzoek schema's heel handig.

Orakelmunten

易經
het Hexagrammenboek

Als je liever handmatig het orakel wilt raadplegen of als je een bepaald hexagram willen nalezen, dan zijn de onderstaande opzoek schema's heel handig.






Schema 1,

Selecteer een hexagram middels de trigrammen:


Trigrammemindeling
Trigrammemindeling


Schema 2,

Kies een hexagram uit de onderstaande lijst.
De hexagrammen staan op volgorde van hun rangnummer:









18. Gu

het Werk aan het Bedorvene



<
上九:不事王侯,高尚其事。

Bovenaan een negen betekent:

Hij dient geen koningen en vorsten;
Hij stelt zich hogere doeleinden.



Niet iedereen is verplicht zich in het wereldgebeuren te mengen. Er zijn mensen die innerlijk reeds zo ver ontwikkeld zijn dat ze het recht hebben de wereld op zijn beloop te laten zonder hervormend in het politieke leven in te grijpen. Maar dat wil niet zeggen dat ze stil moeten blijven toekijken, of alleen maar kritiek mogen uitoefenen. Alleen wanneer we ernaar streven in onszelf de hogere bestemming van de mensheid te verwezenlijken is zulk een teruggetrokken leefwijze gerechtvaardigd. Want ook al houdt de wijze zich ver van het gewoel van de wereld, hij schept desalniettemin onvergelijkelijke menselijke waarden voor de toekomst.*
__________

*: In Europa is de houding van Goethe na de Napoleontische oorlogen hiervan een voorbeeld.
een gele cirkel die aangeeft dat dit de beheersende heer van het hexagram is
六五:干父之蛊,用誉。

Zes op de vijfde plaats betekent:

In orde brengen van wat door de vader is bedorven.
Men vindt waardering.



Men ziet zich geplaatst tegenover een bederf dat in vroeger tijden door nalatigheid is ontstaan. Men bezit niet de kracht om daar alleen tegen op te treden, doch men vindt bekwame helpers, met wier steun men geen nieuw begin kan scheppen maar in elk geval een grondige hervorming tot stand brengt, hetgeen ook prijzenswaardig is.
六四:裕父之蛊,往见吝。

Zes op de vierde plaats betekent:

Dulden van wat door de vader is bedorven.
Zo voortgaande ondervindt men beschaming.



Hier doet zich de situatie voor dat iemand uit zwakheid het bederf dat uit het verleden stamt en nu aan den dag begint te treden niet stuit maar laat voortwoekeren. Als dat zo doorgaat zal beschaming het gevolg zijn.
九三:干父之蛊,小有悔,无大咎。

Negen op de derde plaats betekent:

In orde brengen van wat door de vader is bedorven.
Een weinig berouw zal er wel zijn. Geen grote blaam.



Hier wordt iemand getekend die bij het in orde brengen van wat er vroeger verkeerd is geweest, een weinig tè energiek te werk gaat. Daardoor kan het niet uitblijven dat er nu en dan kleine wrijvingen en ontstemmingen ontstaan. Al zal men daarom af en toe ook al iets te berouwen hebben, men blijft toch vrij van elke ernstige blaam.
九二:干母之蛊,不可贞。

Negen op de tweede plaats betekent:

In orde brengen van wat door de moeder is bedorven.
Men mag niet te standvastig zijn.



Het gaat hier om fouten die uit zwakheid het bederf hebben doen ontstaan. Vandaar het beeld van wat door de moeder is bedorven. Als men de zaak weer in orde wil brengen moet men in zo'n geval een zekere delicate consideratie gebruiken. Men moet geen al te drastische maatregelen willen nemen opdat men door zijn ruwheid geen wonden toebrengt.
初六:干父之蛊,有子,考无咎,厉终吉。

In het begin een zes betekent:

In orde brengen van wat door de vader is bedorven.
Als er een zoon is,
Blijft op de overleden vader geen smet rusten.
Gevaar. Ten slotte heil!



