home
mijn Vragenboek
zoek 'n hexagram stel een vraag teken 'n hexagram
wat is de Yijing? de Tien Vleugels voorwoord van Jung inleiding door Wilhelm US and UK flag over ons
steun onze site
Orakelboek
易經
het Hexagrammenboek

Als je liever handmatig het orakel wilt raadplegen of als je een bepaald hexagram willen nalezen, dan zijn de onderstaande opzoek schema's heel handig.

Orakelmunten

易經
het Hexagrammenboek

Als je liever handmatig het orakel wilt raadplegen of als je een bepaald hexagram willen nalezen, dan zijn de onderstaande opzoek schema's heel handig.






Schema 1,

Selecteer een hexagram middels de trigrammen:


Trigrammemindeling
Trigrammemindeling


Schema 2,

Kies een hexagram uit de onderstaande lijst.
De hexagrammen staan op volgorde van hun rangnummer:









7. Shi

het Leger



<
上六:大君有命,开国承家,小人勿用。

Bovenaan een zes betekent:

De grote vorst vaardigt bevelen uit,
Sticht staten, geeft families leenbezit;
Gemene mensen moet men niet gebruiken.



Men heeft de oorlog gewonnen. De overwinning is behaald, de koning verdeelt onder zijn getrouwen leengoederen en familiebezit. Daarbij is het echter van belang dat mensen, die zulks niet waard zijn, geen machtspositie verkrijgen. Als ze hebben meegeholpen moet men hen liever schadeloos stellen met geld. Maar men mag hun geen grondgebied en souvereine rechten verlenen, opdat ze geen misbruik maken van hun macht.
een gele cirkel die aangeeft dat dit de beheersende heer van het hexagram is
六五:田有禽,利执言,无咎。长子帅师,弟子舆尸,贞凶。

Zes op de vijfde plaats betekent:

In het veld is wild. Het is bevorderlijk het te vangen.
Zonder blaam.
De oudste voere het leger aan.
De jongere rijdt met lijken,
Dan brengt standvastigheid onheil.



Het wild is in het veld, dat wil zeggen het heeft zijn gewone verblijfplaats, het bos, verlaten en is verwoestend de velden binnengedrongen. Dat duidt op een binnenvallen van de vijand. In dit geval zijn energieke maatregelen tot bestraffing volkomen gerechtvaardigd. Alleen moet de strijd volgens de regelen van de kunst worden gevoerd. Het mag geen woeste chaos worden, waarin ieder zich op zijn eigen houtje weert - dat zou ondanks de grootste doorzetting en dapperheid tot een catastrofe leiden. Het leger heeft een ervaren aanvoerder nodig. Er moet oorlog worden gevoerd. De massa mag niet eenvoudig maar doodslaan wat ze in handen krijgt, anders lijdt men een nederlaag, en ondanks alle standvastigheid dreigt dan onheil.
六四:师左次,无咎。

Zes op de vierde plaats betekent:

Het leger trekt zich terug. Geen blaam.



Als men een overmachtige vijand tegenover zich vindt, men niet de geringste kans heeft de overwinning in de strijd te behalen, dan is een geordende terugtocht het enig juiste, aangezien daardoor het leger voor nederlaag en vernietiging wordt gespaard. Het is geenszins een teken van moed of kracht om onder hopeloze omstandigheden de strijd te willen aanbinden.
六三:师或舆尸,凶。

Zes op de derde plaats betekent:

Het leger voert wellicht lijken mee in de wagen. Onheil!



