home
mijn Vragenboek
zoek 'n hexagram stel een vraag teken 'n hexagram
wat is de Yijing? de Tien Vleugels voorwoord van Jung inleiding door Wilhelm US and UK flag over ons
steun onze site
Orakelboek
易經
het Hexagrammenboek

Als je liever handmatig het orakel wilt raadplegen of als je een bepaald hexagram willen nalezen, dan zijn de onderstaande opzoek schema's heel handig.

Orakelmunten

易經
het Hexagrammenboek

Als je liever handmatig het orakel wilt raadplegen of als je een bepaald hexagram willen nalezen, dan zijn de onderstaande opzoek schema's heel handig.






Schema 1,

Selecteer een hexagram middels de trigrammen:


Trigrammemindeling
Trigrammemindeling


Schema 2,

Kies een hexagram uit de onderstaande lijst.
De hexagrammen staan op volgorde van hun rangnummer:










29. Kan

het Onpeilbare (het Water)



<
上六:系用徽纆,置于丛棘,三岁不得,凶。

Bovenaan een zes betekent:

Met koorden en touwen gebonden,
Ingesloten tussen met doornen omheinde kerkermuren;
Drie jaren vindt men de weg niet.
Onheil!



Een mens die in het uiterste gevaar van de goede weg is afgedwaald en hopeloos verstrikt is in zijn zonden heeft geen uitzicht uit het gevaar te geraken. Hij lijkt op een misdadiger, die geboeid achter met doornen omgeven kerkermuren zit.
een gele cirkel die aangeeft dat dit de beheersende heer van het hexagram is
九五:坎不盈,祗既平,无咎。

Negen op de vijfde plaats betekent:

De afgrond wordt niet overvol,
Hij wordt slechts vol tot aan de rand.
Geen blaam.



Het gevaar ontstaat doordat men te hoog wil klimmen. Het water in het ravijn hoopt zich op, maar gaat slechts tot de laagste rand om eruit te kunnen komen. Zo heeft men in gevaar ook slechts de weg van de minste weerstand te volgen, dan bereikt men zijn doel. Grote werken kunnen in zulke tijden niet tot stand worden gebracht; het is voldoende als men uit het gevaar geraakt.
六四:樽酒簋贰,用缶,纳约自牖,终无咎。

Zes op de vierde plaats betekent:

Een kruik wijn, een schaal rijst als toegift, aarden schotels,
Eenvoudig door het venster naar binnen gereikt.
Dat verdient volstrekt geen blaam.



In tijden van gevaar houden de ceremoniële vormen op. Hoofdzaak is de oprechte gezindheid. Een ambtenaar heeft gewoonlijk, voor hij geïnstalleerd wordt, bepaalde geschenken en aanbevelingen als introductie nodig. Hier is alles tot het uiterste vereenvoudigd. De geschenken zijn armoedig, er is geen bijstand of introductie, men stelt zichzelf voor; toch hoeft men zich voor dit alles niet te schamen, als men maar de eerlijke bedoeling heeft, elkaar bij te staan in het gevaar. Nog een andere gedachte wordt hier gesuggereerd. Het venster is de plaats waardoor het licht in de kamer komt. Als men in moeilijke tijden iemand wil voorlichten, moet men beginnen met wat volkomen klaar en duidelijk is, en van daaruit heel eenvoudig verder gaan.
Opmerking: De gebruikelijke vertaling: 'twee rijstschalen' werd verbeterd op grond van Chinese commentaren.
六三:来之坎坎,险且枕,入于坎窞,勿用。

Zes op de derde plaats betekent:

Voorwaarts en achterwaarts, afgrond op afgrond.
Blijf in zulk een gevaar eerst stilstaan en wacht,
Anders raak je in de afgrond in een gat.
Handel niet zo.



Elke stap voor- of achteruit is gevaarlijk. Aan ontkomen valt niet te denken. Daarom mag man zich niet laten verleiden tot daden waardoor men alleen nog dieper in het gevaar zou geraken. Hoe onaangenaam het ook is in zulk een positie te verkeren, men moet zich inhouden tot zich een uitweg voordoet.
een gele cirkel die aangeeft dat dit de beheersende heer van het hexagram is
九二:坎有险,求小得。

Negen op de tweede plaats betekent:

De afgrond is gevaarlijk.
Men moet slechts kleine dingen trachten te bereiken.



In gevaar verkerend mogen we niet zonder meer trachten er tot elke prijs uit te komen; vooreerst moeten we al blij zijn wanneer het gevaar ons niet overweldigt. We moeten rustig de tijdsomstandigheden onder ogen zien en ons tevreden stellen met kleinigheden, daar er voorlopig geen kans is op een groot succes. Ook een bron vloeit eerst maar spaarzaam, en het duurt een tijd eer ze zich een weg naar buiten baant.
初六:习坎,入于坎窞,凶。

In het begin een zes betekent:

Herhaling van het Onpeilbare.
Men geraakt in de afgrond in een gat. Onheil.



Als men gewend raakt aan het gevaar, brengt dit licht met zich mee dat ook het eigen wezen ervan doordrongen wordt. Men weet er alles van en raakt gewend aan het kwaad. Daarmee is men van de rechte weg af geraakt, en onheil is het natuurlijke gevolg.
het Teken van hexagram het Onpeilbare (het Water) 3is:

de basistrigrammen:
   boven Trigram Kan , het Onpeilbare, het water
   beneden Trigram Kan , het Onpeilbare, het water

de kerntrigrammen:
   boven Trigram Gen , het Stilhouden, de berg
   beneden Trigram Zhen , het Opwindende, de donder

de omhullende trigrammen:
   boven Trigram Kan , het Onpeilbare, het water
   beneden Trigram Kan , het Onpeilbare, het water

Dit hexagram bestaat uit de herhaling van het trigram Kan. Het is een der acht dubbeltekens. Het teken Kan betekent 'het naar binnen storten'. Een Yang-lijn is tussen twee Yin-lijnen naar binnen gestort en wordt door hen ingesloten als het water in een ravijn. Dit is de middelste zoon. Het Ontvangende heeft de middelste lijn van het Scheppende gekregen, en zo ontstaat Kan. Als beeld is het het water, en wel het water dat van boven komt, zich op de aarde voortbeweegt in rivieren en stromen, en dat alle leven op aarde wekt. In de menselijke verhoudingen stelt Kan het hart voor, de ziel, die in het lichaam is opgesloten, het lichte dat in het donkere besloten is, het verstand. De naam van het teken heeft, omdat het wordt herhaald, de toevoeging: herhaling van het gevaar. Daarmee doelt het teken op een objectieve situatie, waaraan men dient te wennen, niet op een subjectieve gezindheid. Want gevaar als subjectieve gezindheid betekent óf roekeloosheid óf arglist. Daarom wordt het gevaar ook als ravijn aangeduid, dat wil zeggen een toestand waarin men zich bevindt zoals het water in een ravijn, en waaruit men evenals het water weer tevoorschijn komt wanneer men zich op de juiste wijze gedraagt.

De volgorde:
De dingen kunnen niet voortdurend in een overwichtstoestand zijn. Daarom is het volgende teken: het Onpeilbare. Het Onpeilbare beduidt een uitdieping.

Vermengde tekens:
Het Onpeilbare is naar beneden gericht.
 