Het starre vasthouden aan de traditie heeft bederf ten gevolge gehad. Het bederf is evenwel nog niet diep ingeworteld, daarom kan het nog gemakkelijk worden hersteld. Het is ermee als met een zoon, die de ongerechtigheden delgt die onder het beheer van zijn vader zijn binnengeslopen: dan blijft op de vader geen smet rusten. Maar men mag het gevaar niet over het hoofd zien, de zaak niet te licht opvatten. Alleen wanneer men zich bewust is van het gevaar dat met elke hervorming verbonden is gaat ten slotte alles goed.
het Teken van hexagram het Werk aan het Bedorvene Gis:

de basistrigrammen:
   boven Trigram Gen , het Stilhouden, de berg
   beneden Trigram Xun , het Zachtmoedige, de wind

de kerntrigrammen:
   boven Trigram Zhen , het Opwindende, de donder
   beneden Trigram Dui , het Blijmoedige, het meer

de omhullende trigrammen:
   boven Trigram Gen , het Stilhouden, de berg
   beneden Trigram Xun , het Zachtmoedige, de wind

Het Chinese teken Gu stelt een schotel voor waarin zich wormen ontwikkelen. Dat betekent het bedorvene. Het bederf is ontstaan doordat de zachtmoedige onverschilligheid van het onderste trigram is samengekomen met de starre traagheid van het bovenste; het resultaat is lauwheid, verwaarlozing. Hier is dus sprake van schuld, en deze toestanden houden de aansporing in, dat weer goed te maken. Daarom is de betekenis van het teken niet eenvoudig 'het bedorvene', maar 'het bedorvene als taak', het 'Werk aan het Bedorvene'.

De volgorde:
Als men anderen met graagte volgt, zullen er wel zaken te regelen zijn. Daarom is het volgende teken: Werk aan het Bedorvene. Werk aan het Bedorvene wil zeggen: bezig zijn, handelen.

Vermengde tekens:
Werk aan het Bedorvene. Daarna komt er orde.
 
De structuur van het hexagram is niet gunstig: boven het drukkende van Gen, beneden het zachtmoedige, energieloze van Xun – de oudste dochter die zich met de jongste zoon afgeeft. Maar deze wantoestand is niet van blijvende aard, niet iets onherroepelijks. De kerntekens tonen een andere richting: Zhen, dat uit Dui tevoorschijn komt: deze beiden zijn in hun beweging naar boven gericht, en ondernemen energiek en vrolijk het werk van het verbeteren. Het teken is de omkering van het vorige.
het Oordeel bij hexagram het Werk aan het Bedorvene Gis:

蛊:元亨,利涉大川。先甲三日,后甲三日。

Het Werk aan het Bedorvene heeft verheven welslagen.
Het is bevorderlijk het grote water over te steken.
Vóór het beginpunt drie dagen,
Ná het beginpunt drie dagen.



Wat door schuld van mensen is bedorven, kan door werk van mensen weer worden goedgemaakt. Het is geen onverbiddelijk noodlot, zoals gedurende de tijd van de Stilstand (hexagram 12: Pi), maar misbruik van de menselijke vrijheid dat de toestand van het verderf heeft veroorzaakt. Bij het werk van de verbetering zijn de vooruitzichten dan ook gunstig, daar ze in overeenstemming zijn met de door de tijd geboden mogelijkheden. Men mag alleen niet terugschrikken voor werk en gevaar - gesymboliseerd door het oversteken van het grote water - men moet energiek aanpakken. Een eerste vereiste voor het welslagen is echter dat men alles goed overlegt. Dat is uitgedrukt in de toevoeging: 'Vóór het beginpunt drie dagen, ná het beginpunt drie dagen'. Eerst moet men de oorzaken kennen die tot het verderf hebben gevoerd, anders kan men ze niet opheffen: daarom moet men waakzaam zijn gedurende de tijd vóór het beginpunt. Vervolgens moet men zorgen dat men goed in het nieuwe gareel komt, zodat een terugval wordt vermeden: daarom moet men waakzaam zijn gedurende de tijd ná het beginpunt. In plaats van de onverschilligheid en de traagheid die tot het bederf hebben geleid moeten nu vastberadenheid en energie aan den dag treden opdat het einde gevolgd zal worden door een nieuw begin.