De ene verklaring wijst op een nederlaag tengevolge van de omstandigheid dat een ander dan de bevoegde aanvoerder zich met het commando gaat bemoeien. De andere verklaring komt in wezen op hetzelfde neer, alleen wordt de uitdrukking 'lijken in de wagen meevoeren' hier anders uitgelegd. Bij begrafenissen en dodenoffers was het in China de gewoonte dat de afgestorvene voor wie geofferd werd vertegenwoordigd werd door een knaap uit zijn familie, die op de plaats van het lijk zat en in plaats van de afgestorvene werd geëerd. Daaraan ontleent deze verklaring de betekenis, dat op de wagen een 'lijk-knaap' zit, dat wil zeggen: dat de autoriteit niet van de bevoegde ambtenaren uitgaat, maar dat anderen zich die aanmatigen. Misschien kan men de gehele moeilijkheid omzeilen door aan te nemen dat er een schrijffout is ingeslopen (fán 凡 = alle, voor shī 尸 = lijk). Dan zou de betekenis ongetwijfeld zijn: Als in het leger de massa de baas speelt (op de wagen rijdt), dan is dat rampspoedig.
een gele cirkel die aangeeft dat dit de beheersende heer van het hexagram is
九二:在师中吉,无咎,王三锡命。

Negen op de tweede plaats betekent:

Te midden van het leger!
Heil! Geen blaam!
De koning verleent drievoudige onderscheiding.



De leider moet te midden van zijn leger zijn. Hij moet er contact mee hebben, en goed en kwaad delen met de massa's die hij aanvoert. Alleen op deze wijze is hij opgewassen tegen de zware taak die op hem rust. Hij heeft daarbij de waardering van de heerser nodig. De onderscheidingen die hij krijgt komen hem eerlijk toe, niet als persoonlijke bevoorrechting doch als gevolg van het feit dat in de aanvoerder het hele leger wordt geëerd, in welks midden hij vertoeft.
初六:师出以律,否臧凶。

In het begin een zes betekent:

Een leger moet in goede orde uitrukken.
Is de orde niet goed, dan dreigt er onheil.



Bij de aanvang van een oorlogsonderneming moet er orde heersen. Er moet een rechtvaardige en afdoende reden voor bestaan, en de gehoorzaamheid en het samenwerken der troepen moeten goed georganiseerd zijn, anders is mislukking onvermijdelijk.
het Teken van hexagram het Leger 7is:

de basistrigrammen:
   boven Trigram Kun , het Ontvangende, de aarde
   beneden Trigram Kan , het Onpeilbare, het water

de kerntrigrammen:
   boven Trigram Kun , het Ontvangende, de aarde
   beneden Trigram Zhen , het Opwindende, de donder

de omhullende trigrammen:
   boven Trigram Kun , het Ontvangende, de aarde
   beneden Trigram Kan , het Onpeilbare, het water

Het teken is samengesteld uit het oerteken Kan, het water, en Kun, de aarde; het symboliseert het grondwater, dat zich binnen in de aarde verzamelt. Evenzo verzamelt zich de legermacht binnen de grote massa van een volk: in vredestijd is er weinig van te zien, maar het is te allen tijde beschikbaar als bron van macht. De strekking der oertekens is: van binnen gevaar en van buiten gehoorzaamheid. Dit tekent het wezen van het leger, dat in de kern iets gevaarlijks is terwijl aan de buitenkant tucht en discipline moeten heersen.
Als men de afzonderlijke lijnen beschouwt is de sterke negen op de tweede plaats de heer van het teken, waaraan de andere, zwakke lijnen zich onderwerpen. Deze lijn duidt de gebieder aan, daar ze in het centrum van een der beide oertekens staat. Daar dit echter het onderste, niet het bovenste teken is, verschijnt hier niet het beeld van een heerser, maar van een bekwaam generaal, die door de autoriteit van zijn persoonlijkheid het leger gehoorzaamheid afdwingt.

De volgorde:
Als er strijd is, moeten de massa’s opkomen. Daarom is het volgende teken: het Leger. Leger betekent massa.

Vermengde tekens:
Het Leger betekent rouw.
het Oordeel bij hexagram het Leger 7is:

师:贞,丈人,吉无咎。

Het Leger heeft standvastigheid nodig en een sterke man.
Heil zonder blaam.