De beweging van het water gaat van boven naar beneden. Het water stamt van de aarde, bevindt zich echter aan de hemel, vandaar zijn tendens om naar beneden terug te keren.
Het hexagram is een der verdubbelde oertekens. Het heeft de middelste lijn van het Scheppende in zich en is daardoor onder de trigrammen van de Binnenwereldlijke Rangorde naar het Noorden opgerukt, waar onder de trigrammen van de Voorwereldlijke Rangorde het Scheppende zelf zijn plaats had. Daardoor staat het samen met het volgende trigram Li, dat in soortgelijke verhouding tot het Ontvangende staat als Kan tot het Scheppende, aan het einde van het eerste deel, aan welks begin het Scheppende en het Ontvangende staan.
het Oordeel bij hexagram het Onpeilbare (het Water) 3is:

坎:习坎,有孚,维心亨,行有å尚。

Het herhaalde Onpeilbare.
Als je waarachtig bent heb je welslagen in je hart,
En al wat je doet heeft succes.



Door de herhaling van het gevaar raakt men eraan gewend. Het water geeft het voorbeeld hoe men zich in zulke omstandigheden dient te gedragen. Het stroomt altijd verder en vult alle plaatsen waar het door stroomt eenvoudig op; het schrikt voor niets terug - geen gevaarlijke plek, geen val in de diepte - en verliest door niets zijn eigen essentiële aard. Onder alle omstandigheden blijft het zichzelf trouw. Zo bewerkt de waarachtigheid in moeilijke omstandigheden dat men met zijn hart tot de kern van het probleem doordringt. En als men eenmaal innerlijk de situatie meester is geworden dan loopt alles geheel vanzelf en zullen de uiterlijke handelingen tot succes leiden. In ogenblikken van gevaar gaat het er allereerst om dat we met de grootst mogelijke grondigheid te werk gaan en niets verwaarlozen; vervolgens dat wij steeds voorwaarts gaan, opdat we niet in het gevaar blijven steken en er in omkomen.
Actief gebruikt kan het gevaar een belangrijke betekenis hebben als beschermingsmaatregel. Zo heeft de hemel zijn gevaarlijke hoogte, die hem tegen elke invasiepoging beveiligt. Zo heeft de aarde haar bergen en wateren, die door hun gevaren de landen van elkaar scheiden. Evenzo wenden de heersers het gevaar aan als beschermingsmaatregel, om zich naar buiten toe tegen agressie, naar binnen toe tegen onlusten te beschermen.

Commentaar op de Beslissing:

习坎,重险也。水流而不盈,行险而不失其信。维心亨,乃以刚中也。行有尚,往有功也。天险不可升也,地险山川丘陵也,王公设险以守其国,坎之时用大矣哉!

Het herhaalde Onpeilbare is het verdubbelde gevaar. Het water stroomt en hoopt zich nergens op, het gaat door gevaarlijke plaatsen heen en verliest zijn betrouwbaarheid niet. ‘Je hebt welslagen in je hart’: want de vasten vormen het midden. ‘Wat je ook doet heeft succes’: het voortschrijden brengt werken tot stand.
Het gevaar van de hemel bestaat daarin, dat men hem niet kan beklimmen. Het gevaar van de aarde zijn de bergen en rivieren, heuvels en hoogten. De koningen en vorsten benutten het gevaar om hun rijk te beschermen. De werkingen van de tijd van het gevaar zijn waarlijk groot.
 


Het teken wordt op twee manieren verklaard:
1. De mens bevindt zich in het gevaar gelijk het water te midden van de afgrond. Dan laat het water zien, hoe men zich te gedragen heeft: het stroomt voort en hoopt zich nergens op, ook op de gevaarlijke plaatsen verliest het zijn betrouwbare aard niet. Op deze wijze wordt het gevaar overwonnen. Het trigram Kan betekent voorts het hart. In het hart is het goddelijke wezen te midden van zijn natuurlijke neigingen en eigenschappen ingesloten; daardoor loopt het gevaar, te verzinken in begeerten en hartstochten. Ook hier bestaat de overwinning van het gevaar daarin, dat men de oorspronkelijke goede aanleg weet vast te houden. Dat wordt aangeduid doordat de vaste lijnen het midden vormen. Daaruit vloeit dan voort, dat het handelen succes in het goede heeft.
2. Het gevaar dient als beschermingsmaatregel: voor de hemel, voor de aarde, voor de vorst. Het is echter nooit doel op zich zelf; daarom wordt gezegd: De werkingen van de tijd van het gevaar zijn groot.
het Beeld van hexagram het Onpeilbare (het Water) 3is:

水洊至,习坎;君子以常德行,习教事。

Het water stroomt ononderbroken en komt aan het doel:
Het beeld van het herhaalde Onpeilbare.
Zo wandelt de edele in voortdurende deugd
En wijdt hij zich aan het onderricht.



Het water bereikt zijn doel door ononderbroken te stromen. Het vult elke diepte op voordat het verder stroomt. Zo doet ook de edele. Hij hecht er waarde aan dat het goede tot een vaste karaktereigenschap wordt, en niet iets toevalligs en op-zich-zelf-staands blijft. Ook bij het onderrichten van anderen komt alles aan op consequent zijn. Want alleen door herhaling neemt de leerling de stof in zich op.




het kernhexagram:

27. Yi
de Mondhoeken (de Voeding)

R
De basistrigrammen
Een hexagram bevat veel informatie. De meest aan de oppervlakte liggende informatie vinden we als we een hexagram in twee stukjes van elk drie lijnen opdelen; we zien dan de twee zogenaamde ‘trigrammen’ waar het hexagram uit bestaat. Er is een bovenste trigram en een onderste trigram: het bovenste basistrigram vertelt iets over je omgeving in relatie tot je situatie; deze gaat vaak over alles buiten jou.



Het onderste basistrigram stelt jou voor, de vraagsteller, en vertelt iets over jezelf en je eigen houding. Mocht de vraag over iets of iemand anders gaan, dan is het onderste trigram die ander en het bovenste trigram alles buiten die ander, bijvoorbeeld een beoogde zakenpartner of een doel dat bereikt wil worden. Ook staan de twee basistrigrammen tot elkaar als oorzaak en gevolg – het onderste trigram is dan de oorzaak, het bovenste het gevolg.


De waarde van de acht trigrammen kan moeilijk onderschat worden. Ze zijn het fundament van de Yijing, en in de huidige indeling van het boek lijkt de volgorde van de hexagrammen dan ook op geheimzinnige wijze bepaald te worden door de trigrammen waaruit de hexagrammen zijn opgebouwd. Samen met de leer van de Vijf Fasen vormen de acht trigrammen de belangrijkste kern van het Chinese gedachtegoed. Ze worden toegepast bij feng shui (de eeuwenoude leer voor de plaatsing van huis en graf), bij verschillende vormen van Chinese astrologie, de traditionele Chinese geneeskunde, en er is zelfs een vorm van verdedigingskunst, Baguazhang, die geheel is afgestemd op de acht trigrammen. Wie zich gaat verdiepen in de Chinese filosofie zal altijd de acht trigrammen en hun associaties tegenkomen. Ze worden gekoppeld aan de acht windrichtingen, aan lichaamsdelen, getallen, landkenmerken, geur, kleur en smaak, kortom, ze vormen een belangrijke bron voor het systematiseren van vele dingen.

Fu Xi 'Earlier Heaven' bagua arrangement
Je kunt veel meer over de trigrammen en hun betekenis lezen in de achtste Vleugel van de Tien Vleugels, een onderdeel van de Yijing. Je vindt deze tekst hier.