Commentaar op de Beslissing:

蛊,刚上而柔下,巽而止,蛊。蛊,元亨,而天下治也。利涉大川,往有事也。先甲三日,后甲三日,终则有始,天行也。

Het Werk aan het Bedorvene: het vaste is boven en het weke beneden, zachtmoedig en stilstaand: het bedorvene. ‘Het werk aan het bedorvene heeft verheven welslagen’, en de wereld komt in orde.
‘Het is bevorderlijk, het grote water over te steken.’
Bij het heengaan zal men zaken kunnen doen.
‘Vóór het beginpunt drie dagen, na het beginpunt drie dagen.’
Dat op elk einde een nieuw begin volgt, dat is de loop des hemels.
 


Uit de structuur van het hexagram en uit de eigenschappen der trigrammen wordt de naam van het hexagram verklaard. In tegenstelling met het vorige is hier het sterke, omhoogstrevende boven en het zwakke, zinkende beneden. Op deze wijze gaan de bewegingen uiteen en ontbreekt het contact. De eigenschappen der beide trigrammen zijn innerlijke zwakheid, zachtmoedig, besluiteloos zich-laten-gaan, en naar buiten stilstand: dat voert tot bederf. Maar het aldus bedorvene stelt ons tegelijkertijd voor de taak, daaraan te werken – met uitzicht op succes. Door het werk aan het bedorvene komt de wereld weer in orde. Men moet daartoe echter wel wat ondernemen. Het oversteken van het grote water wordt gesuggereerd door het onderste trigram, dat hout (vandaar: schip) en wind (vandaar: vooruitkomen) beduidt, en door het onderste kernteken Dui, het meer.
De zin: ‘Voor het beginpunt’ luidt woordelijk: ‘voor het teken jia’. Het trigram Zhen in het Oosten beduidt ‘lente’ en ‘liefde’. Het heeft het cyclische teken jia (en yi) bij zich. Jia is het beginpunt. Vóór de drie lentemaanden, waarvan de dagen, tezamen genomen, jia (en yi) heten, ligt de winter. Hier is het einde der dingen van het verleden. Na de lentemaanden komt de zomer; van de lente tot de zomer is het nieuwe begin. De woorden: ‘Voor het teken jia drie dagen, na het teken jia drie dagen’ worden dus verklaard door de woorden van de commentaar: ‘dat op elk einde een nieuw begin volgt, dat is de loop des hemels.’ Daar het in dit hexagram om intieme verhoudingen gaat, werk aan het door de ouders bedorvene, moet liefde de overhand hebben, van het begin tot aan het einde (vgl. nr. 57, Xun, het Zachtmoedige).
Bagua van de Binnenwereldlijke Rangorde van Koning Wen

Een andere verklaring volgt uit de eenvoudige beschouwing van de afgebeelde trigrammen in de Binnenwereldlijke Rangorde. Het beginpunt (jia) is Zhen. Gaan we van hier drie trigrammen terug, dan komen we bij het trigram Qian, het Scheppende. Gaan we drie trigrammen verder, dan komen we bij Kun, het Ontvangende. Qian en Kun echter zijn vader en moeder, en het teken heeft betrekking op het werk aan wat door vader en moeder is bedorven.
het Beeld van hexagram het Werk aan het Bedorvene Gis:

山下有风,蛊;君子以振民育德。

Aan de voet van de berg waait de wind:
Het beeld van het bederf.
Zo wekt de edele de mensen op en sterkt hij hun geest.



Als de wind aan de voet van de berg waait wordt hij erdoor teruggeworpen en beschadigt hij de planten. Dat houdt een aansporing tot verbetering in. Zo is het ook met de wisselvalligheden van het gemoed en van de mode: ze brengen bederf in de menselijke samenleving. Om daar een einde aan te maken moet de edele de maatschappij vernieuwen. De manieren om dat te bereiken worden eveneens uit de beide oertekens afgeleid, maar hun werkingen moeten zich in goede orde ná elkaar ontplooien. Hij moet eerst de lauwheid uit de weg ruimen door de openbare mening wakker te schudden (zoals de wind alles door elkaar schudt); daarna het karakter der mensen versterken en hen kalmeren (zoals de berg rust en voedsel geeft aan alles wat in zijn omgeving groeit).