Een leger is een massa, die, om een leger te worden, organisatie nodig heeft. Zonder vaste discipline is niets te bereiken. Deze discipline laat zich echter niet door gewelddadige middelen dwingen: daarvoor is een sterke man nodig naar wie de harten zich toewenden en die geestdrift weet te wekken. Opdat hij zijn krachten ten volle kan ontplooien, heeft hij het onbeperkte vertrouwen van zijn vorst nodig, die aan hem, zolang de oorlog duurt, de volle verantwoordelijkheid moet geven. Een oorlog is echter altijd iets gevaarlijks, dat schade en verwoesting met zich brengt. Daarom mag men zich niet lichtzinnig in een oorlog storten. Het is ermee als met een giftig geneesmiddel: men mag er slechts in het uiterste geval toe overgaan. Door een ervaren leider moet het volk duidelijk worden gemaakt dat de motieven gerechtvaardigd zijn en dat er met de oorlog een vast omlijnd en redelijk doel wordt beoogd. Alleen wanneer de oorlog een doorslaggevend doel heeft, waarvoor het volk wèlbewust bereid is te vechten, ontstaat de eenheid, de kracht van de overtuiging, die naar de overwinning voert. Maar de leider dient er teven voor te zorgen dat in de opwinding van het gevecht en in de roes van de overwinning geen onrechtmatigheden geschieden, die de algemene goedkeuring niet zouden wegdragen. Rechtvaardigheid en standvastigheid zijn de allereerste voorwaarden voor een goede afloop.

Commentaar op de Beslissing:

师,众也,贞正也,能以众正,可以王矣。刚中而应,行险而顺,以此毒天下,而民从之,吉又何咎矣。

Het Leger beduidt de massa. Standvastigheid beduidt tucht. Wie door de massa’s tucht tot stand weet te brengen, zal de wereldheerschappij kunnen veroveren.
De sterke is centraal en vindt de nodige ruggensteun.
Men doet iets gevaarlijks, maar vindt toewijding.
Wie op deze manier de wereld leidt, dien volgt het volk.
Heil! Hoe zou dit ook een misslag kunnen zijn!



Dit hexagram bestaat uit een massa van weke lijnen, te midden waarvan op centrale, zij het ook ondergeschikte plaats (als veldheer, niet als heerser), zich één enkele sterke bevindt, die de anderen in bedwang houdt. Van daar het idee van de massa – de vele weke lijnen – en van het leger: een gedisciplineerde menigte. De vaste lijn op de tweede plaats vindt in de weke lijn op de vijfde plaats, de plaats van de heerser, een passende ruggensteun.
Het gevaar van het handelen is door het onderste trigram Kan, de toewijding door het bovenste trigram Kun aangeduid.
In de tekst is het teken voor ‘leiden’ geschreven als du 毒 = vergiftigen, maar het moet worden gelezen als zhi 指 = leiden.
het Beeld van hexagram het Leger 7is:

地中有水,师;君子以容民畜众。

Binnen in de aarde is het water: het beeld van het Leger.
Zo vermeerdert de edele zijn massa's
Door grootmoedigheid jegens het volk.



Het grondwater is onzichtbaar in de schoot van de aarde aanwezig. Zo is ook de krijgsmacht van een volk onzichtbaar in zijn massa's aanwezig.
Wanneer er gevaar dreigt, wordt elke boer soldaat en na het einde van de oorlog keert hij terug achter zijn ploeg. Door grootmoedigheid wint men de liefde van het volk; onder een mild regime wordt het sterk en krachtig. Slechts een economisch sterk volk kan als krijgsmacht iets te betekenen hebben. Men moet derhalve, wil men die macht versterken, de algemene welstand bevorderen en humaan regeren. Alleen waar deze onzichtbare band tussen regering en volk aanwezig is, zodat het volk zich geborgen voelt als het grondwater in de aarde, is het mogelijk een oorlog tot een goed einde te brengen.




het kernhexagram:

24. Fu
de Terugkeer (het Keerpunt)

6
De basistrigrammen
Een hexagram bevat veel informatie. De meest aan de oppervlakte liggende informatie vinden we als we een hexagram in twee stukjes van elk drie lijnen opdelen; we zien dan de twee zogenaamde ‘trigrammen’ waar het hexagram uit bestaat. Er is een bovenste trigram en een onderste trigram: het bovenste trigram vertelt iets over je omgeving in relatie tot je situatie; deze gaat vaak over alles buiten jou. Het onderste trigram stelt jou voor, de vraagsteller, en vertelt iets over jezelf en je eigen houding. Mocht de vraag over iets of iemand anders gaan, dan is het onderste trigram die ander en het bovenste trigram alles buiten die ander, bijvoorbeeld een beoogde zakenpartner of een doel dat bereikt wil worden. Ook staan de twee trigrammen tot elkaar als oorzaak en gevolg – het onderste trigram is dan de oorzaak, het bovenste het gevolg.
De waarde van de acht trigrammen kan moeilijk onderschat worden. Ze zijn het fundament van de Yijing, en in de huidige indeling van het boek lijkt de volgorde van de hexagrammen dan ook op geheimzinnige wijze bepaald te worden door de trigrammen waaruit de hexagrammen zijn opgebouwd. Samen met de leer van de Vijf Fasen vormen de acht trigrammen de belangrijkste kern van het Chinese gedachtegoed. Ze worden toegepast bij feng shui (de eeuwenoude leer voor de plaatsing van huis en graf), bij verschillende vormen van Chinese astrologie, de traditionele Chinese geneeskunde, en er is zelfs een vorm van verdedigingskunst, Baguazhang, die geheel is afgestemd op de acht trigrammen. Wie zich gaat verdiepen in de Chinese filosofie zal altijd de acht trigrammen en hun associaties tegenkomen. Ze worden gekoppeld aan de acht windrichtingen, aan lichaamsdelen, getallen, landkenmerken, geur, kleur en smaak, kortom, ze vormen een belangrijke bron voor het systematiseren van vele dingen.

Fu Xi 'Earlier Heaven' bagua arrangement

Bovenstaande tekst is afkomstig uit het boek van Harmen Mesker, getiteld de I Tjing stap voor stap. Dit boek vormt een voortreffelijke inleiding tot het gebruik en de interpretatie van de Yijing. Door de afbeelding van het boek aan te klikken kun je het aanschaffen.
☰ De Hemel als bovenste basistrigram:
• Wat het vraagt: neem de leiding in je situatie. Geef sturing aan anderen, zet jezelf doelbewust in om je gekozen doel te bereiken. Focus je op externe factoren die leiding nodig hebben. Maak je intentie en ideeën duidelijk. Treed krachtig en sterk op.
• Wat het laat zien: mannelijke dominantie buiten jou, een wilskrachtige persoon of omgeving, een door ratio gedreven externe factor die wil sturen. Een vaderfiguur.
• Hoe je het uit: Hemel als bovenste trigram kan betekenen dat je plannen wilt uitvoeren; je hebt ideeën en wilt iets opzetten dat erkenning in je omgeving, en wellicht in de maatschappij geeft. Je wilt geestelijke waarden uitdragen in de wereld. Je wilt iets betekenen. In het uiterste geval kan het betekenen dat je drammerig bent, en koppig.

☰ De Hemel als onderste basistrigram:
• Wat het vraagt: vind je innerlijke drijfveer. Focus op je intentie, je motivatie en je doel. Richt je op je innerlijke kracht die alles in beweging zet, de onzichtbare energie die zorgt dat de dingen lo- pen volgens jouw plan. Gebruik je hoofd, je intellect. Wees innerlijk sterk.
• Wat het laat zien: innerlijke kracht, rationaliteit en focus op aspecten in jezelf. Leiding nemen over jezelf, de spiritualiteit ach- ter je handelen.
• Hoe je het uit: een innerlijke kracht die je zelfverzekerd en beslist maakt. Je hebt energie in je, maar voelt niet direct de behoefte daar concreet iets mee te doen. Het is je drijfveer, je motivatie. Je bent je eigen leider, en onafhankelijk van anderen. In het uiterste geval kan het betekenen dat je egoïstisch bent, en een binnenvetter.