Bovenstaande tekst is afkomstig uit het boek van Harmen Mesker, getiteld de I Tjing stap voor stap. Dit boek vormt een voortreffelijke inleiding tot het gebruik en de interpretatie van de Yijing. Door de afbeelding van het boek aan te klikken kun je het aanschaffen.
De kerntrigrammen
De kerntrigrammen zijn de pit of de wortel van het hexagram; deze zitten dan ook als zodanig verborgen in het binnenste van het hexagram:


Het onderste kerntrigram wordt gevormd door de 2de, 3de en 4de lijn, het bovenste kerntrigram wordt gevormd door de 3de, 4de en 5de lijn (altijd van onderaf geteld). Zij overlappen elkaar.

De betekenis van de kerntrigrammen
De eigenschappen en symboliek van de trigrammen zijn hier niet anders dan zoals bij de basistrigrammen besproken. Zij geven nu echter aan wat vóór de huidige situatie heeft plaatsgevonden. Kerntrigrammen wijzen aan welk zaadje heeft geleid tot de tegenwoordige toestand. Ook duiden ze aan wat er op onbewuste niveaus speelt: wensen, verlangens, angsten die niet worden uitgesproken. Het bovenste kerntrigram geeft aan wat onbewust leeft en graag naar buiten wil komen, het onderste kerntrigram geeft aan wat diep onbewust leeft en niet graag naar buiten wil komen. Vooral dit laatste is belangrijk, het vormt in veel gevallen de motor achter ons doen en laten.


Je kunt veel meer over de trigrammen en hun betekenis lezen in de achtste Vleugel van de Tien Vleugels, een onderdeel van de Yijing. Je vindt deze tekst hier.


De I Tjing stap voor stap

Bovenstaande tekst is afkomstig uit het boek van Harmen Mesker, getiteld de I Tjing stap voor stap. Dit boek vormt een voortreffelijke inleiding tot het gebruik en de interpretatie van de Yijing. Door de afbeelding van het boek aan te klikken kun je het aanschaffen.
Omhullende trigrammen
In veel beschrijvingen is er sprake van trigrammen waarvan de kwaliteiten ‘niet voltooid’ worden, of ‘beperkt’ of ‘belemmerd’ worden: een andere factor heeft invloed op het trigram waardoor dit zijn eigenschappen niet goed kan laten zien. Wát het trigram beïnvloedt kunnen we zien door te kijken naar de lijnen die om het kerntrigram heen zitten. Deze lijnen creëren een ander trigram wat het kerntrigram omhult en zo belemmert dat het kerntrigram zich kan uiten.

Dit ‘omhullende trigram’ wordt in het Chinees het baoti genoemd, de omhullende structuur, en de toepassing ervan komt vermoedelijk uit de koker van Lin Li (1120-1190). Zelf zegt Lin over de baoti: ‘Dit “omhullen” betekent dat het in staat is leven te geven, geboren te laten worden; “omhullen” en “leven geven” is eigenlijk één betekenis.’ (Het karakter bao ‘omhullen’ stelde oorspronkelijk een foetus in de baarmoeder voor, vandaar de verbinding tussen ‘omhullen’ en ‘leven schenken’.) De twee baoti-trigrammen beschermen de kerntrigrammen en zorgen er tegelijkertijd voor dat deze zich niet kunnen uiten, zich niet in volwassenheid kunnen tonen, omdat ze nog niet volgroeid zijn.

Er zitten twee baoti-trigrammen in het hexagram: een onderste omhullend trigram en een bovenste omhullend trigram. Ze zijn als volgt te vinden in een hexagram:

Dit hexagram heeft als onderste kerntrigram Wind . De lijnen rondom dit kerntrigram vormen het trigram Water . Water omhult zo het trigram Wind. Anders gezegd: Water zorgt ervoor dat de kwaliteiten van Wind verborgen blijven of zich niet kunnen manifesteren. Communiceren, resultaat bereiken op lange termijn, niet opgeven maar consequent doorgaan, nieuwsgierig durven zijn enzovoort worden belemmerd door onzekerheid, angsten, geen grip krijgen op de situatie, het gevoel mee te moeten stromen in een onduidelijke koers die niet een vastomlijnd doel heeft.


Het bovenste kerntrigram wordt op dezelfde manier omhuld door een ander trigram. In ditzelfde hexagram als hierboven is het bovenste kerntrigram Hemel . Dit wordt omhuld, verborgen of belemmerd door het trigram Aarde . Zo ontstaat het beeld van vernieuwing, creativiteit en scheppende kracht, leiderschap en een doelgerichte focus die worden belemmerd door passiviteit, een afwachtende houding, en in het ergste geval door lijdzaamheid. Een wilskrachtige leider die zijn plannen niet kan uitvoeren doordat het volk hem tegenwerkt.

In bovengenoemd voorbeeld zien we in totaal zes verschillende trigrammen: We hebben de basistrigrammen Berg en Meer , de kerntrigrammen Wind en Hemel , en de baoti, de omhullende trigrammen Water en Aarde . Het kan echter ook gebeuren dat een trigram vaker voorkomt in het hexagram, en dat heeft interessante consequenties.


Bij dit hexagram zien we als onderste kerntrigram het trigram Donder . Daaromheen zit als baoti het trigram Wind . Donder zit dan opgesloten in Wind: vernieuwing, een nieuwe start en snelle voortgang (Donder) worden belemmerd, tegengehouden of beschermd door een houding van ‘rustig aan dan breekt het lijntje niet’, kleine stapjes en focus op details; veel communicatie maar weinig concreet resultaat (Wind). Op deze manier zorgt Wind ervoor dat spontaniteit en zelfvernieuwing geen kans krijgen. Maar dit omhullende trigram Wind zien we ook terug als bovenste basistrigram – het trigram dat vaak de tegenpartij of de omgeving symboliseert. Het bovenste basistrigram is hier tevens het belemmerende trigram, oftewel: het is de tegenpartij, de omgeving die in dit geval de vernieuwing en een concrete doorbraak tegenhoudt.


Dat met de baoti diepzinnige inzichten kunnen worden verkregen zien we met hexagram 37. Dit hexagram heeft als onderste basistrigram Vuur . Het heeft ook Vuur als bovenste kerntrigram. Dit kerntrigram wordt op zijn beurt weer ingepakt door trigram Vuur. Als we het onderste trigram zien als de vraagsteller, die dus Vuur is, dan ontstaat de gedachte aan iemand die een heldere visie heeft, een goed beeld van de ontwikkelingen bezit, maar dit niet kan uiten. Hij wordt hierin belemmerd, maar de belemmerende factor is hijzelf: hij hecht zozeer aan zijn eigen visie dat hij niet meer objectief de waarde ervan kan beoordelen. Hij wil dat zijn visie zuiver blijft en niet wordt aangetast door indringende invloeden van buitenaf (het bovenste basistrigram Wind ). Daarom kiest hij ervoor zijn visie te beschermen door deze voor zichzelf te houden.

Je kunt veel meer over de trigrammen en hun betekenis lezen in de achtste Vleugel van de Tien Vleugels, een onderdeel van de Yijing. Je vindt deze tekst hier.


De I Tjing stap voor stap

Bovenstaande tekst is afkomstig uit het boek van Harmen Mesker, getiteld de I Tjing stap voor stap. Dit boek vormt een voortreffelijke inleiding tot het gebruik en de interpretatie van de Yijing. Door de afbeelding van het boek aan te klikken kun je het aanschaffen.
De Hemel als bovenste basistrigram:
• Wat het vraagt: neem de leiding in je situatie. Geef sturing aan anderen, zet jezelf doelbewust in om je gekozen doel te bereiken. Focus je op externe factoren die leiding nodig hebben. Maak je intentie en ideeën duidelijk. Treed krachtig en sterk op.
• Wat het laat zien: mannelijke dominantie buiten jou, een wilskrachtige persoon of omgeving, een door ratio gedreven externe factor die wil sturen. Een vaderfiguur.
• Hoe je het uit: Hemel als bovenste trigram kan betekenen dat je plannen wilt uitvoeren; je hebt ideeën en wilt iets opzetten dat erkenning in je omgeving, en wellicht in de maatschappij geeft. Je wilt geestelijke waarden uitdragen in de wereld. Je wilt iets betekenen. In het uiterste geval kan het betekenen dat je drammerig bent, en koppig.