het kernhexagram:
归妹
54. Gui Mei
het Huwende Meisje

C
De basistrigrammen
Een hexagram bevat veel informatie. De meest aan de oppervlakte liggende informatie vinden we als we een hexagram in twee stukjes van elk drie lijnen opdelen; we zien dan de twee zogenaamde ‘trigrammen’ waar het hexagram uit bestaat. Er is een bovenste trigram en een onderste trigram: het bovenste trigram vertelt iets over je omgeving in relatie tot je situatie; deze gaat vaak over alles buiten jou. Het onderste trigram stelt jou voor, de vraagsteller, en vertelt iets over jezelf en je eigen houding. Mocht de vraag over iets of iemand anders gaan, dan is het onderste trigram die ander en het bovenste trigram alles buiten die ander, bijvoorbeeld een beoogde zakenpartner of een doel dat bereikt wil worden. Ook staan de twee trigrammen tot elkaar als oorzaak en gevolg – het onderste trigram is dan de oorzaak, het bovenste het gevolg.
De waarde van de acht trigrammen kan moeilijk onderschat worden. Ze zijn het fundament van de Yijing, en in de huidige indeling van het boek lijkt de volgorde van de hexagrammen dan ook op geheimzinnige wijze bepaald te worden door de trigrammen waaruit de hexagrammen zijn opgebouwd. Samen met de leer van de Vijf Fasen vormen de acht trigrammen de belangrijkste kern van het Chinese gedachtegoed. Ze worden toegepast bij feng shui (de eeuwenoude leer voor de plaatsing van huis en graf), bij verschillende vormen van Chinese astrologie, de traditionele Chinese geneeskunde, en er is zelfs een vorm van verdedigingskunst, Baguazhang, die geheel is afgestemd op de acht trigrammen. Wie zich gaat verdiepen in de Chinese filosofie zal altijd de acht trigrammen en hun associaties tegenkomen. Ze worden gekoppeld aan de acht windrichtingen, aan lichaamsdelen, getallen, landkenmerken, geur, kleur en smaak, kortom, ze vormen een belangrijke bron voor het systematiseren van vele dingen.

Fu Xi 'Earlier Heaven' bagua arrangement

Bovenstaande tekst is afkomstig uit het boek van Harmen Mesker, getiteld de I Tjing stap voor stap. Dit boek vormt een voortreffelijke inleiding tot het gebruik en de interpretatie van de Yijing. Door de afbeelding van het boek aan te klikken kun je het aanschaffen.
☰ De Hemel als bovenste basistrigram:
• Wat het vraagt: neem de leiding in je situatie. Geef sturing aan anderen, zet jezelf doelbewust in om je gekozen doel te bereiken. Focus je op externe factoren die leiding nodig hebben. Maak je intentie en ideeën duidelijk. Treed krachtig en sterk op.
• Wat het laat zien: mannelijke dominantie buiten jou, een wilskrachtige persoon of omgeving, een door ratio gedreven externe factor die wil sturen. Een vaderfiguur.
• Hoe je het uit: Hemel als bovenste trigram kan betekenen dat je plannen wilt uitvoeren; je hebt ideeën en wilt iets opzetten dat erkenning in je omgeving, en wellicht in de maatschappij geeft. Je wilt geestelijke waarden uitdragen in de wereld. Je wilt iets betekenen. In het uiterste geval kan het betekenen dat je drammerig bent, en koppig.

☰ De Hemel als onderste basistrigram:
• Wat het vraagt: vind je innerlijke drijfveer. Focus op je intentie, je motivatie en je doel. Richt je op je innerlijke kracht die alles in beweging zet, de onzichtbare energie die zorgt dat de dingen lo- pen volgens jouw plan. Gebruik je hoofd, je intellect. Wees innerlijk sterk.
• Wat het laat zien: innerlijke kracht, rationaliteit en focus op aspecten in jezelf. Leiding nemen over jezelf, de spiritualiteit ach- ter je handelen.
• Hoe je het uit: een innerlijke kracht die je zelfverzekerd en beslist maakt. Je hebt energie in je, maar voelt niet direct de behoefte daar concreet iets mee te doen. Het is je drijfveer, je motivatie. Je bent je eigen leider, en onafhankelijk van anderen. In het uiterste geval kan het betekenen dat je egoïstisch bent, en een binnenvetter.

☰ De Hemel als bovenste kerntrigram:
er is een drang om als leider op te treden of om de eigen creativiteit te laten zien. Je hebt ideeën die je wilt verwezenlijken, maar ze blijven in de conceptfase.