☰ De Hemel als bovenste kerntrigram:
er is een drang om als leider op te treden of om de eigen creativiteit te laten zien. Je hebt ideeën die je wilt verwezenlijken, maar ze blijven in de conceptfase.

☰ De Hemel als onderste kerntrigram:
er is een sterke vaderbinding, of binding met het vaderlijke. De inspiratie die je van binnen voelt kan niet benut worden. Je hebt een richting maar geen doel.

☰ De Hemel als omhullend trigram:
Er is een sterke, mannelijke invloed die zijn wil oplegt. De
ratio heeft de overhand. Er wordt meer gedacht in abstracte theorieën waarbij de dagelijkse praktijk niet als leidend wordt gezien. Ideeën zonder concretisering zijn een belemmerende factor.

Bovenstaande tekst is afkomstig uit het boek van Harmen Mesker, getiteld de I Tjing stap voor stap. Dit boek vormt een voortreffelijke inleiding tot het gebruik en de interpretatie van de Yijing. Door de afbeelding van het boek aan te klikken kun je het aanschaffen.


Bovenstaande tekst is afkomstig uit het boek van Harmen Mesker, getiteld de I Tjing stap voor stap. Dit boek vormt een voortreffelijke inleiding tot het gebruik en de interpretatie van de Yijing. Door de afbeelding van het boek aan te klikken kun je het aanschaffen.
het Teken:

de basistrigrammen:
   boven Trigram Kun , het Ontvangende, de aarde
   beneden Trigram Kan , het Onpeilbare, het water

de kerntrigrammen:
   boven Trigram Kun , het Ontvangende, de aarde
   beneden Trigram Zhen , het Opwindende, de donder

de omhullende trigrammen:
   boven Trigram Kun , het Ontvangende, de aarde
   beneden Trigram Kan , het Onpeilbare, het water

Het teken is samengesteld uit het oerteken Kan, het water, en Kun, de aarde; het symboliseert het grondwater, dat zich binnen in de aarde verzamelt. Evenzo verzamelt zich de legermacht binnen de grote massa van een volk: in vredestijd is er weinig van te zien, maar het is te allen tijde beschikbaar als bron van macht. De strekking der oertekens is: van binnen gevaar en van buiten gehoorzaamheid. Dit tekent het wezen van het leger, dat in de kern iets gevaarlijks is terwijl aan de buitenkant tucht en discipline moeten heersen.
Als men de afzonderlijke lijnen beschouwt is de sterke negen op de tweede plaats de heer van het teken, waaraan de andere, zwakke lijnen zich onderwerpen. Deze lijn duidt de gebieder aan, daar ze in het centrum van een der beide oertekens staat. Daar dit echter het onderste, niet het bovenste teken is, verschijnt hier niet het beeld van een heerser, maar van een bekwaam generaal, die door de autoriteit van zijn persoonlijkheid het leger gehoorzaamheid afdwingt.

De volgorde:
Als er strijd is, moeten de massa’s opkomen. Daarom is het volgende teken: het Leger. Leger betekent massa.

Vermengde tekens:
Het Leger betekent rouw.


het Oordeel:

师:贞,丈人,吉无咎。

Het Leger heeft standvastigheid nodig en een sterke man.
Heil zonder blaam.



Een leger is een massa, die, om een leger te worden, organisatie nodig heeft. Zonder vaste discipline is niets te bereiken. Deze discipline laat zich echter niet door gewelddadige middelen dwingen: daarvoor is een sterke man nodig naar wie de harten zich toewenden en die geestdrift weet te wekken. Opdat hij zijn krachten ten volle kan ontplooien, heeft hij het onbeperkte vertrouwen van zijn vorst nodig, die aan hem, zolang de oorlog duurt, de volle verantwoordelijkheid moet geven. Een oorlog is echter altijd iets gevaarlijks, dat schade en verwoesting met zich brengt. Daarom mag men zich niet lichtzinnig in een oorlog storten. Het is ermee als met een giftig geneesmiddel: men mag er slechts in het uiterste geval toe overgaan. Door een ervaren leider moet het volk duidelijk worden gemaakt dat de motieven gerechtvaardigd zijn en dat er met de oorlog een vast omlijnd en redelijk doel wordt beoogd. Alleen wanneer de oorlog een doorslaggevend doel heeft, waarvoor het volk wèlbewust bereid is te vechten, ontstaat de eenheid, de kracht van de overtuiging, die naar de overwinning voert. Maar de leider dient er teven voor te zorgen dat in de opwinding van het gevecht en in de roes van de overwinning geen onrechtmatigheden geschieden, die de algemene goedkeuring niet zouden wegdragen. Rechtvaardigheid en standvastigheid zijn de allereerste voorwaarden voor een goede afloop.