De Hemel als onderste basistrigram:
• Wat het vraagt: vind je innerlijke drijfveer. Focus op je intentie, je motivatie en je doel. Richt je op je innerlijke kracht die alles in beweging zet, de onzichtbare energie die zorgt dat de dingen lopen volgens jouw plan. Gebruik je hoofd, je intellect. Wees innerlijk sterk.
• Wat het laat zien: innerlijke kracht, rationaliteit en focus op aspecten in jezelf. Leiding nemen over jezelf, de spiritualiteit achter je handelen.
• Hoe je het uit: een innerlijke kracht die je zelfverzekerd en beslist maakt. Je hebt energie in je, maar voelt niet direct de behoefte daar concreet iets mee te doen. Het is je drijfveer, je motivatie. Je bent je eigen leider, en onafhankelijk van anderen. In het uiterste geval kan het betekenen dat je egoïstisch bent, en een binnenvetter.

De Hemel als bovenste kerntrigram:
er is een drang om als leider op te treden of om de eigen creativiteit te laten zien. Je hebt ideeën die je wilt verwezenlijken, maar ze blijven in de conceptfase.

De Hemel als onderste kerntrigram:
er is een sterke vaderbinding, of binding met het vaderlijke. De inspiratie die je van binnen voelt kan niet benut worden. Je hebt een richting maar geen doel.

De Hemel als omhullend trigram:
Er is een sterke, mannelijke invloed die zijn wil oplegt. De ratio heeft de overhand. Er wordt meer gedacht in abstracte theorieën waarbij de dagelijkse praktijk niet als leidend wordt gezien. Ideeën zonder concretisering zijn een belemmerende factor.

Je kunt veel meer over de trigrammen en hun betekenis lezen in de achtste Vleugel van de Tien Vleugels, een onderdeel van de Yijing. Je vindt deze tekst hier.


De I Tjing stap voor stap

Bovenstaande tekst is afkomstig uit het boek van Harmen Mesker, getiteld de I Tjing stap voor stap. Dit boek vormt een voortreffelijke inleiding tot het gebruik en de interpretatie van de Yijing. Door de afbeelding van het boek aan te klikken kun je het aanschaffen.
De Aarde als bovenste basistrigram:
• Wat het vraagt: stel je open op, wees ontvankelijk voor de noden in je omgeving en verzorg deze. Stel je dienstbaar op zonder verwachtingen of oordelen te hebben over de voor je liggende arbeid. Zorg dat het werk wordt gedaan.
• Wat het laat zien: groei door de juiste voeding. Wei wu wei – doen door niets te doen: een omgeving die vanzelf vanuit openheid kan groeien naar het gewenste eindresultaat.
• Hoe je het uit: Aarde als bovenste trigram kan betekenen dat je je openstelt voor invloeden van buitenaf. Je wilt de buitenwereld ervaren, meemaken zonder die zelf te sturen. Je wilt hulpvaardig zijn, anderen ondersteunen. In het uiterste geval kan het betekenen dat je passief bent, je te veel laat leiden door je omgeving en wordt gebruikt door anderen.

De Aarde als onderste basistrigram:
• Wat het vraagt: sta open voor je innerlijke groei. Geef je eigen ideeën en intenties de ruimte om concreet te worden. Verzorg jezelf, sta open voor je eigen behoeften en richt je op de mogelijkheden die je hebt om ideeën en intenties ten uitvoer te brengen. Beantwoord innerlijke vragen zonder twijfel of oordeel.
• Wat het laat zien: de voedende ruimte in jezelf, de innerlijke moeder, je kracht om te verzorgen en vorm te geven, dienstbaar maar niet lijdzaam.
• Hoe je het uit: als onderste trigram kan Aarde betekenen dat je openstaat voor alles wat er in jezelf leeft, zonder grenzen of voorwaarden. Je accepteert je eigen karakter, emoties en handelingen zonder oordeel. Je hebt een rustige houding en hebt geen behoefte om iets te ondernemen, je laat het liever op je afkomen. In het uiterste geval kan het betekenen dat je slaaf bent van je eigen emoties, en je te veel laat leiden door je passieve kant.

De Aarde als bovenste kerntrigram:
je wilt openstaan voor je omgeving, maar weet niet goed hoe je dit moet uiten. Verzorgende kwaliteiten worden niet ingezet, het concretiseren van eerdere plannen wordt niet gerealiseerd. De ruimte die er is voor groei wordt niet benut.

De Aarde als onderste kerntrigram:
er is een sterke moederbinding, of binding met het moederlijke. Je voelt een leegte vanbinnen, een holte die zich wil opvullen. Je ervaart een passiviteit en doelloosheid en ziet geen mogelijkheden om dit op te lossen.

De Aarde als omhullend trigram:
Er is een passieve houding en de neiging de zaken op hun beloop te laten. Er is gebrek aan leiding; men wordt afgeschermd door het vrouwelijke of moederlijke, het Yin. Er is een dominante focus op het materiële, op tastbaar en aantoonbaar resultaat. Men is makkelijk beïnvloedbaar.

Je kunt veel meer over de trigrammen en hun betekenis lezen in de achtste Vleugel van de Tien Vleugels, een onderdeel van de Yijing. Je vindt deze tekst hier.


De I Tjing stap voor stap

Bovenstaande tekst is afkomstig uit het boek van Harmen Mesker, getiteld de I Tjing stap voor stap. Dit boek vormt een voortreffelijke inleiding tot het gebruik en de interpretatie van de Yijing. Door de afbeelding van het boek aan te klikken kun je het aanschaffen.
Het Meer als bovenste basistrigram:
• Wat het vraagt: positieve inzet en tevens diezelfde positiviteit vinden buiten jezelf. Wees eigengereid, maar zonder te kwetsen. Wees een voorbeeld waar anderen zich aan kunnen spiegelen.
• Wat het laat zien: de opening in de muur, de poëzie van het universele ritme, onbezorgde naïviteit in de omgang met je omgeving. Onbevangenheid die niet neergeslagen kan worden.
• Hoe je het uit: als bovenste trigram kan het Meer betekenen dat je een positieve kijk hebt op de wereld en op je situatie. Je maakt je niet werkelijk zorgen, en je wilt je onbezorgdheid graag delen met anderen. Je bent openhartig, je maakt van je hart geen moordkuil. Je bent een spiegel voor je omgeving. In het uiterste geval kan het betekenen dat je kinderlijk naïef bent, je niets aantrekt van je omgeving, en werkelijke problemen niet onder ogen durft te zien.

Het Meer als onderste basistrigram:
• Wat het vraagt: innerlijke tevredenheid. Wees je eigen bron van inspiratie en onbezorgdheid. Durf buiten je ingebouwde structuren te kijken. Focus je op onverwachte mogelijkheden die je normaliter niet snel zou benutten.
• Wat het laat zien: je innerlijke bron, de onuitputtelijke positieve kracht van je diepste wezen. De spiegel van je ziel, je unieke persoonlijkheid als drager van je kwaliteiten.
• Hoe je het uit: als onderste trigram kan het Meer betekenen dat je een rijk innerlijk leven hebt. Je bent je bewust van je gevoelens en wat ze voor je betekenen. Je hebt veel zelfvertrouwen en maakt je geen zorgen over de toekomst. Je gevoelens zijn je inspiratie, maar je loopt hier niet mee te koop. In het uiterste geval verdrink je in je eigen gevoelswereld en kunnen depressiviteit en ontkenning van je zwakkere kant het gevolg zijn.