☰ De Hemel als onderste kerntrigram:
er is een sterke vaderbinding, of binding met het vaderlijke. De inspiratie die je van binnen voelt kan niet benut worden. Je hebt een richting maar geen doel.

☰ De Hemel als omhullend trigram:
Er is een sterke, mannelijke invloed die zijn wil oplegt. De
ratio heeft de overhand. Er wordt meer gedacht in abstracte theorieën waarbij de dagelijkse praktijk niet als leidend wordt gezien. Ideeën zonder concretisering zijn een belemmerende factor.

Bovenstaande tekst is afkomstig uit het boek van Harmen Mesker, getiteld de I Tjing stap voor stap. Dit boek vormt een voortreffelijke inleiding tot het gebruik en de interpretatie van de Yijing. Door de afbeelding van het boek aan te klikken kun je het aanschaffen.


Bovenstaande tekst is afkomstig uit het boek van Harmen Mesker, getiteld de I Tjing stap voor stap. Dit boek vormt een voortreffelijke inleiding tot het gebruik en de interpretatie van de Yijing. Door de afbeelding van het boek aan te klikken kun je het aanschaffen.
het Teken:

de basistrigrammen:
   boven Trigram Gen , het Stilhouden, de berg
   beneden Trigram Xun , het Zachtmoedige, de wind

de kerntrigrammen:
   boven Trigram Zhen , het Opwindende, de donder
   beneden Trigram Dui , het Blijmoedige, het meer

de omhullende trigrammen:
   boven Trigram Gen , het Stilhouden, de berg
   beneden Trigram Xun , het Zachtmoedige, de wind

Het Chinese teken Gu stelt een schotel voor waarin zich wormen ontwikkelen. Dat betekent het bedorvene. Het bederf is ontstaan doordat de zachtmoedige onverschilligheid van het onderste trigram is samengekomen met de starre traagheid van het bovenste; het resultaat is lauwheid, verwaarlozing. Hier is dus sprake van schuld, en deze toestanden houden de aansporing in, dat weer goed te maken. Daarom is de betekenis van het teken niet eenvoudig 'het bedorvene', maar 'het bedorvene als taak', het 'Werk aan het Bedorvene'.

De volgorde:
Als men anderen met graagte volgt, zullen er wel zaken te regelen zijn. Daarom is het volgende teken: Werk aan het Bedorvene. Werk aan het Bedorvene wil zeggen: bezig zijn, handelen.

Vermengde tekens:
Werk aan het Bedorvene. Daarna komt er orde.
 
De structuur van het hexagram is niet gunstig: boven het drukkende van Gen, beneden het zachtmoedige, energieloze van Xun – de oudste dochter die zich met de jongste zoon afgeeft. Maar deze wantoestand is niet van blijvende aard, niet iets onherroepelijks. De kerntekens tonen een andere richting: Zhen, dat uit Dui tevoorschijn komt: deze beiden zijn in hun beweging naar boven gericht, en ondernemen energiek en vrolijk het werk van het verbeteren. Het teken is de omkering van het vorige.


het Oordeel:

蛊:元亨,利涉大川。先甲三日,后甲三日。

Het Werk aan het Bedorvene heeft verheven welslagen.
Het is bevorderlijk het grote water over te steken.
Vóór het beginpunt drie dagen,
Ná het beginpunt drie dagen.



Wat door schuld van mensen is bedorven, kan door werk van mensen weer worden goedgemaakt. Het is geen onverbiddelijk noodlot, zoals gedurende de tijd van de Stilstand (hexagram 12: Pi), maar misbruik van de menselijke vrijheid dat de toestand van het verderf heeft veroorzaakt. Bij het werk van de verbetering zijn de vooruitzichten dan ook gunstig, daar ze in overeenstemming zijn met de door de tijd geboden mogelijkheden. Men mag alleen niet terugschrikken voor werk en gevaar - gesymboliseerd door het oversteken van het grote water - men moet energiek aanpakken. Een eerste vereiste voor het welslagen is echter dat men alles goed overlegt. Dat is uitgedrukt in de toevoeging: 'Vóór het beginpunt drie dagen, ná het beginpunt drie dagen'. Eerst moet men de oorzaken kennen die tot het verderf hebben gevoerd, anders kan men ze niet opheffen: daarom moet men waakzaam zijn gedurende de tijd vóór het beginpunt. Vervolgens moet men zorgen dat men goed in het nieuwe gareel komt, zodat een terugval wordt vermeden: daarom moet men waakzaam zijn gedurende de tijd ná het beginpunt. In plaats van de onverschilligheid en de traagheid die tot het bederf hebben geleid moeten nu vastberadenheid en energie aan den dag treden opdat het einde gevolgd zal worden door een nieuw begin.