Commentaar op de Beslissing:

师,众也,贞正也,能以众正,可以王矣。刚中而应,行险而顺,以此毒天下,而民从之,吉又何咎矣。

Het Leger beduidt de massa. Standvastigheid beduidt tucht. Wie door de massa’s tucht tot stand weet te brengen, zal de wereldheerschappij kunnen veroveren.
De sterke is centraal en vindt de nodige ruggensteun.
Men doet iets gevaarlijks, maar vindt toewijding.
Wie op deze manier de wereld leidt, dien volgt het volk.
Heil! Hoe zou dit ook een misslag kunnen zijn!



Dit hexagram bestaat uit een massa van weke lijnen, te midden waarvan op centrale, zij het ook ondergeschikte plaats (als veldheer, niet als heerser), zich één enkele sterke bevindt, die de anderen in bedwang houdt. Van daar het idee van de massa – de vele weke lijnen – en van het leger: een gedisciplineerde menigte. De vaste lijn op de tweede plaats vindt in de weke lijn op de vijfde plaats, de plaats van de heerser, een passende ruggensteun.
Het gevaar van het handelen is door het onderste trigram Kan, de toewijding door het bovenste trigram Kun aangeduid.
In de tekst is het teken voor ‘leiden’ geschreven als du 毒 = vergiftigen, maar het moet worden gelezen als zhi 指 = leiden.


het Beeld:

地中有水,师;君子以容民畜众。

Binnen in de aarde is het water: het beeld van het Leger.
Zo vermeerdert de edele zijn massa's
Door grootmoedigheid jegens het volk.



Het grondwater is onzichtbaar in de schoot van de aarde aanwezig. Zo is ook de krijgsmacht van een volk onzichtbaar in zijn massa's aanwezig.
Wanneer er gevaar dreigt, wordt elke boer soldaat en na het einde van de oorlog keert hij terug achter zijn ploeg. Door grootmoedigheid wint men de liefde van het volk; onder een mild regime wordt het sterk en krachtig. Slechts een economisch sterk volk kan als krijgsmacht iets te betekenen hebben. Men moet derhalve, wil men die macht versterken, de algemene welstand bevorderen en humaan regeren. Alleen waar deze onzichtbare band tussen regering en volk aanwezig is, zodat het volk zich geborgen voelt als het grondwater in de aarde, is het mogelijk een oorlog tot een goed einde te brengen.


de Lijnen:


上六:大君有命,开国承家,小人勿用。

Bovenaan een zes betekent:

De grote vorst vaardigt bevelen uit,
Sticht staten, geeft families leenbezit;
Gemene mensen moet men niet gebruiken.



Men heeft de oorlog gewonnen. De overwinning is behaald, de koning verdeelt onder zijn getrouwen leengoederen en familiebezit. Daarbij is het echter van belang dat mensen, die zulks niet waard zijn, geen machtspositie verkrijgen. Als ze hebben meegeholpen moet men hen liever schadeloos stellen met geld. Maar men mag hun geen grondgebied en souvereine rechten verlenen, opdat ze geen misbruik maken van hun macht.


een gele cirkel die aangeeft dat dit de beheersende heer van het hexagram is
六五:田有禽,利执言,无咎。长子帅师,弟子舆尸,贞凶。

Zes op de vijfde plaats betekent:

In het veld is wild. Het is bevorderlijk het te vangen.
Zonder blaam.
De oudste voere het leger aan.
De jongere rijdt met lijken,
Dan brengt standvastigheid onheil.