Het Meer als bovenste kerntrigram:
er is een positief-naïeve kant die naar buiten wil. Het kind in jezelf wil gezien worden. Je hebt de behoefte om je niet te conformeren aan de verwachtingen van anderen.

Het Meer als onderste kerntrigram:
de positieve kant van je karakter is weggestopt. Je wordt onzeker van je eigen optimisme en je vraagt je wellicht af of het gerechtvaardigd is. Je bron wordt niet gevoed – je innerlijke Meer wordt geblokkeerd.

Het Meer als omhullend trigram:
Een naïeve kijk op de zaken waarbij verantwoordelijkheden worden genegeerd of ontkend houdt de vooruitgang in zijn greep. Een volwassen houding ontbreekt; de bal wordt steeds teruggekaatst. Onconventionele middelen of besluiten die buiten het vastgestelde kader vallen zijn een belemmerende factor.

Je kunt veel meer over de trigrammen en hun betekenis lezen in de achtste Vleugel van de Tien Vleugels, een onderdeel van de Yijing. Je vindt deze tekst hier.


De I Tjing stap voor stap

Bovenstaande tekst is afkomstig uit het boek van Harmen Mesker, getiteld de I Tjing stap voor stap. Dit boek vormt een voortreffelijke inleiding tot het gebruik en de interpretatie van de Yijing. Door de afbeelding van het boek aan te klikken kun je het aanschaffen.
Het Vuur als bovenste basistrigram:
• Wat het vraagt: laat je eigen waarheid zien. Wees betrokken, durf je te hechten aan dat wat transformaties teweeg kan brengen. Vertrouw op je eigen inzichten.
• Wat het laat zien: je afhankelijkheid tot je omgeving, iets buiten jezelf wat jou kan voeden zodat jij warmte terug kunt geven.
• Hoe je het uit: als bovenste trigram kan Vuur betekenen dat je waarde hecht aan de mening van anderen. Je vindt het belangrijk onrecht te bestrijden en je eigen visie hierop aan anderen te vertellen. Je voelt je thuis in groepen, en werkt graag samen. In het uiterste geval kan het betekenen dat je opdringerig bent, en bezitterig.

Het Vuur als onderste basistrigram:
• Wat het vraagt: zie je eigen waarheid onder ogen: verbind je aan dat wat jou als unieke persoon definieert en laat dit je drijfveer zijn. Wees je bewust van je innerlijke vuur, je passie.
• Wat het laat zien: de voedingsbron waar je vuurtje op brandt. Je verdedigingsmechanisme om je zachte kanten te beschermen. Je hart.
• Hoe je het uit: Vuur als onderste trigram kan betekenen dat je op zoek bent naar de waarheid in jezelf, in plaats van in je omgeving. Je eigen normen en waarden zijn belangrijker voor je dan die van de maatschappij. Je hecht aan principes, en hebt een rationele inslag. In het uiterste geval kan het betekenen dat je je eigen principes als enige en juiste waarheid ziet, en niet openstaat voor de waarheid van anderen, of dat je te zeer hecht aan je eigen geweten.

Het Vuur als bovenste kerntrigram:
je eigen inzichten komen niet naar buiten. Je hebt visie, maar ziet geen mogelijkheden om deze te delen. De waarheid zit vanbinnen, maar wil daar niet blijven. Je bent bang je te hechten, te verbinden aan dat buiten jouzelf wat je kan voeden.

Het Vuur als onderste kerntrigram:
je koestert je eigen waarheid en inzichten als een kostbare schat. De waarde ervan voor de wereld is nog niet tot je doorgedrongen. Je innerlijk Vuur kan niet groeien.

Het Vuur als omhullend trigram:
Men stelt zich afhankelijk op, is te zeer gehecht aan de eigen visie en persoonlijke beeldvorming. Men gaat prat op relaties met anderen zonder dat deze verbindingen voedend zijn in de huidige situatie. De uiterlijke vorm gaat boven de inhoudelijke functie.

Je kunt veel meer over de trigrammen en hun betekenis lezen in de achtste Vleugel van de Tien Vleugels, een onderdeel van de Yijing. Je vindt deze tekst hier.


De I Tjing stap voor stap

Bovenstaande tekst is afkomstig uit het boek van Harmen Mesker, getiteld de I Tjing stap voor stap. Dit boek vormt een voortreffelijke inleiding tot het gebruik en de interpretatie van de Yijing. Door de afbeelding van het boek aan te klikken kun je het aanschaffen.
De Wind als bovenste basistrigram:
• Wat het vraagt: concentreer je op kleine stapjes en op details. Werk op de lange termijn. Zorg voor een stappenplan dat je nauwkeurig tot op de letter kunt volgen. Communiceer; oefen op een onopvallende manier je invloed uit en zorg zo voor balans in je omgeving. Toon wilskracht. Zet de puntjes op de i.
• Wat het laat zien: ogenschijnlijk onbeduidende invloeden van buitenaf die uiteindelijk een blijvend en onomkeerbaar effect hebben. Onophoudelijke zachtmoedigheid zonder bijbedoelingen. Erosie die de hoogste bergen kan doen slijten.
• Hoe je het uit: de Wind als bovenste trigram kan betekenen dat je nieuwsgierig bent, en graag op de hoogte wilt blijven van wat er in je omgeving gebeurt. Je hebt behoefte aan uitwisseling, en bent op zoek naar evenwicht. Je hebt meer behoefte aan details dan aan de grote lijnen. In het uiterste geval kan het betekenen dat je pietluttig bent en louter kijkt naar kennis zelf dan naar de waarde ervan.

De Wind als onderste basistrigram:
• Wat het vraagt: onderwerp jezelf aan een nauwkeurig zelfonderzoek. Wees nieuwsgierig naar je eigen motivaties; creëer een innerlijke dialoog. Wees geduldig en standvastig. Geef niet op. Vraag jezelf af hoe je je eigen karakter bestendigheid kunt geven zonder het geweld aan te doen.
• Wat het laat zien: de kracht om vol te houden en je niet door tegenslagen te laten ontmoedigen. Zachtmoedigheid jegens je eigen kunnen en beperkingen. De continue zoektocht naar balans in jezelf.
• Hoe je het uit: als onderste trigram kan Wind betekenen dat je jezelf aan een grondig zelfonderzoek onderwerpt. Je bent op zoek naar de oorzaken die je hebben gemaakt tot wat je nu bent. Het ‘waarom’ is nu belangrijk voor je. Je zet door tot je de antwoorden hebt die je verlangt. In het uiterste geval kan het betekenen dat je meer kijkt naar de afzonderlijke delen van je wezen en je situatie dan naar het geheel. Ook kan het duiden op besluiteloosheid.

De Wind als bovenste kerntrigram:
je voelt de behoefte om te communiceren, maar weet je nog niet goed te uiten. Je wil kleine stapjes doen en op lange termijn een bestendig resultaat neerzetten, maar andere factoren belemmeren dit.

De Wind als onderste kerntrigram:
je mist een innerlijke dialoog, en bent niet in staat voors en tegens evenwichtig tegen elkaar af te zetten. Besluiteloosheid is het gevolg.