Commentaar op de Beslissing:

蛊,刚上而柔下,巽而止,蛊。蛊,元亨,而天下治也。利涉大川,往有事也。先甲三日,后甲三日,终则有始,天行也。

Het Werk aan het Bedorvene: het vaste is boven en het weke beneden, zachtmoedig en stilstaand: het bedorvene. ‘Het werk aan het bedorvene heeft verheven welslagen’, en de wereld komt in orde.
‘Het is bevorderlijk, het grote water over te steken.’
Bij het heengaan zal men zaken kunnen doen.
‘Vóór het beginpunt drie dagen, na het beginpunt drie dagen.’
Dat op elk einde een nieuw begin volgt, dat is de loop des hemels.
 


Uit de structuur van het hexagram en uit de eigenschappen der trigrammen wordt de naam van het hexagram verklaard. In tegenstelling met het vorige is hier het sterke, omhoogstrevende boven en het zwakke, zinkende beneden. Op deze wijze gaan de bewegingen uiteen en ontbreekt het contact. De eigenschappen der beide trigrammen zijn innerlijke zwakheid, zachtmoedig, besluiteloos zich-laten-gaan, en naar buiten stilstand: dat voert tot bederf. Maar het aldus bedorvene stelt ons tegelijkertijd voor de taak, daaraan te werken – met uitzicht op succes. Door het werk aan het bedorvene komt de wereld weer in orde. Men moet daartoe echter wel wat ondernemen. Het oversteken van het grote water wordt gesuggereerd door het onderste trigram, dat hout (vandaar: schip) en wind (vandaar: vooruitkomen) beduidt, en door het onderste kernteken Dui, het meer.
De zin: ‘Voor het beginpunt’ luidt woordelijk: ‘voor het teken jia’. Het trigram Zhen in het Oosten beduidt ‘lente’ en ‘liefde’. Het heeft het cyclische teken jia (en yi) bij zich. Jia is het beginpunt. Vóór de drie lentemaanden, waarvan de dagen, tezamen genomen, jia (en yi) heten, ligt de winter. Hier is het einde der dingen van het verleden. Na de lentemaanden komt de zomer; van de lente tot de zomer is het nieuwe begin. De woorden: ‘Voor het teken jia drie dagen, na het teken jia drie dagen’ worden dus verklaard door de woorden van de commentaar: ‘dat op elk einde een nieuw begin volgt, dat is de loop des hemels.’ Daar het in dit hexagram om intieme verhoudingen gaat, werk aan het door de ouders bedorvene, moet liefde de overhand hebben, van het begin tot aan het einde (vgl. nr. 57, Xun, het Zachtmoedige).
Bagua van de Binnenwereldlijke Rangorde van Koning Wen

Een andere verklaring volgt uit de eenvoudige beschouwing van de afgebeelde trigrammen in de Binnenwereldlijke Rangorde. Het beginpunt (jia) is Zhen. Gaan we van hier drie trigrammen terug, dan komen we bij het trigram Qian, het Scheppende. Gaan we drie trigrammen verder, dan komen we bij Kun, het Ontvangende. Qian en Kun echter zijn vader en moeder, en het teken heeft betrekking op het werk aan wat door vader en moeder is bedorven.


het Beeld:

山下有风,蛊;君子以振民育德。

Aan de voet van de berg waait de wind:
Het beeld van het bederf.
Zo wekt de edele de mensen op en sterkt hij hun geest.



Als de wind aan de voet van de berg waait wordt hij erdoor teruggeworpen en beschadigt hij de planten. Dat houdt een aansporing tot verbetering in. Zo is het ook met de wisselvalligheden van het gemoed en van de mode: ze brengen bederf in de menselijke samenleving. Om daar een einde aan te maken moet de edele de maatschappij vernieuwen. De manieren om dat te bereiken worden eveneens uit de beide oertekens afgeleid, maar hun werkingen moeten zich in goede orde ná elkaar ontplooien. Hij moet eerst de lauwheid uit de weg ruimen door de openbare mening wakker te schudden (zoals de wind alles door elkaar schudt); daarna het karakter der mensen versterken en hen kalmeren (zoals de berg rust en voedsel geeft aan alles wat in zijn omgeving groeit).


de Lijnen:


上九:不事王侯,高尚其事。

Bovenaan een negen betekent:

Hij dient geen koningen en vorsten;
Hij stelt zich hogere doeleinden.