Het wild is in het veld, dat wil zeggen het heeft zijn gewone verblijfplaats, het bos, verlaten en is verwoestend de velden binnengedrongen. Dat duidt op een binnenvallen van de vijand. In dit geval zijn energieke maatregelen tot bestraffing volkomen gerechtvaardigd. Alleen moet de strijd volgens de regelen van de kunst worden gevoerd. Het mag geen woeste chaos worden, waarin ieder zich op zijn eigen houtje weert - dat zou ondanks de grootste doorzetting en dapperheid tot een catastrofe leiden. Het leger heeft een ervaren aanvoerder nodig. Er moet oorlog worden gevoerd. De massa mag niet eenvoudig maar doodslaan wat ze in handen krijgt, anders lijdt men een nederlaag, en ondanks alle standvastigheid dreigt dan onheil.


六四:师左次,无咎。

Zes op de vierde plaats betekent:

Het leger trekt zich terug. Geen blaam.



Als men een overmachtige vijand tegenover zich vindt, men niet de geringste kans heeft de overwinning in de strijd te behalen, dan is een geordende terugtocht het enig juiste, aangezien daardoor het leger voor nederlaag en vernietiging wordt gespaard. Het is geenszins een teken van moed of kracht om onder hopeloze omstandigheden de strijd te willen aanbinden.


六三:师或舆尸,凶。

Zes op de derde plaats betekent:

Het leger voert wellicht lijken mee in de wagen. Onheil!



De ene verklaring wijst op een nederlaag tengevolge van de omstandigheid dat een ander dan de bevoegde aanvoerder zich met het commando gaat bemoeien. De andere verklaring komt in wezen op hetzelfde neer, alleen wordt de uitdrukking 'lijken in de wagen meevoeren' hier anders uitgelegd. Bij begrafenissen en dodenoffers was het in China de gewoonte dat de afgestorvene voor wie geofferd werd vertegenwoordigd werd door een knaap uit zijn familie, die op de plaats van het lijk zat en in plaats van de afgestorvene werd geëerd. Daaraan ontleent deze verklaring de betekenis, dat op de wagen een 'lijk-knaap' zit, dat wil zeggen: dat de autoriteit niet van de bevoegde ambtenaren uitgaat, maar dat anderen zich die aanmatigen. Misschien kan men de gehele moeilijkheid omzeilen door aan te nemen dat er een schrijffout is ingeslopen (fán 凡 = alle, voor shī 尸 = lijk). Dan zou de betekenis ongetwijfeld zijn: Als in het leger de massa de baas speelt (op de wagen rijdt), dan is dat rampspoedig.


een gele cirkel die aangeeft dat dit de beheersende heer van het hexagram is
九二:在师中吉,无咎,王三锡命。

Negen op de tweede plaats betekent:

Te midden van het leger!
Heil! Geen blaam!
De koning verleent drievoudige onderscheiding.



De leider moet te midden van zijn leger zijn. Hij moet er contact mee hebben, en goed en kwaad delen met de massa's die hij aanvoert. Alleen op deze wijze is hij opgewassen tegen de zware taak die op hem rust. Hij heeft daarbij de waardering van de heerser nodig. De onderscheidingen die hij krijgt komen hem eerlijk toe, niet als persoonlijke bevoorrechting doch als gevolg van het feit dat in de aanvoerder het hele leger wordt geëerd, in welks midden hij vertoeft.


初六:师出以律,否臧凶。

In het begin een zes betekent:

Een leger moet in goede orde uitrukken.
Is de orde niet goed, dan dreigt er onheil.



Bij de aanvang van een oorlogsonderneming moet er orde heersen. Er moet een rechtvaardige en afdoende reden voor bestaan, en de gehoorzaamheid en het samenwerken der troepen moeten goed georganiseerd zijn, anders is mislukking onvermijdelijk.