De Wind als omhullend trigram:
Er wordt gedraald en knopen worden niet doorgehakt. De focus ligt op communicatie en uitwisseling over en weer zonder dat hiermee iets wordt bereikt. Men is bezig met details en verliest de grote lijnen uit het oog. Wat ver weg is wordt belangrijker gevonden dan wat dichtbij is.

Je kunt veel meer over de trigrammen en hun betekenis lezen in de achtste Vleugel van de Tien Vleugels, een onderdeel van de Yijing. Je vindt deze tekst hier.


De I Tjing stap voor stap

Bovenstaande tekst is afkomstig uit het boek van Harmen Mesker, getiteld de I Tjing stap voor stap. Dit boek vormt een voortreffelijke inleiding tot het gebruik en de interpretatie van de Yijing. Door de afbeelding van het boek aan te klikken kun je het aanschaffen.
De Berg als bovenste basistrigram:
• Wat het vraagt: stel grenzen. Wees onwrikbaar, laat je niet van je stuk brengen. Houd vast aan dat wat je hebt en bescherm dat, zorg dat het niet wordt aangetast. Wees betrouwbaar en duidelijk. Rond het af.
• Wat het laat zien: een onverzettelijke macht waar je niet omheen kunt. Betrouwbaarheid die zich niet laat beïnvloeden door grillen of de waan van de dag. Een zekerheid waar je op kunt bouwen. Een gesloten en conservatieve moloch.
• Hoe je het uit: de Berg als bovenste trigram kan betekenen dat je omgeving je houvast is. Je bent praktisch ingesteld, meer een doener dan een denker, en gericht op resultaat. Je hebt één doel voor ogen en richt je daar volledig op, iets belangrijkers is er niet. Je bent standvastig en resoluut. Ook aan je omgeving maak je duidelijk wat je wilt bereiken. In het uiterste geval kan het betekenen dat je koppig bent, en meer gericht op het doel dan op de gevolgen ervan.

De Berg als onderste basistrigram:
• Wat het vraagt: keer naar binnen, sluit je af voor invloeden van buitenaf. Zet een punt achter lopende en slepende processen in jezelf, rond deze af op een manier die je rust geeft.
• Wat het laat zien: innerlijke rust. De zekerheid van een stabiel gemoed. De begrenzingen waarbinnen je geest met zelfvertrouwen kan functioneren.
• Hoe je het uit: als onderste trigram kan Berg betekenen dat je behoefte hebt aan rust, aan meditatie en beschouwing. Je bent gericht op je eigen processen en niet op die van je omgeving. Je zoekt houvast in je eigen waarden en probeert je eigen zekerheden te ontdekken. Je wilt dit zelf doen, zonder hulp van anderen. In jezelf gekeerd heb je geen behoefte aan inmenging van je omgeving. In het uiterste geval kan het betekenen dat je je volledig afzondert, en geen oog meer hebt voor de wisselwerking tussen jou en je omgeving.

De Berg als bovenste kerntrigram:
je zoekt een stiltepunt in jezelf dat je helpt om te gaan met je dagelijkse bezigheden. Je hebt een sterk meditatieve aanleg, maar wordt hierin tegengehouden. Je standvastigheid en betrouwbare instelling worden niet gezien.

De Berg ls onderste kerntrigram:
je voelt je alsof je een groot geheim in je draagt dat beschermd moet worden. Dit is je houvast, maar je voelt de dreiging van andere factoren die je innerlijke zekerheid beïnvloeden.

De Berg als omhullend trigram:
Koppigheid, een aversie tegen verandering of vernieuwing belemmert. Er is een afzijdige houding, onwil om samen te werken; men trekt zich terug in zijn eigen wereld. Er worden hindernissen gecreëerd die als doel hebben de status quo in stand te houden.

Je kunt veel meer over de trigrammen en hun betekenis lezen in de achtste Vleugel van de Tien Vleugels, een onderdeel van de Yijing. Je vindt deze tekst hier.


De I Tjing stap voor stap

Bovenstaande tekst is afkomstig uit het boek van Harmen Mesker, getiteld de I Tjing stap voor stap. Dit boek vormt een voortreffelijke inleiding tot het gebruik en de interpretatie van de Yijing. Door de afbeelding van het boek aan te klikken kun je het aanschaffen.
Het Water als bovenste basistrigram:
• Wat het vraagt: verzet je niet tegen grenzen en beperkingen die je worden opgelegd. Volg binnen de grenzen je eigen weg zonder je te bekommeren om een uiteindelijke bestemming. Accepteer dat de grillige en onzekere omstandigheden niet logisch te beredeneren zijn. Het pad dat je nu volgt doet een beroep op je vermogen om zekerheden los te laten.
• Wat het laat zien: onbetrouwbare elementen buiten jezelf waar je wil geen vat op heeft. Een situatie die onvoorspelbaar verandert. Patronen die pas zichtbaar worden als ontwikkelingen hun loop hebben gevolgd.
• Hoe je het uit: als bovenste trigram kan het aangeven dat er iets in je omgeving is, in ieder geval buiten jou, dat je onzeker maakt. Je wordt beïnvloedt door gebeurtenissen die je emotioneel raken, je betrokkenheid is groot. Je wordt voor situaties gesteld waarin van je wordt verwacht dat je keuzes maakt, terwijl de keuzes wellicht voor jou niet altijd duidelijk zijn. In het uiterste geval kan het betekenen dat door invloeden van buitenaf je beslissingsvaardigheid wordt aangetast, en je de omgeving als bedreigend ervaart.

Het Water als onderste basistrigram:
• Wat het vraagt: zie je angsten, twijfels en onzekerheden onder ogen. Zorg dat je emoties vrijelijk kunnen stromen. Vind de innerlijke reis die noch doel noch einde heeft, maar een essentieel onderdeel is van je wezen.
• Wat het laat zien: het onbewuste en onbenoembare gedeelte van je ziel. Het vormloze dat zich aanpast aan de grenzen van het
gevormde karakter.
• Hoe het zich uit: het Water als onderste trigram kan aangeven
dat je twijfelt over de weg die je wilt gaan en over het doel dat je wilt bereiken. Je wordt beïnvloed door gevoelens waarvan je de oorsprong niet weet en bent onzeker over je eigen motivaties. In het uiterste geval kan het betekenen dat je depressief bent, en geen mogelijkheden ziet om te bereiken wat je wilt.

Het Water als bovenste kerntrigram:
je hebt angsten of twijfels die af en toe aan de oppervlakte komen. Je omgeving ziet het echter niet altijd. Je hebt een vrije geest die ongebonden wil zijn en risico’s wil nemen, maar je wordt hierin tegengehouden.

Het Water als onderste kerntrigram:
je onderbewuste houdt je vooral ’s nachts bezig; overdag ziet het geen kans naar de oppervlakte te komen. Dromen zijn veelal de uitlaatklep. Emoties roeren zich, maar hun relevantie en betekenis zijn voor jou volstrekt onduidelijk.

Het Water als omhullend trigram:
De angst en emotie regeren. Een stuurloze, onzekere houding zonder concreet gekozen doel bepaalt de voortgang. Inferieure elementen met heimelijke of zelfs slechte bedoelingen zijn een remmende factor. Er is gebrek aan zekerheid, er is geen duidelijke visie of beleid.

Je kunt veel meer over de trigrammen en hun betekenis lezen in de achtste Vleugel van de Tien Vleugels, een onderdeel van de Yijing. Je vindt deze tekst hier.