Niet iedereen is verplicht zich in het wereldgebeuren te mengen. Er zijn mensen die innerlijk reeds zo ver ontwikkeld zijn dat ze het recht hebben de wereld op zijn beloop te laten zonder hervormend in het politieke leven in te grijpen. Maar dat wil niet zeggen dat ze stil moeten blijven toekijken, of alleen maar kritiek mogen uitoefenen. Alleen wanneer we ernaar streven in onszelf de hogere bestemming van de mensheid te verwezenlijken is zulk een teruggetrokken leefwijze gerechtvaardigd. Want ook al houdt de wijze zich ver van het gewoel van de wereld, hij schept desalniettemin onvergelijkelijke menselijke waarden voor de toekomst.*
__________

*: In Europa is de houding van Goethe na de Napoleontische oorlogen hiervan een voorbeeld.


een gele cirkel die aangeeft dat dit de beheersende heer van het hexagram is
六五:干父之蛊,用誉。

Zes op de vijfde plaats betekent:

In orde brengen van wat door de vader is bedorven.
Men vindt waardering.



Men ziet zich geplaatst tegenover een bederf dat in vroeger tijden door nalatigheid is ontstaan. Men bezit niet de kracht om daar alleen tegen op te treden, doch men vindt bekwame helpers, met wier steun men geen nieuw begin kan scheppen maar in elk geval een grondige hervorming tot stand brengt, hetgeen ook prijzenswaardig is.


六四:裕父之蛊,往见吝。

Zes op de vierde plaats betekent:

Dulden van wat door de vader is bedorven.
Zo voortgaande ondervindt men beschaming.



Hier doet zich de situatie voor dat iemand uit zwakheid het bederf dat uit het verleden stamt en nu aan den dag begint te treden niet stuit maar laat voortwoekeren. Als dat zo doorgaat zal beschaming het gevolg zijn.


九三:干父之蛊,小有悔,无大咎。

Negen op de derde plaats betekent:

In orde brengen van wat door de vader is bedorven.
Een weinig berouw zal er wel zijn. Geen grote blaam.



Hier wordt iemand getekend die bij het in orde brengen van wat er vroeger verkeerd is geweest, een weinig tè energiek te werk gaat. Daardoor kan het niet uitblijven dat er nu en dan kleine wrijvingen en ontstemmingen ontstaan. Al zal men daarom af en toe ook al iets te berouwen hebben, men blijft toch vrij van elke ernstige blaam.


九二:干母之蛊,不可贞。

Negen op de tweede plaats betekent:

In orde brengen van wat door de moeder is bedorven.
Men mag niet te standvastig zijn.



Het gaat hier om fouten die uit zwakheid het bederf hebben doen ontstaan. Vandaar het beeld van wat door de moeder is bedorven. Als men de zaak weer in orde wil brengen moet men in zo'n geval een zekere delicate consideratie gebruiken. Men moet geen al te drastische maatregelen willen nemen opdat men door zijn ruwheid geen wonden toebrengt.


初六:干父之蛊,有子,考无咎,厉终吉。

In het begin een zes betekent:

In orde brengen van wat door de vader is bedorven.
Als er een zoon is,
Blijft op de overleden vader geen smet rusten.
Gevaar. Ten slotte heil!



Het starre vasthouden aan de traditie heeft bederf ten gevolge gehad. Het bederf is evenwel nog niet diep ingeworteld, daarom kan het nog gemakkelijk worden hersteld. Het is ermee als met een zoon, die de ongerechtigheden delgt die onder het beheer van zijn vader zijn binnengeslopen: dan blijft op de vader geen smet rusten. Maar men mag het gevaar niet over het hoofd zien, de zaak niet te licht opvatten. Alleen wanneer men zich bewust is van het gevaar dat met elke hervorming verbonden is gaat ten slotte alles goed.