De I Tjing stap voor stap

Bovenstaande tekst is afkomstig uit het boek van Harmen Mesker, getiteld de I Tjing stap voor stap. Dit boek vormt een voortreffelijke inleiding tot het gebruik en de interpretatie van de Yijing. Door de afbeelding van het boek aan te klikken kun je het aanschaffen.
De Donder als bovenste basistrigram:
• Wat het vraagt: onderneem direct actie. Maak je ruwe plannen kenbaar. Laat je horen. De vuist op tafel. Maak een nieuwe start, kijk niet terug. Laat je inspireren door je omgeving. Wees resoluut, laat je niet leiden door mogelijke consequenties. Handel volgens je intuïtie.
• Wat het laat zien: onverwachte en schokkende veranderingen. Een omgeving die rebelleert, die de gevestigde orde omverwerpt.
• Hoe je het uit: als bovenste trigram kan Donder betekenen dat er in je omgeving grote en snelle veranderingen plaatsvinden. Je ziet omwentelingen en revoluties plaatsvinden, of zou deze graag zelf willen bewerkstelligen. Wat er nu gebeurt zou je graag radicaal willen omgooien. Kalme stappen zijn er nu niet bij. In het uiterste geval kan het betekenen dat je als een olifant door de porseleinkast dendert, en de gevolgen van je acties op lange termijn niet meer ziet.

De Donder als onderste basistrigram:
• Wat het vraagt: schuif oude inzichten aan de kant. Vernieuw jezelf, laat het verleden los. Kijk vooruit, maak een nieuw begin en neem dit besluit zonder de verwachting dat er direct tot actie moet worden overgegaan. Hak die knoop door.
• Wat het laat zien: het wakker schuddende inzicht. Het zonlicht van de dageraad. Satori.
• Hoe je het uit: Donder als onderste trigram kan betekenen dat er grote omwentelingen in jezelf plaatsvinden. Je bent een wervelstorm van energie die alles wat je voor zeker aanneemt omverhaalt. Je staat voor een nieuwe periode in je leven, en wilt breken met oude gewoonten. In het uiterste geval kan het betekenen dat je jezelf aan het opblazen bent en bezig bent met zelfdestructie. Je wilt te snel verandering.

De Donder als bovenste kerntrigram:
je voelt een stevige drang tot actie, tot presteren en vernieuwing, een nieuwe start, maar wordt hierin belemmerd. Je sterke intuïtie vindt geen ontvangst in je omgeving.

De Donder als onderste kerntrigram:
je wordt gedreven door een primaire kracht: spontaniteit is je drijfveer, maar deze wordt belemmerd. Je wilt jezelf vernieuwen maar weet niet hoe.

De Donder als omhullend trigram:
Men wil een (te) snelle vooruitgang; de wens of eis tot radicale vernieuwing zonder rekening te houden met de gevolgen bepaalt de situatie. Er zijn agressieve en rigoureuze krachten aan het werk die liever een revolutie zien dan dat de huidige conditie gehandhaafd wordt.

Je kunt veel meer over de trigrammen en hun betekenis lezen in de achtste Vleugel van de Tien Vleugels, een onderdeel van de Yijing. Je vindt deze tekst hier.


De I Tjing stap voor stap

Bovenstaande tekst is afkomstig uit het boek van Harmen Mesker, getiteld de I Tjing stap voor stap. Dit boek vormt een voortreffelijke inleiding tot het gebruik en de interpretatie van de Yijing. Door de afbeelding van het boek aan te klikken kun je het aanschaffen.
het Teken:

de basistrigrammen:
   boven Trigram Kan , het Onpeilbare, het water
   beneden Trigram Kan , het Onpeilbare, het water

de kerntrigrammen:
   boven Trigram Gen , het Stilhouden, de berg
   beneden Trigram Zhen , het Opwindende, de donder

de omhullende trigrammen:
   boven Trigram Kan , het Onpeilbare, het water
   beneden Trigram Kan , het Onpeilbare, het water

Dit hexagram bestaat uit de herhaling van het trigram Kan. Het is een der acht dubbeltekens. Het teken Kan betekent 'het naar binnen storten'. Een Yang-lijn is tussen twee Yin-lijnen naar binnen gestort en wordt door hen ingesloten als het water in een ravijn. Dit is de middelste zoon. Het Ontvangende heeft de middelste lijn van het Scheppende gekregen, en zo ontstaat Kan. Als beeld is het het water, en wel het water dat van boven komt, zich op de aarde voortbeweegt in rivieren en stromen, en dat alle leven op aarde wekt. In de menselijke verhoudingen stelt Kan het hart voor, de ziel, die in het lichaam is opgesloten, het lichte dat in het donkere besloten is, het verstand. De naam van het teken heeft, omdat het wordt herhaald, de toevoeging: herhaling van het gevaar. Daarmee doelt het teken op een objectieve situatie, waaraan men dient te wennen, niet op een subjectieve gezindheid. Want gevaar als subjectieve gezindheid betekent óf roekeloosheid óf arglist. Daarom wordt het gevaar ook als ravijn aangeduid, dat wil zeggen een toestand waarin men zich bevindt zoals het water in een ravijn, en waaruit men evenals het water weer tevoorschijn komt wanneer men zich op de juiste wijze gedraagt.

De volgorde:
De dingen kunnen niet voortdurend in een overwichtstoestand zijn. Daarom is het volgende teken: het Onpeilbare. Het Onpeilbare beduidt een uitdieping.

Vermengde tekens:
Het Onpeilbare is naar beneden gericht.
 
De beweging van het water gaat van boven naar beneden. Het water stamt van de aarde, bevindt zich echter aan de hemel, vandaar zijn tendens om naar beneden terug te keren.
Het hexagram is een der verdubbelde oertekens. Het heeft de middelste lijn van het Scheppende in zich en is daardoor onder de trigrammen van de Binnenwereldlijke Rangorde naar het Noorden opgerukt, waar onder de trigrammen van de Voorwereldlijke Rangorde het Scheppende zelf zijn plaats had. Daardoor staat het samen met het volgende trigram Li, dat in soortgelijke verhouding tot het Ontvangende staat als Kan tot het Scheppende, aan het einde van het eerste deel, aan welks begin het Scheppende en het Ontvangende staan.


het Oordeel:

坎:习坎,有孚,维心亨,行有å尚。

Het herhaalde Onpeilbare.
Als je waarachtig bent heb je welslagen in je hart,
En al wat je doet heeft succes.



Door de herhaling van het gevaar raakt men eraan gewend. Het water geeft het voorbeeld hoe men zich in zulke omstandigheden dient te gedragen. Het stroomt altijd verder en vult alle plaatsen waar het door stroomt eenvoudig op; het schrikt voor niets terug - geen gevaarlijke plek, geen val in de diepte - en verliest door niets zijn eigen essentiële aard. Onder alle omstandigheden blijft het zichzelf trouw. Zo bewerkt de waarachtigheid in moeilijke omstandigheden dat men met zijn hart tot de kern van het probleem doordringt. En als men eenmaal innerlijk de situatie meester is geworden dan loopt alles geheel vanzelf en zullen de uiterlijke handelingen tot succes leiden. In ogenblikken van gevaar gaat het er allereerst om dat we met de grootst mogelijke grondigheid te werk gaan en niets verwaarlozen; vervolgens dat wij steeds voorwaarts gaan, opdat we niet in het gevaar blijven steken en er in omkomen.
Actief gebruikt kan het gevaar een belangrijke betekenis hebben als beschermingsmaatregel. Zo heeft de hemel zijn gevaarlijke hoogte, die hem tegen elke invasiepoging beveiligt. Zo heeft de aarde haar bergen en wateren, die door hun gevaren de landen van elkaar scheiden. Evenzo wenden de heersers het gevaar aan als beschermingsmaatregel, om zich naar buiten toe tegen agressie, naar binnen toe tegen onlusten te beschermen.

Commentaar op de Beslissing:

习坎,重险也。水流而不盈,行险而不失其信。维心亨,乃以刚中也。行有尚,往有功也。天险不可升也,地险山川丘陵也,王公设险以守其国,坎之时用大矣哉!

Het herhaalde Onpeilbare is het verdubbelde gevaar. Het water stroomt en hoopt zich nergens op, het gaat door gevaarlijke plaatsen heen en verliest zijn betrouwbaarheid niet. ‘Je hebt welslagen in je hart’: want de vasten vormen het midden. ‘Wat je ook doet heeft succes’: het voortschrijden brengt werken tot stand.
Het gevaar van de hemel bestaat daarin, dat men hem niet kan beklimmen. Het gevaar van de aarde zijn de bergen en rivieren, heuvels en hoogten. De koningen en vorsten benutten het gevaar om hun rijk te beschermen. De werkingen van de tijd van het gevaar zijn waarlijk groot.
 


Het teken wordt op twee manieren verklaard:
1. De mens bevindt zich in het gevaar gelijk het water te midden van de afgrond. Dan laat het water zien, hoe men zich te gedragen heeft: het stroomt voort en hoopt zich nergens op, ook op de gevaarlijke plaatsen verliest het zijn betrouwbare aard niet. Op deze wijze wordt het gevaar overwonnen. Het trigram Kan betekent voorts het hart. In het hart is het goddelijke wezen te midden van zijn natuurlijke neigingen en eigenschappen ingesloten; daardoor loopt het gevaar, te verzinken in begeerten en hartstochten. Ook hier bestaat de overwinning van het gevaar daarin, dat men de oorspronkelijke goede aanleg weet vast te houden. Dat wordt aangeduid doordat de vaste lijnen het midden vormen. Daaruit vloeit dan voort, dat het handelen succes in het goede heeft.
2. Het gevaar dient als beschermingsmaatregel: voor de hemel, voor de aarde, voor de vorst. Het is echter nooit doel op zich zelf; daarom wordt gezegd: De werkingen van de tijd van het gevaar zijn groot.


het Beeld:

水洊至,习坎;君子以常德行,习教事。

Het water stroomt ononderbroken en komt aan het doel:
Het beeld van het herhaalde Onpeilbare.
Zo wandelt de edele in voortdurende deugd
En wijdt hij zich aan het onderricht.



Het water bereikt zijn doel door ononderbroken te stromen. Het vult elke diepte op voordat het verder stroomt. Zo doet ook de edele. Hij hecht er waarde aan dat het goede tot een vaste karaktereigenschap wordt, en niet iets toevalligs en op-zich-zelf-staands blijft. Ook bij het onderrichten van anderen komt alles aan op consequent zijn. Want alleen door herhaling neemt de leerling de stof in zich op.


de Lijnen:


上六:系用徽纆,置于丛棘,三岁不得,凶。

Bovenaan een zes betekent:

Met koorden en touwen gebonden,
Ingesloten tussen met doornen omheinde kerkermuren;
Drie jaren vindt men de weg niet.
Onheil!



Een mens die in het uiterste gevaar van de goede weg is afgedwaald en hopeloos verstrikt is in zijn zonden heeft geen uitzicht uit het gevaar te geraken. Hij lijkt op een misdadiger, die geboeid achter met doornen omgeven kerkermuren zit.


een gele cirkel die aangeeft dat dit de beheersende heer van het hexagram is
九五:坎不盈,祗既平,无咎。

Negen op de vijfde plaats betekent:

De afgrond wordt niet overvol,
Hij wordt slechts vol tot aan de rand.
Geen blaam.



Het gevaar ontstaat doordat men te hoog wil klimmen. Het water in het ravijn hoopt zich op, maar gaat slechts tot de laagste rand om eruit te kunnen komen. Zo heeft men in gevaar ook slechts de weg van de minste weerstand te volgen, dan bereikt men zijn doel. Grote werken kunnen in zulke tijden niet tot stand worden gebracht; het is voldoende als men uit het gevaar geraakt.


六四:樽酒簋贰,用缶,纳约自牖,终无咎。

Zes op de vierde plaats betekent:

Een kruik wijn, een schaal rijst als toegift, aarden schotels,
Eenvoudig door het venster naar binnen gereikt.
Dat verdient volstrekt geen blaam.



In tijden van gevaar houden de ceremoniële vormen op. Hoofdzaak is de oprechte gezindheid. Een ambtenaar heeft gewoonlijk, voor hij geïnstalleerd wordt, bepaalde geschenken en aanbevelingen als introductie nodig. Hier is alles tot het uiterste vereenvoudigd. De geschenken zijn armoedig, er is geen bijstand of introductie, men stelt zichzelf voor; toch hoeft men zich voor dit alles niet te schamen, als men maar de eerlijke bedoeling heeft, elkaar bij te staan in het gevaar. Nog een andere gedachte wordt hier gesuggereerd. Het venster is de plaats waardoor het licht in de kamer komt. Als men in moeilijke tijden iemand wil voorlichten, moet men beginnen met wat volkomen klaar en duidelijk is, en van daaruit heel eenvoudig verder gaan.
Opmerking: De gebruikelijke vertaling: 'twee rijstschalen' werd verbeterd op grond van Chinese commentaren.


六三:来之坎坎,险且枕,入于坎窞,勿用。

Zes op de derde plaats betekent:

Voorwaarts en achterwaarts, afgrond op afgrond.
Blijf in zulk een gevaar eerst stilstaan en wacht,
Anders raak je in de afgrond in een gat.
Handel niet zo.



Elke stap voor- of achteruit is gevaarlijk. Aan ontkomen valt niet te denken. Daarom mag man zich niet laten verleiden tot daden waardoor men alleen nog dieper in het gevaar zou geraken. Hoe onaangenaam het ook is in zulk een positie te verkeren, men moet zich inhouden tot zich een uitweg voordoet.


een gele cirkel die aangeeft dat dit de beheersende heer van het hexagram is
九二:坎有险,求小得。

Negen op de tweede plaats betekent:

De afgrond is gevaarlijk.
Men moet slechts kleine dingen trachten te bereiken.



In gevaar verkerend mogen we niet zonder meer trachten er tot elke prijs uit te komen; vooreerst moeten we al blij zijn wanneer het gevaar ons niet overweldigt. We moeten rustig de tijdsomstandigheden onder ogen zien en ons tevreden stellen met kleinigheden, daar er voorlopig geen kans is op een groot succes. Ook een bron vloeit eerst maar spaarzaam, en het duurt een tijd eer ze zich een weg naar buiten baant.


初六:习坎,入于坎窞,凶。

In het begin een zes betekent:

Herhaling van het Onpeilbare.
Men geraakt in de afgrond in een gat. Onheil.



Als men gewend raakt aan het gevaar, brengt dit licht met zich mee dat ook het eigen wezen ervan doordrongen wordt. Men weet er alles van en raakt gewend aan het kwaad. Daarmee is men van de rechte weg af geraakt, en onheil is het natuurlijke gevolg.

















































Kom je ook naar het
Yijing Symposium 2019?

De Stichting Yijing Studies organiseert weer een landelijke bijeenkomst voor Nederland en Vlaanderen.

Dit jaar is het onderwerp: de Yijing in de TCM praktijk

Het vindt plaats op 16 juni aanstaande in Amsterdam.


Voor meer informatie klik hier.




het logo van Stichting Yijing Studies